عراق جدید پس از خروج ارتش آمریکا؛ بیم ها و امیدها

حق نشر عکس Reuters
Image caption با خروج آخرین بخش از نیروی رزمی آمریکا از عراق، باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، به وعده خروج سربازان کشورش از عراق جامه عمل پوشانده است

با خروج آخرین سربازان آمریکایی از عراق، جنگ و اشغالی که یک دهه بطول انجامید، پایان یافت.

بدین ترتیب، ایالات متحده دیگر نیروی رزمی و نظامی در عراق ندارد. البته سفارت آمریکا در عراق با بیش از پانزده هزار آمریکایی حاضر، بزرگترین سفارتخانه آن کشور در جهان تلقی می شود.

با خروج آخرین بخش از نیروی رزمی آمریکا از عراق، باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، به وعده خروج سربازان کشورش از عراق جامه عمل پوشانده است. این امر می تواند برای مبارزات انتخاباتی سال آینده آمریکا یک برگ امتیاز مهم محسوب شود، چرا که نظر سنجی ها نشان می داد که جنگ عراق به یکی از نقاط نارضایتی افکار عمومی آمریکا تبدیل شده بود.

این حمله در سال ۲۰۰۳ بدون کسب مجوز شورای امنیت سازمان ملل متحد و با مشارکت چند کشور متحد آمریکا صورت گرفت و قانونی بودن این اقدام بشدت در سراسر جهان همچنان مورد بحث است.

دلایل حمله به عراق و مدیریت جنگ

حمله به عراق یکی از پیامدهای حملات یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ به آمریکا بود؛ حمله ای که توسط شبکه القاعده به رهبری اسامه بن لادن، رهبر پیشین القاعده، صورت گرفت و با حدود ۳۰۰۰ کشته و میلیونها دلار خسارت، بزرگترین حمله از نوع خود به خاک ایالات متحده محسوب می شود. جورج بوش، رئیس جمهوری وقت آمریکا، بسرعت عراق را در کنار ایران و کره شمالی در لیستی موسوم به "محور شرارت" قرار داد و حکومت صدام حسین، رهبر وقت عراق، به همکاری و تماس با شبکه القاعده متهم شد، اتهامی که بعدها بی اساس بودن آن اثبات شد.

مهم ترین نگرانی آمریکا، و به عبارتی بهانه اصلی واشنگتن برای روشن کردن شعله جنگ با عراق، اتهام وجود سلاح های کشتار جمعی در عراق بود. پس از حمله به عراق و اشغال آن کشور بسرعت خط بطلانی بر این ادعا کشیده شد و نشانه ای از وجود سلاح کشتار جمعی در عراق یافت نشد. از آن زمان به بعد، استدلال جورج بوش و جریان موسوم به نو محافظه کاران حاکم بر آمریکا به این سمت سوق پیدا کرد که "جهان بدون صدام حسین، جهان بهتری است".

با این وجود، سوء محاسبه های دولت آقای بوش باعث شد تا هزینه های این جنگ، برای آمریکایی ها و مردم عراق و منطقه، سرسام آور باشد. برنامه ریزان جنگ در واشنگتن بر این باور بودند که عراقی ها همانند قیام ۱۹۹۱ بر علیه صدام، سر به شورش علیه رژیم صدام حسین برخواهند داشت.

اما در عمل بخاطر کنار کشیدن آمریکایی ها و عدم حمایت از قیام مردم عراق در ۱۹۹۱ ، به هنگام حمله به عراق پس از حوادث سپتامبر ۲۰۰۱، مردم عراق به سیاست آمریکا با چنان تردیدی می نگریستند که دست به شورش علیه رژیم صدام حسین نزدند و به گفته حسن دانایی فر،سفیر جمهوری اسلامی در بغداد، عراقی ها برای سربازان آمریکایی "فرش قرمز پهن نکردند".

