صاحب‌نظران: ایجاد پایگاه تنها با رضایت متحدان امنیتی ممکن است

حق نشر عکس RIA Novosti
Image caption رهبران کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت دسته جمعی تصمیم گرفته اند که تنها با کسب رضایت اعضای دیگر این سازمان می توانند به حضور پایگاه های کشورهای دیگر اجازه بدهند

برخی از صاحب‌نظران در تاجیکستان توافق سران کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت دسته‌جمعی (سپد) را “زورگویی روسیه” در منطقه می‌دانند.

رهبران این کشورها در مسکو تصمیم گرفتند که تنها با کسب رضایت همدیگر می‌توانند به حضور پایگاههای نظامی کشورهای بیرون از قلمرو "سپد" در قلمرو خود اجازه دهند.

این تصمیم در حالی اتّخاذ شد که موضوع احتمال ایجاد پایگاه نظامی آمریکا در یکی از کشورهای آسیای مرکزی پس از خروج ناتو از افغانستان در محافل سیاسی و رسانه‌های روسیه مطرح شده است.

در بیانیة مشترَک سران کشورهای عضو "سپد" آمده است که آنها در مورد وضع افغانستان جداً نگران هستند.

رهبران روسیه، ارمنستان، بیلاروس، قزاقستان، قرغیزستان، تاجیکستان و ازبکستان، کشورهای عضو این سازمان، در بیانیه‌شان گفته‌اند که می‌خواهند "صلح، استقلال و رشد در افغانستان پایدار بشود."

توافق در مورد اجازه ندادن به حضور پایگاه نظامی “کشوری سوم” در قلمرو یکی از کشورهای عضو "سپد" نیز از جملة توافقات حاصل شده در جلسة سران کشورهای عضو این سازمان در مسکو بوده است.

دمیتریی می‌دویدیف، رئیس جمهوری روسیه، گفته است که توافق اخیر در بارة ضرورت کسب رضایت کشورهای عضو در بارة ایجاد پایگاههای نظامی کشورهای دیگر در قلمرو کشورهای سپد تعههود این کشورها به این سازمان را ثابت می‌کند.

امّا صاحب‌نظران در تاجیکستان در این باره نظرهای مختلفی دارند.

مسعود صابراو، رهبر حزب دیموکرات تاجیکستان و از مخالفان دولت، می‌گوید که “موافقت سران کشورهای سپد در واقع موافقت نه، بلکه زورگویی روسیه است.”

به گفتة او “دولت روسیه این کار را برای آن می‌کند که می‌بیند که موقعیّت خود را نه تنها در خارج کشور بلکه در داخل کشور خودش نیز گم کرده ایستاده است.”

امّا سیف‌الله سفراو، معاون رئیس مرکز مطالعات استراتژیک تاجیکستان، گفت که این توافق نه تنها به منفعت روسیه، بلکه به منفعت همة کشورهای عضو این پیمان است.

وی می‌فزاید: “اصلا من فکر می‌کنم که هیچ کشور نباید در قلمرو خود پایگاهی خارجی داشته باشد، مگر این که مثل ما در منطقة داغی (حساسی) قرار داشته باشد.”

امّا وفا نیتبیکاو، کارشناس مسائل سیاسی، می‌گوید که تاجیکستان قبل از این تصمیم هم در اساس توافقات قبلی‌اش با روسیه حق مستقر کردن پایگاههای نظامی کشورهای دیگر را نداشت.

وی افزود: “در هر صورت، چندی پیش وزیر خارجة آمریکا ابراز داشته بود که کشورش نمی‌خواهد در کشورهای آسیای مرکزی پایگاههای تازه تأسیس کند.”

آقای نیتبیکاو می‌گوید تصمیم اخیر "سپد" این سؤال را مطرح کرده است که اکنون آیندة پادگان نظامی فرانسه در دوشنبه و پایگاه نظامی آمریکا در قرقیزستان چه می‌شود؟

وی گفت: “به نظر من، پادگان فرانسویها در دوشنبه، که عمدا مأموریّت فنّی دارد، باقی خواهد ماند، ولی موضوع خروج پایگاه آمریکا از قرقیزستان مطرح خواهد شد.”

این در حالیست، که رازه آتونبایوه، که تا ۳۱ دسامبر سال جاری در سمت رئیس جمهور قرقیزستان باقی می‌ماند گفته است که تصمیم در بارة خروج پایگاه نظامی آمریکا از منس، تنها پایگاه خارجی در قلمرو کشورهای عضو پیمان باید با د رنظر داشت وضعیت در افغانستان اتّخاذ شود.

آمریکا در سال ۲۰۰۹ توافق خود را برای استفادة پایگاه نظامی منس تجدید نظر کرد. این کشور برای استفاده از پایگاه نظامی منس همچون ترانزیت به افغانستان ۶۰ میلیون در سال پرداخت می‌کند. از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۹ آمریکا به قرقیزستان برای استفاده از این پایگاه ۱۷.۴ میلیون دولار در سال پرداخت می‌کرد.

در جلسة سران کشورهای عضو "سپد" در مسکو، که روزه ۱۹ و ۲۰-ام دسامبر میزبان چند جلسة غیررسمی رهبران جماهیر سابق شوروی بود.

در هر صورت اکثر کارشناسان در یک موضوع هم ‌فکر هستند که سازمان پیمان امنیت دسته‌جمعی طرح روسیه بوده و حرف اصلی را در تصمیم گیریهای این سازمان مسکو می‌زند.

روسیه تاجیکستان، ازبکستان، قرقیزستان، قزاقستان، بلاروس و ارمنستان اعضای این سازمان هستند.

این سازمان، که ماه مه سال آینده ده‌سالگی خود را جشن خواهد گرفت، مبارزه با قاچاق موادّ مخدِّر و تروریسم را از اهداف اصلی خود می‌داند.

ولی برخی از تحلیلگران بر این نظرند، که "سپد" اهداف بلند پروازانه تری دارد و می‌خواهد، خود را به یک سازمان امنیتی نیرومندی در منطقه تبدیل دهد و با ناتو رقابت کند.