نمایه سياسی قطر

تاریخچه

حق نشر عکس BBC World Service

قطر، زمانی مرکز صید مروارید و یکی از فقیرترین شیخ نشین های خلیج فارس بود که در پی آغاز استخراج منابع عظیم نفت و گاز از دهه ۱۹۴۰، اکنون تبدیل به یکی از ثروتمندترین کشورهای منطقه شده است.

قطر در ۱۵۰ سال گذشته تحت حکومت خانواده آل ثانی بوده است. این کشور خشک با سرزمینی عمدتا بایر تا سال ۱۹۷۱ تحت الحمایه بریتانیا بود. قطر مانند بحرین پس از انصراف از پیوستن به امارات عربی متحده در سپتامبر ۱۹۷۱ اعلام استقلال کرد.

در سال ۱۹۹۵، حمد بن خلیفه، ولیعهد کشور، پدرش را عزل کرد و امیر قطر شد و از آن زمان برخی اصلاحات را در مسیر بازتر کردن فضای کشور به اجرا گذاشته است.

آزادی مطبوعات گسترش یافته و شبکه قطری تلویزیون ماهواره ای الجزیره به یکی از مهمترین رسانه های جهان عرب بدل شده است.

انتخابات سال ۱۹۹۹ برای شورای ۲۹ نفره شهر، اولین انتخاباتی بود که در آن زنان قطری حق رای و حق انتخاب شدن را پیدا کردند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption بسیاری از خدمات عمومی در قطر رایگان است

در قانون اساسی ای که در سال ۲۰۰۵ تصویب شد، برخی اصلاحات دمکراتیک در ساختار دولتی پیش بینی شده است.

در قانون جدید، برگزاری انتخاباتی برای تشکیل هیئت مقننه - شورای مشورتی - در نظر گرفته شده که ۳۰ نماینده آن در انتخابات برگزیده و ۱۵ نفر از سوی امیر قطر منصوب می شوند.

در سال ۲۰۱۱ امیر قطر اعلام کرد که نخستین انتخابات مجلس ملی کشورش در سال ۲۰۱۳ برگزار می شود.

جمعیت قطر بسیار کم است. تعداد اتباع خارجی - شامل کارگرانی که برای کار در صنعت عظیم ساخت و ساز به آن کشور آمده اند – از جمعیت بومی قطر بیشتر است.

تزریق درآمد از محل فروش نفت و گاز در بخش های مختلف رفاهی کشور باعث شده که بسیاری از خدمات عمومی رایگان باشد و یا با سوبسید سنگین دولتی کار کنند.

با در اختیار داشتن ۱۵ درصد از ذخایر کشف شده گاز در جهان، قطر آرزوی تبدیل شدن به یکی از غول های انرژی را در سر می پروراند.

انتخاب قطر برای میزبانی جام جهانی فوتبال در سال ۲۰۲۲ عاملی شد که موقعیت بین المللی این کشور کوچک حاشیه خلیج فارس ارتقا پیدا کند.

در یک نگاه

نام کامل: کشور قطر

• جمعیت : ۱.۵ میلیون نفر (منبع: سازمان ملل، سال ۲۰۱۰)• پایتخت: دوحه• مساحت: ۱۱,۴۳۷ کیلومتر مربع• زبان اصلی: عربی• مذهب اصلی: اسلام• امید به زندگی: ۷۹ سال برای مردان، ۷۸ سال برای زنان (منبع: سازمان ملل)• واحد پول: ۱ ریال معادل ۱۰۰ درهم• صادرات اصلی: نفت و گاز• نشانه اینترنتی: qa.• کد بین المللی تلفن:۹۷۴+

رهبران

حق نشر عکس Reuters

شیخ تمیم بن حمد آل ثانی هنگامی که پدرش، شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی، ٢۵ ژوئن ۲۰۱۳ از مقامش استعفا داد، به قدرت رسید.

رسانه‌ها

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption شبکه انگلیسی زبان الجزیره بین المللی در نوامبر ۲۰۰۶ کار خود را آغاز کرد

شبکه تلویزیونی پرنفوذ الجزیره از زمان تاسیس در اواخرسال ۱۹۹۶ موقعیت رسانه ای قطر را تقویت کرده است. این شبکه پان عرب و بین المللی، مهمترین شبکه خبری جهان عرب است.