ساقط کردن رژیم صدام حسین عملا طولی نکشید ولی نحوه مدیریت عراق پس از صدام حسین و منحل کردن ارتش و سیستم های امنیتی دوران صدام حسین، عراق را در وضعیتی قرار داد که محل رشد و نمو گروههای پیکارجوی شیعه و سنی شد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption حمله به عراق یکی از پیامدهای حملات یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ به آمریکا بود

باراک اوباما با شکست دادن جمهوریخواهان در حالی به ریاست جمهوری رسید که حمله به عراق را سیاستی غلط دانست ولی از آنجایی که وی وارث جنگی پرتلفات با تبعات جهانی شده بود، چاره ای جز ادامه آن نداشت. آقای اوباما با ادامه سیاست ماههای پایانی ریاست جمهوری جرج بوش مبنی بر افزایش نیروهای نظامی آمریکا در عمل به سمت تلاش برای جلوگیری از سقوط عراق به ورطه جنگ فرقه ای و مذهبی (میان شیعیان اکثریت با اهل سنت اقلیت) حرکت کرد. شمار نظامیان آمریکایی به ۱۷۰ هزار افزایش یافت و در نهایت این سیاست در عمل موفق شد تا سطح تلفات سربازان آمریکایی که بطور متوسط یکصد کشته در ماه بود را کاهش داده و از گسترش موج ناامنی در عراق تا حدود زیادی جلوگیری کند.

بدنبال این موفقیت، دولت آمریکا تاکید زیادی روی ضرورت پایان دادن به حضور نظامیان آمریکایی در عراق گذاشت و با تعیین ماه جاری به عنوان تاریخ خروج کامل نیروهای رزمی آمریکا از عراق، در جهت خروج کامل و پایان دادن به اشغال عراق حرکت کرد. این سیاست به آقای اوباما این امکان را داد تا وی بدنبال تقویت توان نظامی کشورش در افغانستان باشد، جایی که از نظر آقای اوباما کانون اصلی مبارزه با طالبان و تروریسم بود. وی در این راستا، دهها سرباز آمریکایی رها شده از مسئولیت نبرد در عراق را در افغانستان بکار گرفت و سطح فشار نظامی و سیاسی بر پاکستان برای سرکوب جریانات پیکارجو و متمایل به تروریسم را بشکل کاملا محسوسی افزایش داد.

دستاوردهای حمله به عراق

باراک اوباما با آغاز خروج آخرین سربازان آمریکایی از عراق، به شکل قابل درکی، از حضور نظامی کشورش در عراق دفاع کرد و گفت که سربازان آمریکایی باید به دستاوردهای حضور خود در عراق افتخار کنند و به اصطلاح با "سرافرازی" عراق را ترک می کنند. آقای اوباما که از ابتدا با جنگ عراق مخالف بود گفت که تاریخ قضاوت خواهد کرد آیا آن جنگ کار درستی بوده است یا نه.

لئون پانه‌تا، وزیر دفاع آمریکا هم گفت "نظامیانی که در طول حدود این ۹ سال در عراق خدمت کرده اند باید بدانند که فداکاری آنان به مردم عراق کمک کرده است تا بر استبداد غلبه کنند". وی گفت: "ما بدنبال ایجاد عراقی مستقل با حاکمیت مستقل بودیم، کشوری که بتواند امنیت خود را تامین کند".

آقای پانه‌تا گفت "نمی توان کلماتی را یافت که بتواند بیانگر فداکاری نظامیان آمریکایی در طول این مدت باشد."

با همه اینها، دستاورد این جنگ از جهات مختلفی همچنان زیر سئوال است. آنهایی که با نگاه به ایران به مساله نگاه می کنند، بویژه کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، معتقدند که جنگ آمریکا در عراق باعث شد تا موازنه استراتژیک منطقه ای تا حدود زیادی به نفع جمهوری اسلامی ایران تغییر کند. برخی دیگر که از زاویه افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه به مساله می نگرند معتقدند که این افزایش حضور در عمل ایران را تحت فشار قرار داده است.

