نمایه سیاسی عراق

به روز شده:  13:58 گرينويچ - شنبه 02 مارس 2013 - 12 اسفند 1391

تاریخچه

عراق که در بخشی از سرزمین زادگاه اولین تمدن های بشری واقع شده، اکنون عرصه نبرد نیروهای مختلف برای اعمال کنترل خود بر این کشور است.

نبرد خونین قدرت از سال ۲۰۰۳ آغاز شد، زمانی که نیروهای ائتلافی به رهبری آمریکا برای سرنگون کردن حکومت صدام حسین عراق را اشغال کردند.

دولت عراق که بیشتر رهبران آن را شیعیان تشکیل می دهد برای استقرار نظم با دشواری های بسیاری مواجه بودند.

تا آنکه در اواخر ۲۰۰۷ سربازان آمریکایی با انجام یک رشته عملیات تازه شورشیان مسلح را از شهرها و استان هایی که از مدتها پیش اشغال کرده بودند بیرون راندند.

هنوز هم ثبات در کشور برقرار نشده است و اختلاف و مناقشه با منطقه خودمختار کردستان بر سر شهر نفت‌خیز کرکوک، روند استقرار دموکراسی را تهدید می کند.

اصابت موشکهای آمریکایی به اهدافی در شهر بغداد در بامداد روز بیستم ماه مارس ۲۰۰۳، آغازگر عملیات نظامی برای سرنگون کردن حکومت صدام حسین بود.

چند روز بعد نیروی زمینی ارتش های بریتانیا و آمریکا پیشروی خود را از جنوب آغاز کردند. روز نهم ماه آوریل نیروهای آمریکایی وارد مرکز بغداد شده و حکومت صدام پایان دادند.

تنها سه هفته پس از آغاز جنگ، نیروها وارد بغداد شدند. جمعیت عمدتا شیعه عراق که تقریبا در زمان حکمرانی صدام از صحنه قدرت کنار گذاشته شده بودند، در ابتدا ابراز شادمانی کردند.

حمله نیروهای آمریکایی به عراق به حکومت 24 ساله صدام در عراق پایان داد

اما با شروع حمله های خونین بار گروه های پیکارجو که اغلب سنی بودند، ناامیدی به تدریج غلبه کرد.

پیکارجویان و گروههای وابسته به شبکه القاعده علاوه بر نیروهای امنیتی، غیر نظامیان را نیز هدف حملات خشونت بار خود قرار دادند. در بسیاری از مواقع صدها نفر در طول یک روز در اثر این حمله ها تلف می شدند.

بین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۷ هنگامی که گروه های پیکارجوی شیعه طی عملیاتی تلافی‌جویانه اقدام به کشتار و آدم ربایی کردند و اختلافات قومی شدت گرفت، عراق در آستانه جنگ داخلی قرار گرفت.

در ماه ژوئن سال ۲۰۰۴ اداره امور به یک حکومت انتقالی سپرده شد و شش ماه بعد مردم عراق در اولین انتخابات چند حزبی در این کشور طی پنجاه سال گذشته شرکت کردند. انتخابات منجر به روی کار آمدن دولت ائتلافی شد که بیشتر اعضای آن را شیعیان تشکیل می دادند. اما از شدت حملات خشونت بار کاسته نشد.

تا سال ۲۰۰۸ آمریکا با افزایش نیروهای خود در عراق و همکاری قبیله نشینان سنی با دیدگاه های میانه رو و ارتش بهبود یافته عراق، موفقیتی چشمگیر در مبارزه علیه پیکارجویان کسب شد. تعداد حملات به شدت کاهش یافت اما هنوز حملات به طور پراکنده ادامه دارد.

در ماه ژوئن ۲۰۰۹ نیروهای آمریکایی عراق را ترک کرده و قدرت را به نیروهای عراقی واگذار کردند. طبق وعده ها باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا آخرین سربازان رزمی آمریکایی در اوت ۲۰۱۰ و آخرین نیروهای ارتشی تا پایان سال ۲۰۱۱ خاک عراق را ترک گفتند.