شبکه الجزیره که متعلق به دولت قطر است با صراحت به موضوعاتی می پردازد که از حساسیت ویژه ای در جهان عرب برخوردارند، اما از انتقاد از دولت قطر و متحدانش در خلیج فارس به ویژه عربستان سعودی پرهیز می کند.

با این وجود به دلیل نارضایتی برخی حکومت های عربی از برنامه های الجزیره دفاتر آن در چند کشور تعطیل شده است.

الجزیره تنها شبکه تلویزیونی خارجی بود که در اواخر حکومت طالبان و همزمان با حملات آمریکا در اکتبر ۲۰۰۱ اجازه کار در افغانستان را داشت و اولین رسانه ای بود که اعلامیه و صحبت های اسامه بن لادن را پخش کرد، و این باعث شد که این رسانه شهرت جهانی پیدا کند.

این شبکه بخاطر پوشش بسیار تکان دهنده اش از خشونت ها در جریان حمله نظامی به عراق، بار دیگر مورد توجه قرار گرفت.

شبکه انگلیسی زبان این رسانه به نام الجزیره بین المللی در نوامبر ۲۰۰۶ کار خود را آغاز کرد.

الجزیره مدعی است که اولین شبکه انگلیسی زبان برای انتشار اخبار خاورمیانه است و در سال ۲۰۱۱ اعلام کرد که برنامه های آن از طریق ماهواره برای ۲۵۰ میلیون خانوار در سراسر جهان قابل دریافت است.

الجزیره بالکان پخش برنامه های خود را از سال ۲۰۱۱ از بوسنی آغاز کرد و قرار است الجزیره کیسواحیلی در کنیا آغاز به کار کند.

همچنین الجزیره قصد شبکه های تلویزیونی به زبان های اردو و ترکی را نیز راه اندازی کند.

شبکه های رادیو و تلویزیون داخلی قطر همه تحت کنترل دولت هستند و تمام روزنامه های اصلی (حتی خصوصی) به خاندان سلطنتی و بقیه مقامات حکومتی مرتبط اند.

در دوحه پایتخت قطر، برنامه های عربی شبکه بی بی سی، رادیو بین المللی فرانسه، رادیو مونت کارلو، ام بی سی که مرکز آن در امارات عربی متحده است و رادیو آمریکایی سوا، همه روی موج اف- ام قابل دسترسی هستند.

به گفته گزارشگران بدون مرز، فشارهای اقتصادی و سیاسی "بار سنگینی" بر خط مشی روزنامه های گذاشته است.

رادیوی عربی سرویس جهانی بی بی سی، رادیو فرانس اینترناسیونال، رادیوی عربی زبان "مونت کارلو الدولیه" از شبکه فرانس ۲۴، ام بی سی از امارات و رادیو سوا از آمریکا بر روی موج اف ام در دوحه قابل دسترسی اند.

تا مارس ۲۰۱۱، تعداد کاربران اینترنتی قطر حدود ۵۶۴ هزار نفر بر آورد شده است. (Internetworldstats.com)

حکومت وبسایت های حاوی انتقاد از سیاستهای دولت، توهین به اسلام، پورنوگرافی و وبسایت های را فیلتر می کند.

مطبوعات

الوطن – روزنامه الریاح – روزنامه الشرق – روزنامه گلف تایمز – روزنامه به زبان انگلیسی پنینسولا (شبه جزیره) – روزنامه به زبان انگلیسی قطر ترایبون – روزنامه به زبان انگلیسی

تلویزیون

الجزیره – شبکه ماهواره ای با نفوذ پان عرب، با حمایت مالی دولت قطر تی وی – شبکه دولتی ، شامل کانالهای عربی، کانال قرآن، کانال انگلیسی و کانال ماهواره ای

رادیو

سرویس رسانه ای قطر (QBS) – دولتی ، برنامه هایی به زبان های عربی، انگلیسی، فرانسه و اردو

خبرگزاری

آژانس خبری قطر – دولتی