حق نشر عکس AP
Image caption باراک اوباما با آغاز خروج آخرین سربازان آمریکایی از عراق، به شکل قابل درکی، از حضور نظامی کشورش در عراق دفاع کرد

اما بهرحال، دستاورد این جنگ برای خود آمریکایی ها چندان مثبت به نظر نمی رسد. این نگاه وجود دارد که جورج بوش با حمله به عراق کار نیمه تمام پدرش در جنگ با عراق در اوائل دهه ۱۹۹۰ میلادی پس از حمله و اشغال کویت توسط عراق را در سال ۲۰۰۳ تکمیل کرد. ولی هزینه این کار چه بود؟ وجهه آمریکا در جهان بدلیل نحوه ورود به این جنگ لطمه زیادی را متحمل شد. حدود ۵ هزار سرباز آمریکایی در این نبرد و ادامه آن کشته شدند. بیش از ۳۰ هزار سرباز آمریکایی مجروح شدند و حدود ۲ میلیون آمریکایی در این جنگ تقریبا ۱۰ ساله مشارکت کردند. هزینه مادی این جنگ برای خزانه داری آمریکا حداقل یک هزار میلیاد دلار بود.

قضاوت واقعی از دستاوردهای حمله به عراق، از یک منظر، از طریق نگاه به عراق امروز میسر است. عراق در حال حاضر به لحاظ اقتصادی و تولید نفت هنوز با نقطه قابل قبول فاصله زیادی دارد. اگرچه نگاه افکار عمومی جهانی به شکل قابل توجهی دلیل حمله آمریکا به عراق را در تلاش واشنگتن برای مدیریت منابع انرژی عراق و بدست گرفتن چاههای نفت آن کشور جستجو می کرد، ولی در عمل، آنچه در عراق اتفاق افتاد آن بود که حداقل در ۹ سالی که از جنگ گذشت، چنین امکانی به آمریکایی ها داده نشد.

عراق امروز، اگرچه از منظر امنیتی و اقتصادی تا حدود زیادی امید به حمایت های آمریکا دارد، اما از نظر موازنه منطقه ای بطور کامل در حیطه نفوذ ایالات متحده قرار ندارد. واشنگتن بارها این مساله را تجربه کرد که دولت عراق از موافقت با خواست های آمریکا خودداری کرد. به عنوان مثال می توان به خودداری بغداد از اعطای مصونیت قضایی به سربازان آمریکایی اشاره کرد. در حوزه سیاسی، نزدیکی حاکمیت شیعه عراق با همسایه شیعه‌اش، ایران، عملا وضعیتی بوجود آورد که واشنگتن نتوانسته تا خواست های خود از عراق را براحتی برآورده سازد.

به عنوان یک مثال اخیر، واکنش عراق نسبت به وقایع سوریه قابل تامل است. در حالی که واشنگتن بشدت در تلاش است تا فشارها بر حکومت بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه را افزایش دهد و بصراحت خواهان کنار رفتن بشار اسد از قدرت شده است، نوری مالکی نخست وزیر عراق هشدار داده است که سقوط بشار اسد منجر به جنگ داخلی در سوریه خواهد شد.

آقای مالکی در رای گیری اتحادیه عرب برای تعلیق عضویت سوریه و اعمال تحریم‌هایی علیه این کشور نیز رای ممتنع داد. این موضع گیری، عراق را به ایران، که ازحامیان سرسخت سوریه است، نزدیک تر می‌سازد تا به آمریکا.

عراق و چالش های پیش رو

عراق در شرایط جدید با چالش های مهمی روبرو خواهد بود. لئون پانه‌تا، وزیر دفاع آمریکا در این رابطه گفته است: "عراقی ها شاهد چالش هایی خواهند بود. این چالش ها از ناحیه تروریسم و جریاناتی خواهد بود که خواهان تجزیه عراق هستند. رسیدن به یک دموکراسی کارآمد هم چالش دیگری است اما حقیقت این است که ما به آنها فرصت موفق شدن در برابر این چالش ها را داده ایم".

