امامعلی رحمان: ایجاد فضای آزاد از دستاوردهای استقلال است

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption پرزیدنت رحمان وحدت ملی را بزرگترین دستاورد در 20 سال اخیر خواند

امامعلی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان، در پیام تبریکی خود به مناسبت ۲۰ مین سالگرد استقلال این کشور، این دوره را امتحان تاریخی و نجات از پراکنده شدن دولت توصیف کرده است.

آقای رحمان در جلسه‌ای به افتخار ۲۰ مین سالگرد استقلال این کشور در شهر دوشنبه گفت: “دایره‌های بدخواه و دشمن ملت تاجیک در تاجیکستان توسط بازیهای سیاسی به نزاع داخلی دامن زده و ملت ما را به گرداب بلا و جنگ داخلی کشیدند.”

طبق اطلاع منابع رسمی، در جریان جنگ داخلی در تاجیکستان در دهه ۱۹۹۰ بیش از ۱۰۰ هزار نفر کُشته شده و بیش از ۵۰ هزار کودک یتیم مانده‌اند.

همچنین، بر اثر این حادثه بیش از ۱ میلیون تن از ساکنان تاجیکستان پناهنده شده و به اقتصاد کشور بیش از ۱۰ میلیارد دلار خسارات وارد گردیده است.

به گفته آقای رحمان: “نیروهای خارجی و گروههای بیگانه‌پرست در تاجیکستان طرح قسمت کردن این کشور را داشتند، اما ‌اندیشه سالم در تاجیکستان بالا گرفته و کشور از پراکندگی نجات یافت.”

اما رئیس جمهوری تاجیکستان از هیچ کشوری یا گروه مشخصی که "بیگانه پرست" عنوان کرد، نام نبرد.

این در حالیست که منتقدان آقای رحمان می‌گویند که خود او با حمایت کشورها و نیروهای خارجی به قدرت رسیده است.

رئیس جمهوری تاجیکستان گفت، وظایفی که در اجلاس تاریخی ۱۶ شورای عالی این کشور در ماه نوامبر سال ۱۹۹۲ در شهر خجند پیش‌بینی شده بود، اجرا گردید. همه پناهندگان به وطن بازگشتند و نهادهای دولتی که کاملاً فلج شده بودند، دوباره فعال شدند.

این در حالیست که پس از این اجلاس که آقای رحمان را به قدرت رساند، پنج سال دیگر در کشور جنگ ادامه‌یافت و نهایتا با میانجیگری کشورهای خارجی مذاکرات صلح میان گروههای درگیر آغاز شد و با امضای قرارداد صلح در سال ۱۹۹۷ پایان یافت.

"وحدت ملی: بزرگترین دستاورد"

امامعلی رحمان دستیابی به صلح و وحدت ملی را از بزرگترین دستاوردهای تاجیکان در ۲۰ سال اخیر عنوان کرده و گفت که محض امضای موافقتنامه صلح تاجیکان در ماه ژوئن سال۱۹۹۷ راه را برای رشد و نمو تاجیکستان باز کرده است.

شادی شبدال اف، رهبر حزب کمونیست و نماینده پارلمان تاجیکستان، نیز می‌گوید، پس از استقرار صلح و ثبات این کشور "دوباره احیا شده و زندگی به مجرای پیشین خود بازگشت."

به گفته آقای شبدال اف، نخستین اتخابات پارلمانی در تاجیکستان پس از جنگ داخلی در سال ۲۰۰۰ در مقایسه‌با انتخاباتهای بعدی تا حدی آزاد، منصفانه و دموکراتیک برگزار شده بود.

"دایره‌های بدخواه و دشمن ملت تاجیک در تاجیکستان توسط بازیهای سیاسی به نزاع داخلی دامن زده و ملت ما را به گرداب بلا و جنگ داخلی کشیدند"

در حالی که پرزیدنت رحمان دستاوردهای دولت تاجیکستان در راه بنیاد جامعه مدنی در این کشور را چشمگیر خوانده و از ایجاد فضای مساعدی برای فعالیت آزاد احزاب و رسانه‌ها صحبت می‌کند، رهبران احزاب مخالف همیشه بر وجود مشکلات و موانع مصنوعی در این زمینه تأکید می‌کنند.

از جمله، محی‌الدین کبیری، رهبر حزب نهضت اسلامی تاجیکستان، بارها از افزایش فشار بر احزاب مخالف دولت و موارد تقلب در انتخابات ابراز نگرانی کرده بود.

به گفته آقای کبیری، انتخابات اخیر پارلمانی در ماه فوریه سال ۲۰۱۰ از انتخاباتهای غیردموکراتیک، غیرمنصفانه و ناشفاف محسوب شده و موارد تقلب در آن در بالاترین سطح قرار داشته است.

همچنین، وضعیت در بخشهای آزادی بیان و وجدان باعث نگرانی رسانه‌ها و نشریه‌های مستقل و سازمانهای دفاع از حقوق بشر شده است.

نور‌الدین قرشیبایف، رئیس انجمن ملی رسانه‌های مستقلل تاجیکستان، به عنوان مثال از مسدود شدن سایتهای خبری اینترنتی، متوقف شدن چاپ نشریه‌های مستقل و بازداشت و به دادگاه کشیده شدن خبرنگاران مستقل یادآور شد که در سالهای اخیر اتفاق افتاده است.

