یازده سپتامبر و تئوری توطئه

حق نشر عکس AP

پس از حملات یازده سپتامبر در آمریکا، تئوری‌های توطئه فراوانی در این باره مطرح شدند. مایک رودین در این گزارش، چگونگی شکل‌گیری این فرضیه‌ها و فراز و نشیب آنها را در طول یک دهه گذشته بررسی کرده است.

با گذشت یک دهه از حملاتی که سبب مرگ حدود سه هزار نفر شد، نظریه‌های توطئه‌ای که درباره علت این حمله‌ها مطرح می‌شوند نیز تکامل یافته‌اند. با آن که هر سال شواهد جدیدی در اثبات درست بودن روایت رسمی مربوط به این حمله‌ها پیدا و ارائه شده است، نظریه‌پردازان توطئه هر آنچه را که به این روایت رسمی مربوط می‌شود، مورد تردید قرار داده‌اند.

نتایج یک نظرسنجی که توسط موسسه نظرسنجی جی اف کی (Gfk) برای برنامه "پرونده‌های توطئه" بی‌بی‌سی انجام شد، نشان داد که به ترتیب ۱۴ و ۱۵ درصد شرکت‌کنندگان بریتانیایی و آمریکایی، گزارش‌های رسمی درباره این ماجرا را که مبتنی بر مسولیت القاعده در این حملات است، باور ندارند و معتقدند که دست دولت آمریکا هم در کار بوده است. این تعداد، در بین شرکت‌کنندگانی که سن آنها بین ۱۶ تا ۲۴ بود، به حدود ۲۵ درصد می‌رسید.

از زمان این حملات تاکنون، کمیسیون یازده سپتامبر، کنگره و موسسه ملی استاندارد و فناوری، گزارش‌های متعدد و مفصلی را در این باره منتشر کرده‌اند، اما در هیچ یک از آنها مطلبی درباره توطئه و دسیسه پشت‌پرده یافت نشده است.

از سوی دیگر، هیچ یک از چندین تئوری توطئه‌ای که ارائه شده‌اند، به جزئیات ماجرا نمی‌پردازند؛ شاید به این دلیل که در این صورت، به سرعت رد خواهند شد. ضمن این که این فرضیه‌ها معمولا به انگیزه اصلی این کار نیز اشاره‌ای نمی‌‎کنند.

زمینه بی‌اعتمادی

همه این نظریه‌های مبتنی بر توطئه، از آنجا آغاز می‌شود که بسیاری از مردم نمی‌توانند باور کنند که ۱۹ جوان که فقط به چاقو و تیغ موکت‌بری مسلح بودند، در مقابله با بزرگترین ابرقدرت نظامی جهان به راحتی از کنترل امنیتی فرودگاه رد شوند، چهار هواپیمای مسافربری را بربایند و در مدت ۷۷ دقیقه سه نماد قدرت آمریکا را نابود کنند.

بسیاری از طرفداران این تئوری‌ها نسبت به هرچه از طرف مراجع رسمی منتشر می‌شود، بی‌اعتمادند و قبول نمی‌کنند که ممکن است دولت و نیروهای امنیتی، با آن چهره شکست‌ناپذیری که همواره از آنان نمایش داده شده است، از گروهی کوچک و نه چندان مسلح شکست بخورند.

این همان تفکری است که می‌پرسد چگونه ممکن است یک نفر به تنهایی بتواند جان اف کندی، رئیس جمهور آمریکا، را که در زمان خود قدرتمندترین مرد روی زمین بود و بیشترین حفاظت در موردش اعمال می‌شد، بکشد یا اینکه چطور ممکن است فردی به اهمیت پرنسس دایانا در تصادف رانندگی کشته شود.

در مورد حوادث یازده سپتامبر هیچ چیز قابل اطمینانی وجود ندارد. اگر یک مرجع رسمی یا شاهد عینی چیزی برخلاف این تئوری‌های توطئه بگوید، انگیزه‌اش به سرعت مورد تردید قرار می‌گیرد.

این نظریه‌ها همچنان در حال تکامل هستند. هر وقت هم که شواهدی پدیدار شوند که باعث تردید در درستی تئوری توطئه شوند، کمتر می شنویم که ممکن است این تئوری‌ها غلط باشند. بلکه برعکس، توجه‌ها به "سوال بی‌پاسخ" جدیدی متمرکز می‌شود.

