ترکیب مذهب و قومیت در سوریه

مسیحیان در سوریه حق نشر عکس BBC World Service
Image caption مسیحیان در سوریه از آزادی مذهبی برخوردار بوده‌اند، اما اکنون با آینده ای مبهم رو به رو هستند

برداشت عمومی این است که ناآرامی های ضد دولتی سوریه را اکثریت سنی جمعیت این کشور هدایت و حمایت می کند و دیگر ادیان و مذاهب نقش کمتری در این قیام ها دارند.

بیم آن می رود که این نا آرامی ها – که از اسفند ماه گذشته و در چارچوب "بهار عربی" شروع شد – به قطبی شدن قومی و مذهبی فضا منجر شود، و گروه های مختلف مجبور به جانبداری از یکی از طرفین دعوا شوند. مسلمانان سنی ۷۵ درصد جمعیت سوریه را تشکیل می دهند. بقیه جمعیت را مسیحیان، علویان، دروزی ها و اسماعیلی ها تشکیل می دهند. سرشماری های رسمی سوریه، مذهب و قومیت افراد را پوشش نمی دهند، که این مسأله دستیابی به آمارهای دقیق ترکیب جمعیتی را مشکل می کند.

کردها

کردها بزرگترین اقلیت قومی سوریه هستند و چیزی بین ۱۰ تا ۱۵ درصد جمعیت این کشور را تشکیل می دهند (حدود ۲ میلیون نفر از جمعیت ۲۲ میلیون نفری). کردها بیشتر درنواحی شمال و شمال شرقی، بخصوص در استان حسکه و شهر قامشلی در نزدیکی مرز ترکیه متمرکز هستند.

کردهای ترکیه اقلیتی به حاشیه رانده شده هستند، و کردهای عراق نیز در زمان حکومت صدام حسین در عذاب بودند. اما حالا از خودمختاری منطقه ای برخوردارند.

بسیاری از کردهای سوریه خود را قربانی تبعیض می دانند و مقامات سوری را به زیر پا گذاشتن حقوق سیاسی، فرهنگی و اجتماعی اولیه خود متهم می کنند. از زمان بازنگری در قوانین تابعیت سوریه در دهه ۱۹۶۰، دهها هزار نفر از آنها فاقد تابعیت بوده اند. اما به نظر می رسد دولت در حال رسیدگی به این موضوع است تا به گفته برخی ناظران، بتواند کردها را با خود همراه نگاه دارد.

فعالیت سیاسی کردها در سوریه به شدت سرکوب می شود و دادگاه های نظامی سوریه فعالان کرد را به زندان می اندازند. فعالیت حزب اتحاد مردمی کردها، یکی از قدیمی ترین احزاب کرد سوریه که برای به دست آوردن حق تعیین سرنوشت کردهای سوریه مبارزه می کند، ممنوع است.

به نظر می رسد کردها بر سر موضوع حمایت از جنبش اعتراضی و یا حمایت از حکومت با هدف بهتر شدن وضعیتشان اختلاف نظر دارند. نمایندگانی از کردها در گروه های مخالف دولت، نظیر شورای ملی سوریه، حضور دارند. شورای ملی سوریه مجموعه ایست که مرداد ماه گذشته تشکیل شد و به دنبال تغییر حکومت سوریه است.

یک سازمان کرد جدید بنام شورای ملی کردهای سوریه در مهر ماه گذشته تشکیل شد. این شورا از ۱۰ حزب کرد تشکیل شده و می گوید به "یافتن راه حلی دموکراتیک برای مسأله کردها" پایبند است و تأکید می کند که "بخشی از انقلاب" است.

ماه گذشته یک وب سایت کرد گزارش داد که تظاهرات بزرگی با شرکت ۵۰ هزار نفر در شهر قامشلی برگزار شده و در آن روی بعضی از پلاکاردها شعار "شورای ملی کردهای سوریه نماینده من است" نوشته شده بود.

علویان

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه که تظاهر کنندگان طرفدار دولت پوسترهای او را حمل می‌کنند، عضو اقلیت علوی است

علویان که شاخه ای از تشیع هستند، بزرگترین اقلیت مذهبی سوریه هستند و بین ۸ تا ۱۵ درصد جمعیت را تشکیل می دهند.

شاید بتوان آنها را قویترین فرقه سوریه دانست. اما بدلیل پیوندشان با بشار اسد، رئیس جمهوری کشور که از این اقلیت است، در صورت تغییر حکومت بسیار آسیب پذیر خواهند بود.

علویان بالاترین سمت ها را در دولت و سرویس های امنیتی در اختیار دارند و این امر قدرتی نامتناسب به آنها می دهد. اما علویان به عنوان یک گروه در وضعیت خوبی قرار ندارند. برهان غلیون، رئیس شورای ملی سوریه، می گوید: "دولت سوریه بدترین رفتار را با علویان داشته، و آن دسته از علویانی که از این حکومت نفع برده اند تنها درصد کوچکی از کل علویان هستند".

