نمایه سیاسی ترکمنستان

تاریخچه

ترکمنستان کشوری است که بخش اعظم آن از صحرا تشکیل شده و در میان پنج جمهوری آسیای میانه کمترین جمعیت را دارد.

حکومت ترکمنستان استبدادی است که از زمان استقلال از اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱، این کشور خود را از مناسبات و تحولات در جهان دور نگاه داشته است.

نظام سیاسی این کشور سیستم تک حزبی است، اما پس از مرگ صفرمراد نیازف، رهبر حزب دمکراتیک ترکمنستان در سال ۲۰۰۶ تا حدودی از انزوای سیاسی این کشور کاسته شده است.

به گفته مقامات ترکمنستان، این کشور دارای پنجمین ذخیره گازی جهان است. با وجود چنین ثروتی، بخش عمده ای از مردم کشور در فقر به سر می برند.

آقای نیازف به خصوص در اواخر حکومتش خود را به شیوه رهبران کهن "ترکمن‌باشی" یا پدر ترکمن ها معرفی می کرد و دستگاه اداری و سراسر کشور در کیش شخصیتی بی مهار غوطه ور بود.

آقای نیازف که در سال ۱۹۹۹ خود را رئیس جمهور مادام العمر کشور تعیین کرد، بخش زیادی از ثروت ترکمنستان رابه جای اقتصاد و رفاه اجتماعی، صرف پروژه های تجملی کرد.

در زمان حکومت آقای نیازف نفوذ و احکام او در تمامی عرصه های زندگی کشور مشهود بود.

زمانی حتی مقرر شد که کتاب وی به نام روحنامه، در تمامی زمینه ها به عنوان سرمشق و الهام بخش امور کشوری مورد استفاده قرار بگیرد. این کتاب در برگیرنده افکار او در مورد تاریخ و فرهنگ ترکمنهاست.

قربانقلی بردی محمدف، جایگزین او گفته بود که روش آقای نیازف را ادامه خواهد داد ولی نشانه هائی از تغییر در مرام او دیده می شود. از جمله کاهش تجمل و تشریفات درباره آقای نیازف و آغاز اقداماتی برای کمرنگ کردن نمادهای طرز فکر او.

از حیث نژادی ترکمنستان یکی از متجانس ترین جمهوریهای آسیای مرکزی است، زیرا بخش اعظم جمعیت آن ترکمن هستند. اقلیت های نژادی دیگر کشور عبارتند از: ازبکها و روس ها و همچنین اقلیتهای قزاق، تاتار و چند قومیت دیگر.

بر خلاف جمهوری های دیگر شوروی سابق، این کشور کاملا از درگیریهای قومی فارغ بوده است. با این همه تعلقات قومی قدرتمند به شکل قبیله ای آن نیز می توانند موجب بروز تنش شوند.

با توجه به اینکه سرمایه گذاران خارجی هنوز به شکل وسیع در این کشور فعال نشده اند اقتصاد ترکمنستان هنوز توسعه نیافته است.

ترکمنستان، بخاطر فقدان خطوط لوله صادراتی و اختلاف میان کشورهای حاشیه دریای خزر پیرامون وضعیت قانونی این دریاچه نفت خیز، در بهره گیری از ذخائر نفت و گاز خود موفق نبوده است.

ترکمنستان در سال حدود ۷۰ میلیارد متر مکعب گاز طبیعی تولید می کند و حدود دو سوم از این تولید را شرکت روسی گازپروم می خرد. اختلاف طولانی بین دو کشور بر سر بهای گاز بالاخره در سال ۲۰۰۶ پایان یافت و گازپروم پذیرفت قیمت خرید را ۵۴ درصد افزایش دهد.

این امر موجب شده است که شرکتهای خارجی در امر سرمایه گذاری از خود تردید نشان دهند و در نتیجه اقتصاد کشور در راکد باقی مانده است.

از آن زمان ترکمنستان تلاش کرده که به انحصار روسیه در خصوص صادرات گاز پایان دهد و به همین دلیل به ایران و چین خط لوله گازی کشیده است و قصد دارد بخشی از خط لوله انتقال گاز به اروپا (نابوکو) باشد.

