کمپ دیویدی که این روزها زیر سئوال می‌رود

حق نشر عکس AP
Image caption سفیر اسرائیل پس از حمله تظاهرات کنندگان خشمگین مصری به سفارت اسرائیل، قاهره را ترک کرد

مصر و اسرائیل این روزها دوران صلح سرد را تجربه می کنند. سفیر اسرائیل که پس از حمله تظاهرات کنندگان خشمگین مصری به سفارت اسرائیل، قاهره را ترک کرده بود اکنون برای بازگشت به محل کارش با سدی از بهانه های مقامات مصری مواجه شده است.

مصر همچنین از مذاکره با اسرائیل برای افزایش بهای گاز صادراتی به این کشور طفره می رود. مصری ها با این اقدام قصد محروم کردن اسرائیلی ها از صادرات گاز خود و تحت فشار قرار دادن مقامات این کشور را دارند.

دولت مصر در اقدامی که بیشتر نمادین به شمار می رود، از صادرات شاخه های درخت نخل به اسرائیل که مورد نیاز برای یکی از اعیاد مذهبی یهودیان بود جلوگیری کرد.

اما هیچ یک از این موارد نتوانسته موجبات نگرانی عمیق دولت اسرائیل شود آنگونه که زیر سئوال رفتن مکرر پیمان صلح دو کشور موسوم به کمپ دیوید خشم دولتمردان این کشور را برانگیخته است.

از زمان سرنگونی حکومت حسنی مبارک در مصر، بسیاری از چهره های مطرح، سیاستمداران غیر نظامی و کسانی که از آنها به عنوان کاندیدای احتمالی پست ریاست جمهوری یاد می شود، معاهده صلح مصر و اسرائیل را زیر سئوال برده و آنرا تحقیر آمیز خوانده اند.

این چهره ها اغلب از یکسو بر پایبندی بر بنیان پیمان صلح سخن می گویند و فرکانس های مثبت برای غرب می فرستند و از سویی با انتقاد از برخی مفاد این پیمان، به دنبال کسب محبوبیت در میان شهروندان مصری هستند.

حق نشر عکس AP
Image caption از زمان سرنگونی حکومت حسنی مبارک در مصر، بسیاری معاهده صلح مصر و اسرائیل را زیر سئوال برده‌اند

علاوه بر عمرو موسی دبیرکل پیشین اتحادیه عرب که از هر فرصتی برای انتقاد از پیمان کمپ دیوید بهره می گیرد، عصام شرف نخست وزیر مصر نیز در گفتگویی، پیمان کمپ دیوید را پرونده ای باز و قابل بحث جهت دستیابی به صلح عادلانه در منطقه خواند و گفت که این پیمان موضوعی مقدس نیست.

این اظهارات موجب واکنش منفی و احضار یاسر رضا سفیر مصر در اسرائیل شد. رافی باراک یک مقام بلندپایه در وزارت امورخارجه اسرائیل این اظهارات را به مراتب بدتر از حادثه حمله به سفارت اسرائیل در قاهره توصیف کرد.

به نام کمپ دیوید

در جریان جنگ شش روزه در سال ۱۹۶۷ بخشی از خاک سوریه، اردن و مصر به اشغال سربازان اسرائیلی درآمد.

مصری ها و سوری ها در تلاش برای بازپس گیری سرزمین های اشغال شده در روز ششم اکتبر ۱۹۷۳ حمله ای غافلگیر کننده (موسوم به جنگ یوم کیپور یا رمضان) را علیه اسرائیل آغاز کردند.

کمکهای ایالات متحده موجب شد تا سوری ها و مصری ها نتوانند جولان و سینا را باز پس بگیرند. میانجی گری های هنری کیسینجر وزیر امور خارجه وقت آمریکا موجب شد تا دو طرف کمتر از سه هفته از اغاز جنگ آتش بس اعلام کنند.

از همان زمان ایالات متحده آمریکا و سازمان ملل، اسرائیل را تحت فشار قرار دادند تا نیروهایش را از سرزمین های اشغال شده خارج کند.

نهایتا و پس از پنج سال گفتگو و با تلاش های جدی جیمی کارتر رئیس جمهور وقت آمریکا، مناخیم بگین و انور سادات در سال ۱۹۷۸ توافق نامه صلح کمپ دیوید را امضا کردند.

بر اساس این پیمان اسرائیل موظف به خروج از شبه جزیره سینا شد و مصر نیز متعهد شد تا این منطقه، منطقه ای غیر نظامی باشد.

آنچه امروز منجر به مخالفت مصری ها با مفادی از پیمان کمپ دیوید تبدیل شده در واقع همین بند است.