حاکمیت کنونی عراق به شکل قابل توجهی در کنترل شیعیان است که اکثریت جمعیت عراق را تشکیل می دهند. منطقه کرد نشین در شمال سیستم خودمختار نسبی خود را حفظ کرده است. مناقشه و اختلاف میان شیعیان و اهل سنتی که چندین دهه حاکمیت در عراق را در دست داشتند، در زیر پوست حیات اجتماعی و سیاسی عراق جریان دارد. البته نظر به نوپا بودن سیستم جدید، این مناقشات تا حدی طبیعی است ولی این بدان معنا نیست که عراق هر از چند گاهی با بحران های سیاسی کوچک و بزرگ دست به گریبان نشود.

مهم ترین چالش پیش روی عراق پس از خروج کامل نظامیان آمریکایی، حفظ امنیت داخلی و دفاع از تمامیت سرزمینی است. کاهش قابل توجه بمب گذاری ها و حملات انتحاری، در مقایسه با چند سال پیش، این امیدواری را ایجاد کرده که نیروهای امنیتی و ارتش عراق بتوانند تا حدود زیادی از عهده تامین امنیت نسبی برآیند.

خاک عراق همچنان محل فعالیت شبکه القاعده و گروه‌های متحد آن است که همراه با گروه‌های رقیب شیعه، هر ماه دست به چندین بمب گذاری خونبار در این کشور می‌زنند. اما مقامات عراقی و آمریکایی معتقدند که سال‌ها جنگ و درگیری در عراق موقعیت این تندروها را تضعیف کرده است و آنها خطری واقعی‌ برای دولت عراق محسوب نمی شوند.

به گفته ناظران آنچه بیشتر موجب نگرانی می‌شود، رقابت های گروهی و مذهبی میان شیعه‌ها، سنی‌ها و کردهایی است که در نیروی پلیس و ارتش عراق در کنار یکدیگر کار می‌کنند.

با این حال، اکثریت تحلیلگران به این واقعیت اذعان دارند که عراق محل تلاقی منافع متعارض کشورهای همسایه عراق هم هست و این بر ثبات سیاسی و فضای امنیتی آن کشور اثر مستقیم و فوری دارد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption "نظامیانی که در طول حدود این ۹ سال در عراق خدمت کرده اند باید بدانند که فداکاری آنان به مردم عراق کمک کرده است تا بر استبداد غلبه کنند"

وجود تمایلات قومی گریز از مرکز که در میان کردها در شمال وجود داشته یک عامل نگرانی دیگر است. این عامل زمانی پررنگ تر می شود که تحرکات گروههای پیکارجوی کرد مخالف ایران و ترکیه در مناطق کردنشین عراق بارها وضعیتی بوجود آورده که دخالت نظامی محدود یا گسترده ایران و ترکیه را بهمراه داشته است. ترکیه و ایران بارها اعلام کرده اند که خواهان حفظ تمامیت ارضی عراق هستند ولی تحرکات ضدامنیتی برخی گروههای پیکارجوی کرد در شمال عراق را تحمل نخواهند کرد.

عراق به لحاظ اقتصادی در وضعیت مناسبی نیست. تجربه موج غارتگری که عراق پس از صدام حسین و رابطه مستقیمی که میان اشتغال و امید به آینده با جذب شدن به گروههای پیکارجو وجود دارد، ضرورت افزایش توان اقتصادی عراق را چندین برابر می کند. از همین روست که سیاست دولت عراق بر افزایش سطح توان اقتصادی و همکاریهای تجاری استوار است.

آمریکا و عراق در شرایط جدید

در نتیجه حمله آمریکا به عراق و اشغال آن کشور، نیازهای امنیتی و نظامی بغداد دچار وضعیتی شده که مستلزم اتکای طولانی مدت به آمریکاست. این وضعیت باعث می شود که ایالات متحده تا حدود زیادی بتواند از عراق در راستای منافع خود استفاده کند. رابطه تجاری و اقتصادی آمریکا و عراق نیز باعث خواهد شد تا بازار نظامی و اقتصادی عراق امتیازاتی را نصیب آمریکایی ها کند.