گروه بین المللی بحران، که سازمانی برای پیشگیری از بروز منازعات است، می گوید: "حکومت سوریه در واقع اقلیت علوی را گروگان گرفته و سرنوشت آنان را به سرنوشت خودش گره زده است. حکومت این کار عامدا انجام داده و هدف آن تضمین وفاداری نیروهای امنیتی است. این نیروها نه تنها گروهی برخوردار و متشکل از افسران نخبه نیستند، بلکه عمدتا از علویانی تشکیل شده اند که در قبال کار سنگین‌شان دستمزد کمی می گیرند و از روستاهایی می آیند که حکومت آنها را در وضعیت توسعه نیافتگی فلاکت باری رها کرده است."

فعالان مخالف، دولت سوریه را به استفاده از کسانی متهم می کنند که به سلاح های سنگین مجهزند، و به جامعه علویان و نیز دیگر اقلیت ها، نظیر دروزی ها تعلق دارند، و در کنار ارتش و واحدهای امنیتی می جنگند. مخالفان حکومت این افراد را "شبیحه" می خوانند، که در زبان عربی سوری محاوره ای به معنی اراذل و اوباش است. آنها به تهدید و ارعاب، ضرب و شتم و قتل معترضان متهم شده اند.

مسیحیان

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption طبق برآوردها، مسیحیان حدود ۱۰ درصد جمعیت کشور را تشکیل می دهند

طبق برآوردها، مسیحیان حدود ۱۰ درصد جمعیت کشور را تشکیل می دهند، که کلیسای ارتدوکس یونانی و کلیسای کاتولیک یونانی بزرگترین گروه های مذهبی مسیحیان را شامل می شوند. مسیحیان در سراسر کشور پخش هستند و جمعیت آنها در دمشق، حمص و لاذقیه قابل توجه است.

روستاهای عمدتا مسیحی نشین مانند صیدنایا و معلولا و همچنین شهر ساحلی و مسیحی نشین صافیتا در اطراف دمشق واقع شده اند. مسیحیان از سطح نسبتا بالایی از تسامح مذهبی بهره مند هستند. آنها آزادانه به عبادت می پردازند و برخی سمت های ارشد دولتی را در اختیار دارند.

باور عمومی بر این است که اکثر مسیحیان تا به اینجا از شرکت در اعتراضات خودداری کرده اند، چرا که بیم دارند بعد از روی کار آمدن یک دولت اسلامگرا امتیازات دینی خود را از دست بدهند.

رسانه های سوری از چهره های مذهبی، نظیر ایگناتیوس چهارم هزیم، اسقف اعظم کلیسای ارتدوکس یونانی، برای دفاع از مواضع دولت استفاده کرده اند.

گزارش شده بشار اسد اندکی بعد از شروع نا آرامی ها با رهبران مسیحیان دیدار کرده و به آنها هشدار داده که آینده شان با بودن او در قدرت بیشتر در امان است. رهبران مسیحی در تظاهرات طرفداران حکومت سخنرانی کرده اند و ضمن حمایت از مقامات کشور، از سوری ها خواسته اند راه گفتگو را در پیش بگیرند.

اسماعیلی ها

گفته می شود اسماعیلی ها در سوریه حدود ۲۰۰ هزار نفر هستند. اسماعیلیه شاخه ای از اسلام شیعی است و در سراسر جهان حدود ۱۵ میلیون پیرو دارد. آنها آقا خان را بعنوان رهبر معنوی خود قبول دارند. او در سال ۲۰۰۸ از سوریه دیدن کرد.

اسماعیلیان بخش اعظم جمعیت شهر سلمیه در نزدیکی حماه را تشکیل می دهند. همچنین گزارش هایی از تظاهرات طرفداران و مخالفان دولت در این شهر وجود داشته است. ماه گذشته و با سازماندهی دولتی، یک راهپیمایی در حمایت از حکومت انجام شد. خرداد ماه گذشته هم گزارش هایی از تجمع مخالفان حکومت در این شهر وجود داشت.

دروزی ها

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption حدود ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار دروزی در جنوب سوریه زندگی می کنند

اعضای جامعه دروزی های منطقه در سوریه گردهم آمده اند.

حدود ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار دروزی در جنوب سوریه زندگی می کنند. دروزی ها پیرو آیینی توحیدی هستند که از دومین شاخه بزرگ اسلام شیعی، یعنی اسماعیلیه، منشعب شده است.

گفته می شود بعد از آن که ولید جنبلاط، سیاستمدار برجسته لبنانی و از رهبران دروزی های این کشور، دروزی ها را بخاطر عدم حمایت بیشتر از اعتراضات سرزنش کرد، بشار اسد سعی کرده حمایت آنها را جلب کند. ولید جنبلاط گفته بود: "دروزی های سوریه باید خجالت بکشند! آنها همیشه در خط مقدم همه انقلاب ها بوده اند."

مطالب مرتبط