اینکه دولت مصر نتواند دربخش بزرگی از سرزمین خود اعمال حاکمیت کند و نیروهای نظامی اش این حق را نداشته باشند تا در سینا حضور داشته باشند موجب شده است تا احساسات ملی گرایانه مصری ها افزایش یافته و خواهان تغییر در این وضعیت شوند.

شکست صلح و نا امیدی از آینده

حق نشر عکس Reuters
Image caption زیر سئوال رفتن مکرر پیمان صلح مصر و اسرائیل، خشم دولتمردان اسرائیل را برانگیخته است

امروز در اسرائیل دولت ائتلافی در کار است که نمی خواهد سرزمین هایی را که در جنگ شش روزه به دست آورده، با دیگران تقسیم کند.

بنیامین نتانیاهو نه تنها در جریان مبارزات انتخاباتی سه سال پیش خود قول داد تا به "رشد طبیعی" توسعه شهرک ها در کرانه غربی رود اردن ادامه دهد و به توافقات پشت پرده دولتمران پیشین اسرائیل با محمود عباس پشت پا بزند که در سخنرانی سازمان ملل از مخاطرات دولتی فلسطینی در کنار یک اسرائیل "کم پهنا" سخن گفت.

او همچنین در جریان مصاحبه خود با سرویس عربی بی بی سی نیز بار دیگر بر ادامه مذاکرات" بدون پیش شرط" تاکید کرد.

فلسطینیان توقف شهرک سازی را پیش شرط بازگشت به مذاکرات عنوان کرده و معتقدند که ادامه شهرک سازی ها که با سرعت کنونی در جریان است موجب می شود تا درعمل چیزی برای مذاکره باقی نماند.

لاینحل باقی ماندن منازعه فلسطینیان و اسرائیل و اطمینان مصری ها از این موضوع که دولت کنونی اسرائیل اراده ای برای دست یابی به صلح و پذیرش دولت فلسطینی ندارد سایه سنگین خود را بر روابط دو کشور گسترانده است.

با این تفاوت که اکنون در مصر نیز متحدی قابل اتکا چون حسنی مبارک وجود ندارد و کسانی که احتمال در اختیار گرفتن پارلمان و دولت را دارند، از هم اکنون برای اسرائیل خط و نشان می کشند.

مصری هایی که برای "نان و کرامت" به پا خواسته بودند اکنون بخشی از کرامت خود را در زیر سئوال بردن رابطه با اسرائیل جستجو می کنند.

همانگونه که پیمان صلح با اسرائیل تیر خلاصی بود بر ناسیونالیسم عربی، ایستادگی در برابر اسرائیل و سرزنش کردن پیمان صلح نیز می تواند احیا کننده غرور ملی – عربی برای مصری ها باشد.

بازگشت از راه رفته

حق نشر عکس AP
Image caption مصری هایی که برای "نان و کرامت" به پا خواسته بودند اکنون بخشی از کرامت خود را در زیر سئوال بردن رابطه با اسرائیل جستجو می کنند

دو سال پیش باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا به مناسبت سی امین سال انعقاد پیمان صلح کمپ دیوید گفت که بزرگداشت این رویداد تاریخی به ما یادآور می شود که صلح همیشه ممکن است، حتی زمانی که منازعه ها لاینحل می نماید.

او گفت که از پیمان صلح مصر و اسرائیل است که ما امروز برای بسط دایره صلح اسرائیل با دول عربی الهام می گیریم.

چندماهی مانده به خیزش های عربی ، آکیوا الدار روزنامه نگار نام آشنای اسرائیلی که مواضعی انتقادی نسبت به تندروی های دولت حاکم اسرائیل دارد طی مقاله ای در روزنامه هاآرتص از اوباما خواسته بود تا در دیدارش با نتانیاهو او را وادار به پذیرش پیمان کمپ دیویدی دیگر (سوم) کند.

اکنون و با نگاهی بر آنچه این روزها در خاورمیانه می گذرد به نظر می رسد که کاخ سفید نه تنها در بسط دایره صلح اسرائیل با دیگر کشورهای عرب ناکام مانده که ظاهرا باید به جای اندیشیدن برای کمپ دیوید سوم توان خود را مصروف تثبیت همان پیمان کمپ دیوید اول کند.

آیا با تداوم سرسختی حاکمان کنونی اسرائیل در عدم پذیرش حقوق عربها، این کشور به همراه متحدانش خواهد توانست پیمان کمپ دیوید را از تهدید بهار عربی محفوظ دارد؟

مطالب مرتبط