مقامات عراقی به نیاز و بعبارتی وابستگی به آمریکا در حوزه های امنیتی و نظامی واقفند. نوری مالکی نخست وزیر عراق گفته است کشورش اکنون کاملا بر تشکیلات امنیتی خود متکی است اما افزوده "نیاز به همکاری با آمریکا در مسائل امنیتی و اطلاعاتی و مبارزه با تروریسم همچنان وجود دارد."

از سوی دیگر، انهدام تقریبا کامل ارتش عراق در جریان جنگ و زیرساخت روسی آن که اکنون به سمت یک زیرساخت آمریکایی تغییر جهت داده باعث می شود که عراق بازار ایده آلی برای خرید تجهیزات نظامی آمریکایی باشد. اگرچه آمریکا نگران انتقال تکنولوژی سیستم های تسلیحاتی اش از عراق به ایران خواهد بود، ولی تامین نیازهای نظامی و امنیتی عراق چاره ای جز فروش برخی اقلام اساسی نظامی باقی نخواهد گذاشت.

به عنوان مثال در شرایطی که نیروی هوایی عراق تقریبا وجود خارجی ندارد، طبیعی است که دولتمردان بغداد خواهان خریداری هواپیماهای آمریکایی باشند. در حال حاضر گزارش ها حاکی از آنند که عراق خواهان خریداری دهها فروند جنگنده اف ۱۶ از آمریکاست. رقم خرید این پرنده ها از ۱۶ تا ۳۶ در نوسان است ولی تقریبا شکی وجود ندارد که اشتهای ارتش عراق برای تجهیز دوباره به یک نیروی هوایی کارآمد منجر به خریدهای بیشتر سیستم هایی از آمریکا خواهد شد. این امر بنوبه خود بر موازنه قوا در خاورمیانه اثر خواهد گذاشت.

در کنار نیازهای امنیتی و نظامی، همکاریهای تجاری و اقتصادی عراق با آمریکاست که تعیین کننده اصلی خواهد بود. نوری مالکی، نخست وزیر عراق در جریان دیدار اخیرش از آمریکا، خواستار کمک تجارو صاحبان صنایع این کشور به بازسازی عراق شده است.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption خروج نظامیان آمریکایی از عراق، از دید برخی، دروازه های اعمال نفوذ و مسابقه منطقه ای برای کسب جای پا در عراق جدید را باز خواهد کرد

نوری مالکی در این سفر گفت "اینک شرکت های آمریکایی به جای ژنرال ها، در خط مقدم جبهه نبرد برای ساختن آینده عراق قرار گرفته اند."

در حال حاضر، میزان سرمایه گذاری ایالات متحده در عراق اندکی بیش از ۱۰ درصد کل سرمایه گذاری خارجی در این کشور است. مجموع سرمایه گذاری خارجی در عراق در سال جاری ۷۰ میلیارد دلار برآورد شده است.

نخست وزیر عراق در سخنرانی در اتاق بازرگانی آمریکا گفت اگرچه نفت همچنان مهمترین بخش سرمایه پذیر برای خارجیان است، اما بخش های دیگری مانند مراقبت های پزشکی، ارتباطات، مسکن و راه سازی و خدمات مالی نیز "امکانات نامحدودی را در اختیار شرکت های آمریکایی قرار می دهد."

باراک اوباما هم پس از دیدار و مذاکره با آقای مالکی در اظهارات خود نشان داد که ایالات متحده آمریکا به عراق هم به دیده یک شریک و بازار اقتصادی مهم نگاه می کند و هم به این واقعیت واقف است که موفقیت اقتصاد عراق تضمین کننده موفقیت سیستم سیاسی در بغداد خواهد بود تا بتواند به سمت دموکراسی حرکت کند. آقای اوباما در این رابطه گفت که معتقد است اقتصاد عراق سریعتر از هند و چین رشد خواهد کرد. او گفت: "هدف ما اطمینان یافتن از این مساله است که عراق موفق شود زیرا به عقیده ما یک عراق موفق و دموکراتیک می تواند سرمشقی برای همه منطقه باشد."