بیشتر سازمانهای دفاع از حقوق بشر و سفارت خانه‌های آمریکا و کشورهای اروپا در تاجیکستان از قوانین بحث برانگیز “ازادی وجدان و اتحادیه‌های دینی” و “مسئولیت پدر و مادر در تربیت فرزند” انتقاد کرده و این قوانین را مغایر با معیارهای بین‌المللی در مورد آزادی وجدان ارزیابی کرده‌اند.

"بالا رفتن سطح زندگی مردم"

امامعلی رحمان گفت که در ظرف ۲۰ سال استقلال محصولات ناخالص ملی ۵۸ برابر افزایش یافته و میزان درآمد سرانه ساکنان تاجیکستان از ۱۹.۸ روبل در سال ۱۹۹۸ تا ۱۰۶۰ سامانی در سال گذشته رسیده است.

آقای رحمان افزایش بی‌سابقه واردات خودروها به تاجیکستان و زیاد شدن تعداد تلفنهای همراه را از “نشانه‌های بهبود سطح زندگی مردم تاجیکستان” ارزیابی کرد.

او گفت: “در ظرف ۷۰ سال دوران شوروی به تاجیکستان ۷۳ هزار عدد ماشین سبکرو وارد شده باشد، حالا همه‌ساله بیش از ۷۰ هزار عدد ماشین وارد می‌شود. عدد تلفنهای مبایل به ۷ میلیون رسیده است. اگر سطح زندگی خوب و مبلغ کافی نباشد، چه گونه ماشین و تلفن میخرند؟”

ولی کارشناسان می‌گویند که سطح زندگی ساکنان تاجیکستان نه به کمک مستقیم دولت، بلکه عمدتا توسط مبالغ هنگفتی که مهاجران تاجیک از روسیه و کشورهای دیگر همسود به خانواده‌های خود ارسال می‌کنند، بالا رفته است.

"اگر در ظرف ۷۰ سال دوران شوروی به تاجیکستان ۷۳ هزار عدد ماشین سبکرو وارد شده باشد، حالا همه‌ساله بیش از ۷۰ هزار عدد ماشین وارد می‌شود. عدد تلفنهای همراه به ۷ میلیون رسیده است. اگر سطح زندگی خوب و مبلغ کافی نباشد، چه گونه ماشین و تلفن میخرند؟"

در همین حال، سازمانهای بین‌المللی مالی، با شمول صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی، میزان فقر را در تاجیکستان بالا اریازبی کرده و ابراز داشته‌اند که حدود ۵۰ در صد جمعیت این کشور در فقر به سر می‌برند.

همچنین، دفتر برنامه جهانی غذای سازمان ملل متحد در تاجیکستان دو سال قبل هشدار داده بود که ممکن است بیش از ۱ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر یا یک سوم جمعیت این کشور با کمبود مواد غذایی مواجه شوند.

رئیس جمهوری تاجیکستان نیز در صحبتهای خود مکرراً از ساکنان تاجیکستان دعوت می‌کند که برای دو سال مواد غذایی ذخیره کنند.

در همین حال، کارشناسان بنیاد راههای ارتباطی، تونلها و نیروگاههای آبی در تاجیکستان را از جمله پیشرفتهای اقتصادی این کشور عنوان کرده‌اند.

پرزیدنت رحمان گفت: “در ظرف ۲۰ سال در تاجیکستان ۱۷۰۰ کیلومتر راه ارتباطی و ۱۷ تونل بنیاد شده و این کشور به یک قلمرو واحد تبدیل یافت. حالا در تمام فصلهای سال حرکت به همه منطقه‌های تاجیکستان صورت گرفته و ما تا حدّی به رهایی از بن‌بست ارتباطاتی موفق شدیم.”

اعتبار بین‌المللی تاجیکستان

آقای رحمان گفت که “سیاست درهای باز” دولت تاجیکستان به بالا رفتن اعتبار این کشور در عرصه بین‌المللی و جلب بیشتر سرمایه خارجی به اقتصاد منجر شده است.

او تأکید کرد که به ابتکار تاجیکستان از جانب سازمان ملل متّحد اعلام شدن “سال آب تازه” در سال ۲۰۰۳ و ده‌ساله “آب برای زندگی” از دستاوردهای مهم این کشور در عرصه بین‌المللی محسوب می‌شوند.

بزرگداشت چهره‌های معروفی، چون اسماعیل سامانی، ابوعبد‌الله رودکی، جلال‌الدین رومی و امام اعظم از جانب مؤسسه علمی، آموزشی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو)، شامل شدن یادگاریهای سرزم به فهرست یادگاریهای تاریخی و فرهنگی این نهاد و جشن بین‌المللی اعلام شدن نوروز عجم از دستاوردهای دیگر تاجیکستان در زمان استقلال عنوان شد.

در همین حال، برخی از صاحب‌نظران می‌گویند که در سخنرانی امامعلی رحمان تابش به شخص رئیس جمهور مرتبط دانستن دستاوردهای تاجیکستان در سمتهای دستیابی به صلح و ثبات و رشد اقتصادی کشور به مشاهده می‌رسید.

از جمله، پرزیدنت رحمان چند مرتبه از عبارات “من کردم” و “با کوشش من شد” استفاده کرده، اما در سخنرانی او به دورنمای تاجیکستان و برنامه‌های رشد اقتصادی این کشور اشاره‌ی نشده است.

مطالب مرتبط