ردپای تمدن در عراق

ساخت زیگورات اور به چهار سال پیش باز می گردد

عراق کنونی که مابین رودخانه های دجله و فرات واقع شده است کم و بیش سرزمینی را در بر می گیرد که در گذشته بین النهرین نام داشت و مهد یکی از تمدنهای پیشرفته در تاریخ بشری بود.

جنگ هشت ساله با ایران، حمله به کویت و تحریم های بین المللی آثار ویرانگری بر اقتصاد جامعه عراق برجای گذاشت.

در قرون وسطی عراق مرکز امپراتوری اسلامی و بغداد پایتخت سیاسی و فرهنگی این امپراتوری بود که از مراکش تا شبه قاره هند را در برمی گرفت.

تهاجم مغولها در قرن سیزدهم میلادی نفوذ بغداد را کاهش داد و آنچه عراق امروزی است، تا کسب استقلال از بریتانیا در سال ۱۹۳۲، نقشی جزیی در منطقه ایفا می کرد.

در پی بر انداختن حکومت سلطنتی در سال ۱۹۵۸ و کودتایی در سال ۱۹۶۸ عراق به یکی از مراکز ناسیونالیسم عربی تحت کنترل حزب بعث تبدیل شد.

درآمد نفت این کشور را چنان غنی کرد که در بدو ریاست جمهوری صدام حسین در ۱۹۷۹ حدود ۹۵ درصد از درآمد ارزی کشور از نفت حاصل می شد.

ولی جنگ با ایران از سال ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸ و جنگ خلیج فارس در پی اشغال خاک کویت از سوی عراق در ۱۹۹۱، همراه با تحریمهای بین المللی متعاقب آن، آثار مخربی بر اقتصاد و جامعه عراق بر جای گذاشت.

در سال ۱۹۹۱ سازمان ملل متحد گزارش داد که اقتصاد عراق به دوران ماقبل صنعتی سقوط کرده است. گزارشهای بعدی معیشت مردم این کشور را در پایین ترین سطح رفع نیازهای ضروری توصیف می کرد.

به دنبال تضعیف حکومت مرکزی، کردهای عراق در شمال، منطقه ای نیمه خودمختار برای خود ایجاد کرده اند.



در یک نگاه

نام کامل: جمهوری عراق

جمعیت: ۳۲.۷ میلیون (سازمان ملل متحد ۲۰۱۱)

پایتخت: بغدادمساحت: ۴۳۸,۳۱۷ کیلومتر مربع

زبان اکثریت: عربی، کردی

دین اکثریت: اسلام

امید به زندگی: مردان: ۶۸ سال - زنان ۷۳ سال (سازمان ملل متحد)

واحد پول: دینار عراقی

صادرات عمده: نفت خام

سرانه در آمد ناخالص ملی: ۲۶۴۰ دلار (بانک جهانی، ۲۰۱۱)

نشانه اینترنت:iq.

کد تلفن بین المللی:۹۶۴+



رهبران

رئیس جمهور: جلال طالبانی

متولد ۱۹۳۳

جلال طالبانی در حزب دموکراتیک کردستان به مقام ارشدی دست یافت اما در ۱۹۷۴ از آن جدا شد

نمایندگان مجمع ملی یا پارلمان انتقالی عراق که برگزیده انتخابات دسامبر سال ۲۰۰۵ بود، جلال طالبانی از رهبران کردهای عراق را در آوریل۲۰۰۶ برای دور دوم مقام عمدتأ تشریفاتی ریاست جمهوری برگزیدند

در نوامبر ۲۰۱۰ بر اساس توافقی برای تقسیم قدرت که پس از ماه ها مذاکره میسر شد، جلال طالبانی برای یک دور دیگر توسط اعضای پارلمان انتخاب شد.