الکس جونز، مجری یک برنامه رادیویی در آمریکا می‌گوید:"ما دقیقا نمی‌دانیم چه اتفاقی افتاده است. چیزی که می‌دانیم این است که روایت رسمی در این مورد اثبات نشده است و بیشتر شبیه افسانه است. به نظر من، لازم است در این مورد بیشتر تحقیق شود."

بمب کنترل از راه دور

حق نشر عکس afp
Image caption ساختمان شماره هفت مرکز تجارت جهانی، بدون آن که هواپیمایی به آن برخورد کند، فروریخت

برخی از این تئوری‌ها بر نحوه فرو ریختن برج‌های دوقلوی مرکز تجارت جهانی متمرکز هستند.

در ابتدا، بسیاری این پرسش را مطرح کردند که چطور ممکن است این آسمانخراش‌های عظیم که مدت‌های طولانی آسمان منهتن را تسخیر کرده بودند، بر اثر یک آتش‌سوزی یک‌ساعته فرو بریزند؟ در واقع منظور از طرح این سوال، اشاره به این بود که تخریب آنها بر اثر انفجاری کنترل از راه دور انجام شده است.

اما پس از آن، در گزارشی رسمی توضیحاتی منطقی در این مورد ارائه و در آن تاکید شد که این گونه انفجارها (کنترل از راه دور) باعث تخریب از بالا به پایین که در برج‌های دوقلو اتفاق افتاد، نمی‌شوند و در صورت وقوع چنین انفجاری، تخریب از پایین به بالا صورت می‌گیرد.

پس از آن، توجه‌ها به ساختمان شماره ۷ مرکز تجارت جهانی جلب شد که آسمانخراشی بزرگ بود و بدون آنکه هواپیمایی با آن برخورد کند، فروریخت.

نظریه جدید این بود که برای تخریب این ساختمان چندین تن ماده منفجره به نام ترمیت در یک انفجار کنترل از راه دور به کار گرفته شده و ساختمان را از پایین به بالا تخریب کرده است.

اما وقتی این پاسخ داده شد که از ترمیت در انفجارهای کنترل از راه دور استفاده نمی‌شود، مدعیان در یک نظریه توطئه جدید مدعی شدند که مواد منفجره و آتش‌زای مصرف‌شده در این انفجار، از نوع سری (محرمانه) بوده است.

اما چرا تئوری‌های توطئه اینقدر جذاب و پایدار هستند؟

فرانک اسپوتنیتز، نویسنده و تهیه‌کننده سریال تلویزیونی ایکس فایلز که در دهه نود میلادی از شبکه‌های تلویزیونی پخش می‌شد، توضیحی در این مورد ارائه می‌دهد. او می‌گوید که ما در "عصر تشویش و نگرانی" به سر می‌بریم و نمی‌دانیم که به چه کسی اعتماد و حرف چه کسی را باور کنیم.

او می‌گوید: "تئوری توطئه یک کلید جادویی است که همه تکه‌ها را به هم جفت و جور می‌کند و این جهان نامفهوم را برایمان توجیه‌پذیر می‌سازد."

واقعه خیالی

حق نشر عکس AP

برخی دیگر از تئوری‌های توطئه برخورد هواپیمای بویینگ ۷۵۷ مسافربری به ساختمان پنتاگون در واشنگتن را مورد تردید قرار می‌دهند.

نظریه دیگری هم مطرح می‌کند که هواپیمای چهارمی که در مزرعه‌ای واقع در شنکسویل پنسیلوانیا سقوط کرد، در واقع هدف حمله یک موشک آمریکایی قرار گرفته است.

حتی مرگ اسامه بن لادن در ماه مه سال ۲۰۱۱ میلادی نیز مورد تردید قرار می‌گیرد و در تعدادی از این نظریه‌ها گفته می‌شود که او در سال ۲۰۰۱ میلادی مرده است یا آمریکایی‌ها کمی بعد از آن، او را دستگیر کرده‌اند.

با توجه به نتایج نظرسنجی بی‌بی‌سی به نظر می‌رسد که باور به تئوری توطئه درباره واقعه یازده سپتامبر برای مدت‌های طولانی ادامه خواهد داشت.

مطالب مرتبط