عراق جدید و همسایگانش

خروج نظامیان آمریکایی از عراق، از دید برخی، دروازه های اعمال نفوذ و مسابقه منطقه ای برای کسب جای پا در عراق جدید را باز خواهد کرد. مهم ترین بازیگران این مسابقه در درجه اول، همسایگان عراق هستند.

در داخل عراق هم نگرانی قابل توجهی در میان اقلیت سنی آن کشور بچشم می خورد که نگران افزایش نفوذ کشورهای همسایه هستند. بحث کردها در شمال و واکنش های ایران و ترکیه درکنار برخورد منافع میان کشورهای عربی با ایران که در عراق خود را نشان می دهد بخشی از این نگرانی را ایجاد کرده اند.

چنین وضعیتی باعث افزایش دخالت های بیرونی و کاهش توان دولت مرکزی عراق در اعمال حاکمیت و ایجاد بی ثباتی بالقوه خواهد شد. برخی ناظران معتقدند که عربستان سعودی و کشورهای همسو با ریاض در حوزه جنوبی خلیج فارس بدنبال خنثی کردن نفوذ ایران در عراق هستند. از نگاه اعراب مخالف ایران، تغییر حاکمیت در عراق از سنی ها به شیعیان باعث شده تا عراق تا حدود زیادی از سیاست های اردوگاه عربی فاصله بگیرد و در اردوی ایران قرار گیرد.

گزارش های زیادی وجود دارد که نشان می دهد تعداد زیاد جنگجویان و پیکارجویان آمده از کشورهای عربی به عراق، تا حدودی ریشه در این نگاه داشته است. مقامات ارشد حکومت ایران بارها روی نقش منفی برخی کشورهای عربی در عراق انگشت گذاشته اند ولی نظر به رویارویی ایران با جامعه بین المللی، بویژه آمریکا، بر سر برنامه هسته ای و حوزه های دیگر، این خود ایران بوده که به دخالت در اوضاع عراق متهم شده است.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption "هدف ما اطمینان یافتن از این مساله است که عراق موفق شود زیرا به عقیده ما یک عراق موفق و دموکراتیک می تواند سرمشقی برای همه منطقه باشد."

اکنون اظهار نظرهای مقامات واشنگتن گویای آن است که آنان نگران افزایش حضور و نفوذ ایران در عراقی هستند که از نیروهای ارتش آمریکا خالی شده است.

عده ای از مقامات آمریکایی هم معتقدند که پس از خروج سربازان این کشور از عراق، نفوذ ایران در همسایه غربی‌اش افزایش خواهد یافت.

هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا به ایران هشدار داد که در خصوص خروج نیروهای آمریکایی از عراق تا پایان سال جاری، نسنجیده عمل نکند. خانم کلینتون گفت "هیچ کس به ویژه ایران نباید در مورد تعهد ما به عراق برداشت اشتباهی داشته باشد".

عراق - آمریکا؛ نگرانی از ایران

مقامات بغداد تاکید دارند که با وجود نزدیکی تاریخی و مذهبی میان عراق و ایران، اجازه نخواهند داد که کشورشان به میدان مبارزه میان کشورهای دیگر تبدیل شود.

نوری مالکی در گفتگویی با نشریه آمریکایی وال استریت ژورنال وعده داد که در مقابل هرگونه دخالت ایران در مسایل این کشور پس از خروج نیروهای آمریکا، قاطعانه مقاومت کند.

آقای مالکی گفته است که اگر بهانه ایران این بوده است که حضور سربازان آمریکایی در خاک عراق را برای امنیت ملی خود خطرناک می داند، پس از خروج این نیروها نگرانی تهران در این مورد برطرف خواهد شد.