پس از سرنگونی صدام حسین در پی اشغال عراق توسط نیروهای به رهبری آمریکا در سال ۲۰۰۳، و با به دست آوردن تعداد زیادی از کرسی های پارلمان توسط کردها، جلال طالبانی به بازیگری مهم در عرصه سیاست عراق تبدیل شد.

طالبانی از دیدگاه بسیاری پیوند نزدیکی با آمریکا و ایران دارد. از وی برای ایجاد پل های ارتباطی بین اقوام مختلف کشور، آن هم در اوج اختلافات و حملات مرگبار تمجید شده است.

آقای طالبانی در حزب دموکراتیک کردستان به مقام ارشدی دست یافت اما در ۱۹۷۴ از آن جدا شد و حزب اتحاد میهنی کردستان را تشکیل داد. از آن پس این دو حزب از متحدان و نیز از رقیبان اصلی یکدیگر به شمار می روند و در حال حاضر منطقه نیمه خود مختار کردستان عراق را با هم اداره می کنند.

نخست وزیر: نوری مالکی

متولد ۱۹۵۰

نوری مالکی به خاطر فعالیت های سیاسی اش در ۱۹۸۰ به اعدام محکوم شد اما از عراق گریخت

نوری مالکی از مخالفان سرسخت صدام که رهبری اولین دولت پس از سقوط صدام حسین را بر عهده داشت، برای دور دوم در نوامبر ۲۰۱۰ به مقام نخست وزیری منصوب شد.

انتخابات پارلمانی که در مارس ۲۰۱۰ برگزار شد برنده قاطعی نداشت و از همین رو پس توافق بر سر مشارکت در قدرت، نوری مالکی، نخست وزیر عراق از سوی پارلمان مجددا به این مقام منصوب شد.

حزب ائتلاف حکومت قانون به رهبری آقای مالکی کمتر از ائتلاف العراقیه به رهبری ایاد علاوی، کرسی کسب کرد. اما تعداد کرسی های ائتلاف العراقیه نیز برای تشکیل دولت کافی نبود.

پس از ۹ ماه بن بست سیاسی سرانجام در دسامبر ۲۰۱۰ مجلس عراق به کابینه جدید، شامل احزاب اصلی، به رهبری آقای مالکی رای اعتماد داد.

مقام های کلیدی از جمله پست وزارت کشور و دفاع خالی ماند و آقای مالکی هر دو مقام را خود عهده دار شد.

اما همواره تردید هایی وجود دارد مبنی بر اینکه احزاب مختلف بتوانند در کنار یکدیگر به کار ادامه دهند.

آقای مالکی به خاطر فعالیت های سیاسی اش در ۱۹۸۰ به اعدام محکوم شد اما از عراق گریخت و در تبعید به زندگی در سوریه و ایران ادامه داد. وی همچنین به فعالیت هایش در حزب شیعه اسلامی الدعوه ادامه داد.

وی پس از اشغال عراق توسط نیروهای به رهبری آمریکا در ۲۰۰۳ به عراق بازگشت و یکی از ماموران کمیته پاکسازی بعثی ها و هوادران صدام حسین از دفاتر دولتی شد.

در عرصه بین المللی، آقای مالکی نسبتا ناشناس بود تا آنکه در مه ۲۰۰۶ پس آنکه احزاب سنی و کرد به انتصاب مجدد ابراهیم جعفری به مقام نخست وزیری اعتراض کردند، کاندیدای نخست وزیری شد.



رسانه‌ها

صدها نشریه و ده ها شبکه رادیو و تلویزیونی برای انتخاب در عراق وجود دارد.

چند بازیگر اصلی بر بازار رسانه ها غلبه کرده اند. اما شماری از شبکه های رسانه ای جدید نیز به وجود آمده اند که عقاید متفاوت را مورد خطاب قرار می دهند.

بسیاری از شبکه ها توسط جنبش های مختلف مذهبی و سیاسی کنترل می شوند.

