هشدار نسبت به افزایش سوبسید سوخت‌های فسیلی

حق نشر عکس IEA
Image caption کشورهایی که با رنگ تیره‌تر مشخص شده‌اند، در سال 2010 درصد بیشتری را به سوبسید سوخت‌های فسیلی اختصاص داده‌اند

آژانس بین‌المللی انرژی در گزارش سالانه خود هشدار داده است در صورتی که اقدام‌های موثری برای کاهش سوبسیدهای درنظرگرفته شده توسط دولت‌ها برای سوخت‌های فسیلی (مانند نفت و گاز) انجام نشود، میزان این سوبسیدها تا سال ۲۰۲۰ میلادی به ۶۶۰ میلیارد دلار خواهد رسید.

در گزارش "چشم‌انداز انرژی در سال ۲۰۱۱" که بخش‌هایی از آن در اختیار رسانه‌ها قرار گرفته، آمده است: "در سال ۲۰۱۰ دولت‌ها و مالیات‌دهندگان ۵۰۰ میلیارد دلاربرای حمایت از تولید و مصرف سوخت‌های فسیلی هزینه کرده‌اند."

رهبران کشورهای گروه بیست در سال ۲۰۰۹ توافق کردند که سوبسید سوخت‌های فسیلی را به تدریج حذف کنند، زیرا این سوبسیدها "باعث تشویق به مصرف بی‌رویه، کاهش امنیت انرژی، ایجاد مانع در برابر سرمایه‌گذاری در انرژی‌های پاک و بی‌اثر کردن تلاش‌ها برای مقابله با تهدید گازهای گلخانه ای می‌شود".

آژانس بین‌المللی انرژی که بر این روند نظارت دارد، برآورد کرده است که این سوبسیدها در سال ۲۰۱۰ به ۴۰۹ میلیارد دلار رسیده است. این رقم در سال قبل از آن ۳۱۲ میلیارد دلار بوده است.

در گزارش سال گذشته این آژانس برآورد شده بود که در صورت انجام ندادن اصلاحات موثر، سوبسید سوخت‌های فسیلی تا سال ۲۰۱۵ به ۶۰۰ میلیارد دلار برسد.

اکنون فیت بیرول، اقتصاددان ارشد اژانس بین‌المللی انرژی می‌گوید که سرعت رشد سوبسیدها کمتر از برآورد قبلی است و این پیشرفت را نتیجه تلاش های کشورهای بزرگی مانند چین می‌داند.

آقای بیرول می‌گوید: "این نتیجه پیشرفت در کشورهای هند، چین و روسیه است. باید منصف بود و گفت که آنها تلاش‌های قابل ملاحظه‌ای در این زمینه داشته‌اند."

بنا بر گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، حذف تدریجی سوبسید سوخت‌های فسیلی تا سال ۲۰۲۰ میلادی، تقاضای جهانی برای انرژی را پنج درصد و انتشار گازهای گلخانه‌ای را تا حدود شش درصد کاهش می دهد.

ایران در صدر، پیش از حذف یارانه‌ها

ایران
متوسط نرخ سوبسید در سال ۲۰۱۰: ۸۴/۶ درصدسرانه سوبسید در سال ۲۰۱۰: ۱۰۹۳/۱ دلار
۲۰۰۸ ۲۰۰۹ ۲۰۱۰
نفت ۵۳/۷۸ ۲۹/۲ ۴۰/۹۲
گاز ۳۲/۰۳ ۲۴/۱۲ ۲۵/۴۹
برق ۱۵/۱۹ ۱۱/۳۱ ۱۴/۴۳
ارقام سوبسیدها برحسب میلیارد دلار است

بنا بر آمار ارائه‌شده توسط آژانس بین‌المللی انرژی، کشورهای ایران و عربستان سعودی بیشترین درصد سوبسید را برای سوخت‌های فسیلی اختصاص داده‌اند.

بر اساس نمودار چاپ‌شده در سایت اینترنتی این آژانس، دولت ایران در سال ۲۰۱۰ و پیش از آغاز اجرای قانون هدفمند کردن یارانه‌ها، معادل حدود ۸۵ درصد سوبسید برای سوخت‌های فسیلی (نفت، گاز و برق) در نظر گرفته است.

بر این اساس سرانه سوبسید دولتی برای این گونه سوخت‌ها در سال گذشته میلادی، حدود ۱۱۰۰ دلار برای هر نفر بوده است.

میزان سوبسید اختصاصی برای مصرف نفت در سال ۲۰۱۰ حدود ۴۱ میلیارد دلار بوده و این رقم برای گاز و برق به ترتیب ۲۵/۵ و ۱۴/۵ میلیارد دلار برآورد شده است.

بعد از ایران، عربستان با اختصاص ۷۶ درصد برای سوبسید سوخت‌های فسیلی در سال ۲۰۱۰ در دره دوم قرار گرفته است.

دولت ایران از اواخر سال ۲۰۱۰ میلادی اجرای قانون هدفمند کردن یارانه‌ها با هدف حذف تدرجی یارانه کالاهای اساسی از جمله سوخت را آغاز کرده است. بر این اساس دولت ایران اکنون ماهانه ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان یارانه نقدی به هر نفر پرداخت می‌کند.

مطالب مرتبط