آقای مالکی گفت: "با این کار (خروج سربازان از عراق) هرگونه فکر، محاسبه و احتمال مداخله در امور عراق، تحت هر بهانه‌ای برطرف خواهد شد."

با این حال دشواری تنظیم امور بین ایران و منافع عراق با دیگر کشورها خود را در مصاحبه صریح آقای مالکی با وال استریت ژورنال نشان داد. وی گفت با وجود اینکه او خواهان برقراری یک رابطه استراتژیک دراز مدت با آمریکاست، اما به هیچ وجه حاضر نیست تا جایی پیش برود که موجب آزردگی آن دسته از اعضای دولت ائتلافیش بشود که از حمایت ایران برخوردارند.

اما با همه اینها، بنظر می رسد که واشنگتن امیدوار است بتواند ضمن پذیرش سطح مقبولی از بازیگری ایران در عراق، از افتادن عراق به دایره نفوذ جدی ایران جلوگیری کند و حداقل اجازه ندهد که تهران در بغداد نقش "برادر بزرگتر" را بازی کند، نقشی که شوروی سابق در قبال کشورهای کمونیستی اروپای شرقی بازی می کرد.

بخش عمده ای از این سیاست از طربق مشروط کردن کمک ها و مبادلات صورت خواهد گرفت. بخش مهم دیگری از این سیاست از طریق بازدارندگی و توان نظامی آمریکا در منطقه اعمال خواهد شد. به عنوان نمونه، وزیر دفاع دولت آقای اوباما با اشاره به استقرار ۴۰ هزار نظامی آمریکایی در کشورهای منطقه مجاور ایران گفته است"ما همیشه برای مقابله با هر تهدیدی از جانب ایران، نیروی نظامی لازم را در منطقه در اختیار داریم."

علیرغم خروج کامل نیروهای آمریکایی از خاک عراق، به گفته باراک اوباما، همچنان حدود چهار هزار نیروی آمریکایی برای چند ماه در کویت باقی خواهند ماند تا ضمن انجام اقدامات نهایی خروج نیروها از عراق، در شرایط اضطراری وارد عمل شوند. از طرفی شرایط ماههای آینده بسیار تعیین کننده خواهد بود. طبیعی است که در صورت افزایش سطح ناامنی و بی ثباتی در عراق، بغداد و واشنگتن بر سر ترتیبات جدیدی به توافق برسند.

در حال حاضر دولت عراق بشدت در تلاش است تا یک زمینه مهم فشار بر خود از سوی تهران را بر طرف کند که در حضور سازمان مجاهدین خلق ایران در خاک عراق ریشه دارد.

با تمام اینها، یک دستاورد مهم آمریکا در خارج کردن نیروهایش در عراق، رابطه مستقیمی با ایران دارد. از دید نظامی، این نگرانی در نزد برنامه ریزان امور نظامی آمریکا وجود داشت که در صورت برخورد نظامی با ایران بر سر برنامه هسته ای اش، حال توسط آمریکا یا دیگر کشورها، نظامیان آمریکایی در عراق به اهدافی برای تلافی جویی دستگاه نظامی ایران تبدیل شوند.

نفوذ ایران در بین گروههای مسلح شیعه و حتی نهادهای مختلف حکومتی در عراق و قرابت جغرافیایی بدین معنا بود که ایران بطور مستقیم و غیر مستقیم می توانست به نظامیان آمریکایی در عراق حمله کند.

اکنون چنین بنظر می رسد که با خارج شدن نظامیان آمریکایی، این نگرانی تا حدودی بر طرف شده باشد هر چند هزاران آمریکایی دیگر همچنان در عراق مشغول بکارهای مختلف هستند. این خروج مزیت دیگری هم برای ارتش آمریکا ایجاد می کند و آن، داشتن نیروی کافی برای برخورد نظامی با ایران است.

مطالب مرتبط