رحمان خواستار تجلیل از مهرگان "با شکوه و جلال نوروز" شد

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption جشن مهرگان رسماً در تاجیکستان تعطیل نیست

امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان، خواستار تجلیل رسمی همه‌ساله از جشن مهرگان در روز ۸ اکتبر (۱۲ مهر) شده است.

وی ضمن سخنرانی در دانشگاه کشاورزی تاجیکستان که صبح روز شنبه دایر شد، استادان و دانشجویان را در برابر تجلیل از ‌۸۰‌مین سالگرد تأسیس این دانشگاه با فرارسی جشن مهرگان نیز تبریک گفته است.

مهرگان از جشنهای باستانی ایرانیان است که امروزها در ایران، ترکیه و برخی از کشورهای عربی خاورمیانه‌ و سواحل خلیج فارس در فصل پاییز از آن تجلیل می‌شود. در کشورهای عربی از این جشن با نام "مهرجان" یاد می‌شود.

ولی در تاجیکستان برگزاری این جشن تاکنون به طور گسترده رسمیت نیافته است، هرچند گروههای جداگانه، بویژه کشاورزان، آن را به طور نیمه رسمی همه‌ساله برگزار می‌کنند.

"عید جمع‌آوری حاصل"

در ماه اوت سال ۲۰۰۹ دولت تاجیکستان مصوبه‌ای درباره تجلیل سراسری از مهرگان تصویب کرد و همان سال برای نخستین بار در دانشگاه کشاورزی تاجیکستان در همین روز (۸ اکتبر) از جشن مهرگان به طور رسمی تجلیل شد.

بر اساس قانون تاجیکستان در باره روزهای عید، جشن مهرگان باید هر سال در یکشنبه سوم ماه اکتبر برگزار شود، ولی به گفته منابع دفتر ریاست جمهوری، آقای رحمان هم اکنون ۸ اکتبر را زمان تجلیل از مهرگان تعیین کرده است.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آقای رحمان خواستار تجلیل از مهرگان به اندازه نوروز شده است

سایت ریاست جمهوری تاجیکستان در این باره می‌نویسد: "دستور داده شد که عید باستانی مهرگان هر سال روز ۸ اکتبر چون عید ملی دولتی با شکوه و شهامت همانند نوروز خجسته تجلیل گردد. تأکید گردید که مهرگان عید جمع‌آوری حاصل رویانده دهقان، عید فراوانی، شادی و نشاط، دوستی و رفاقت، وحدت و یگانگی و مهر و صداقت است."

روزهای جشن نوروز در تاجیکستان از زمان استقلال این کشور تعطیل است، ولی برای جشن مهرگان تا حال هیچ گونه روز تعطیل در نظر گرفته نشده بود. حالا آقای رحمان ظاهراً می‌خواهد که روزهای برگزاری جشن مهرگان نیز "همانند نوروز خجسته‌پی" تعطیل باشد.

رئیس جمهور ضمن سخنرانی در دانشگاه کشاورزی تاجیکستان مهرگان را یکی از "جشنهای بزرگ سنتی کشاورزی اجدادمان" خوانده و گفته است از بس (آنجا) که شغل اکثریت مردم در دوره‌های باستانی کشاورزی بود، برگزاری چنین جشنی "پس از جمعاوری حاصل" بسیار مناسب است.

ضمناً، بر اساس آمار رسمی بیش از ۷۰ درصد جمعیت تاجیکستان اکنون هم در عرصه کشاورزی شغل و فعالیت دارند، هرچند قسمت اعظمی از افراد مستعد به کار این کشور به طور موسمی برای دریافت "کار سیاه" به روسیه و کشورهای دیگر مهاجرت می‌کنند.

"آیین مهرپرستی"

آقای رحمان در سخنرانی خود همچنین گفته است: "واقعا، مهرگان یکی از کهنترین جشنهای مردم آریایی‌نژاد بوده، گذشتگانمان آن را همچون ستایش و نیایش مهر یا میترا و رمز عهد و پیمان و دوستی و محبت آیین مهرپرستی تعبیر کرده‌اند. مهرگان طبق ‌اندیشه و اعتقاد نیاگان ما در روز اول ماه مهر و آغاز فصل پاییز تجلیل می‌شده است."

وی با اشاره‌ به منابع تاریخی که از آنها نام نبرده، گفته است که نیاکان مردم تاجیک در این روز لباس ارغوانی می‌پوشیدند و همدیگر را با بهترین تمنیات تبریک می‌کردند.

آقای رحمان افزوده است: "سفره جشن مهرگان را نیز با متاعی که رنگ ارغوان دارد، گسترده می‌کردند. در روی دسترخوان جشنی شمع، شیرینی، خوردنیهای محلی و بویهای خوش، مانند گلاب، هزاراسپند، عنبر و زعفران می‌گذاشتند که این همه از فضیلتهای نیک و پسندیده و فرهنگ و معنویات غنی خلق تاجیک درک می‌دهد."

رئیس جمهور، جشن مهرگان را از جمله رسم و آیینهای خاص و فرهنگ غنی مردم تاجیک خوانده است که "از قدیم ‌الایام با زمین سر و کار داشتند" و "صاحب مدنیت بلند زمینداری بودند."

وی گفته است: "صرف نظر از گیر و دارهای سیاسی و فرهنگی دوره‌های گذشته جشن مهرگان تا امروز صاحب اعتبار و منزلت خاص می‌باشد. زیرا مهرگان به مانند نوروز تجسمگر سنتهای نیک انسانیست که فیض و برکت خان پرنعمت کشاورزان را انعکاس می‌نماید. بنا بر این، ضرور است که هر سال (از آن) با شکوه و شهامت خاصه تجلیل کرده شود."

تلاشهای دولت تاجیکستان برای احیای این جشن باستانی در حالیست که امروزها برخی از گروههای نوظهور اسلامگرا در این کشور مهرگان، سده و نوروز را "جشنهای مجوسی" خوانده و گفته‌اند که تجلیل از این جشنها برای مردم مسلمان جایز نیست.

این گروهها جز دو عید مذهبی مسلمانان، قربان و رمضان، هیچ جشن دیگری را به رسمیت نمی‌شناسند. ولی روحانیان سنتی و معتدل می‌گویند که هیچ اختلافی بین این سه جشن باستانی و دین اسلام که اکثریت مردم تاجیکستان پیرو آن هستند، وجود ندارد