در قانون اساسی از آزادی بیان حمایت شده است. سازمان گزارشگران بدون مرز در سال ۲۰۱۰ گفت که حمله های تروریستی هدفمند برعلیه روزنامه نگاران خاتمه یافته است. اما این سازمان افزود که تهدید اصلی "بیشتر از سوی مقامات و سیاستمداران متوجه رسانه ها است، که مانع از دسترسی آنها به بعضی از بخش ها می شوند."

عراقی ها بیشتر اخبار خود را از طریق تلویزیون دریافت می کنند. با رشد شبکه های تلویزیونی، اشتیاق به رادیو گوش دادن کاهش یافته است. درآمد حاصل از تبلیغات برای رسانه های خصوصی کافی نیست.

شبکه رسانه های عراقی (IMN) شرکتی دولتی است و تلویزیون العراقیه و رادیو ریپابلیک عراق از طریق آن پخش می شود.

رسانه های خارجی که برای جذب مخاطبان عراقی فعالیت می کنند عبارتند از شبکه بی بی سی، رادیو مونت کارلو دولیه مستقر در پاریس، تلویزیون الحره که تحت حمایت آمریکاست، رادیو ساوا و رادیو آزاد عراق.

۷۰ درصد از بینندگان تلویزیون های ماهواره ای تماشا می کنند. شبکه های عربی الجزیره و العربیه از همه پر طرفدارتر هستند. شبکه العالم که متعلق به صدا و سیما ایران است در بغداد بدون نیاز به ماهواره قابل دریافت است.

در مناطق خود گردان شمال عراق هر یک از گروههای سیاسی موسسه رسانه ای خود را دارند.

براساس برآوردهای Opennet Initiative دسترسی عراقی ها به اینترنت از دیگر کاربرها در منطقه پایین تر است.

۲.۸ درصد از جمعیت کشور یعنی ۸۶۰ هزار نفر تا ژوئن ۲۰۱۱ به اینترنت دسترسی داشتند. کافه نت ها فرصت زیادی برای کاربران جوان فراهم آورده اند. خط مشی رسمی مبنی بر فیلتر کردن اینترنت وجود ندارد.

تعداد عراقی هایی که در خانه به اینترنت دسترسی دارند کم و قطع شدن برق متداول است و بیش از ۸۰ درصد دارای تلفن همراه هستند.

وبلاگ نویسان می توانند دیدگاهی نزدیک تر درباره زندگی زورمره عراقی ها ارائه دهند. به ویژه آنکه بسیاری از موسسه های خبری خارجی، حوزه فعالیت خبرنگاران خود را به مناطق امن بغداد محدود کرده اند.


مطبوعات

الصباح- تحت اداره شبکه رسانه ای دولتی عراق

الزمان -روزنامه خصوصی که مرکز آن در لندن است، چاپ بغداد و بصره با صفحاتی به زبان انگلیسی

المدی -– روزنامه خصوصی، چاپ بغداد

المشرق -– روزنامه خصوصی، چاپ بغداد

الدستور -– روزنامه خصوصی، چاپ بغداد

المناره - – روزنامه خصوصی، چاپ بصره

تلویزیون

تلویزیون العراقیه -دولتی و عمومی

الشرقیه - خصوصی، از طریق ماهواره و زمینی از دوبی پخش می شود

السومریه - خصوصی، پخش ماهواره ای و زمینی

شبکه تلویزیون دولتی تلویزیون ماهواره ای کردستان

شبکه ماهواره ای کرستان - متعلق به حزب دموکرات کردستان عراق که از کردستان پخش می شود

تلویزیون کرد ست - متعلق به اتحادیه میهنی کردستان عراق که از کردستان پخش می شود

رادیو

رادیو جمهوری عراق

رادیوی بصره - عمومی

رادیو صدای عراق - خصوصی، پخش از بغداد

رادیو دجله - خصوصی، پخش از بغداد

خبرگزاری

ندای عراق – خبرگزاری محلی که با کمک خبرگزاری رویتر و برنامه توسعه سازمان ملل تاسیس شده است

خبرگزاری ملی عراق (NINA) - موسسه خبری خصوصی

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.