Image caption زنان ترکمن به مناسبت یکی از جشن های ملی، با استفاده از خربزه در حال آماده کردن نوعی شیرینی هستند

در یک نگاه

جمعیت: ۵.۲ میلیون (سازمان ملل متحد، ۲۰۱۰) پایتخت: عشق آباد مساحت: ۴۸۸.۱۰۰ کیلومتر مربع زبان اکثریت: ترکمنی، روسی دین اکثریت: اسلام امید به زندگی: ۶۲ سال (مردان)، ۷۰ سال (زنان) (سازمان ملل متحد) واحد پول: ۱ منات ترکمنی = ۱۰۰ تنجه صادرات عمده: نفت، گاز، منسوجات، پنبه سرانه درآمد ناخالص ملی: ۳.۴۲۰ دلار (بانک جهانی ۲۰۰۹) نشانه اینترنتی: tm. کد بین المللی تلفن: ۹۹۳+

رهبران

متولد ۱۹۵۷، باباراب (ترکمنستان)

قربانقلی بردی محمدف، در انتخاباتی که ۱۲ فوریه ۲۰۱۲ برگزار شد با کسب بیش از ۹۷ درصد آرا بار دیگر به ریاست جمهوری رسید.

سازمان امنیت و همکاری اروپا که پیشتر فقدان اصلاحات دموکراتیک در ترکمنستان را مورد انتقاد شدید قرار داده بود از اعزام ناظران برای نظارت بر این انتخابات خودداری کرد.

آقای بردی محمدف پس از کسب ۸۹ درصد از آراء در ماه فوریه ۲۰۰۷ به عنوان رئیس جمهور جدید سوگند وفاداری یاد کرد.

در این انتخابات شش نامزد شرکت داشتند که همگی از حزب حاکم دمکراتیک ترکمنستان بودند. سیاستمداران تبعیدی مخالف حکومت حق شرکت نداشتند.

مقامات دولتی اعلام کردند که بیش از ۹۵ درصد از واجدان شرایط در رای گیری شرکت کردند. اما سازمانهای مدافع آزادی و دیپلملتهای غربی این انتخابات را فرمایشی توصیف کردند.

چند هفته بعد رئیس جمهور به عنوان رئیس شورای خلق نیز که عالی ترین نهاد قانونگذاری کشور است برگزیده شد. او تنها نامزد موجود برای این مقام بود.

آقای بردی محمدف که قبلا معاون نخست وزیر بود پس از مرگ صفرمراد نیازف در ماه دسامبر ۲۰۰۶ به عنوان رئیس جمهور موقت تعیین شد. در تمام مدت پانزده سالی که از استقلال این کشور می گذشت آقای نیازف رهبری را به شیوه ای اقتدارگرایانه در دست خود داشت.

انتخاب آقای بردی محمدف باعث تعجب صاحبنظران شد چون طبق قانون اساسی کفالت ریاست جمهوری باید به عوض گلدی عطای، رئیس شورای خلقی داده می شد. در هر حال پس از مرگ آقای نیازف، رئیس شورای خلقی به اتهام اعمال خلاف قانون، محاکمه و از مقامش برکنار شد.

رئیس جمهور جدید وعده داده که مسیر آقای نیازف را ادامه داده ولی در عین حال اصلاحاتی نیز در کشور انجام دهد از جمله: دسترسی نامحدود به شبکه اینترنت، بهبود وضع آموزش و بازنشستگی.

به فاصله کوتاهی پس از رسیدن به قدرت رئیس جمهور جدید با لغو دستور سال قبل آقای نیازف، صدهزار نفر را مشمول بیمه بازنشستگی دولتی کرد.

آقای بردی محمدف ابعاد مختلف کیش شخصیتی سلف خود را کمابیش از میان برداشت اما در مقابل، نمونه هایی از کیش شخصتی خود را معرفی کرد. در سال ۲۰۰۹ مسجدی به نام او نامگذاری شد و کتابفروشی ها پر از آثار اوست.

آقای بردی محمدف که سابقا دندانپزشک مخصوص رئیس جمهور بود در سال ۱۹۹۷ توسط آقای نیازف به عنوان وزیر بهداشت و سپس در سال ۲۰۰۱ به عنوان معاون نخست وزیر تعیین شد.

یکی از وظایف او اجرای تصمیم آقای نیازف برای تعطیل اغلب تسهیلات پزشکی بود که نظام خدمات پزشکی و درمانی عمومی را در آستانه نابودی قرار داد.

رسانه‌ها

Image caption برنامه های شبکه های تلویزیونی روسیه قبل از پخش در ترکمنستان سانسور می شوند

رسانه های ترکمنستان مطلقا تحت انحصار دولت قرار دارند. مقامات کشور مسئول نظارت بر خروجی رسانه ها، کنترل چاپ نشریات، مسدود کردن وبسایتها، نظارت بر اینترنت و تعیین خط مشی رسانه ها هستند.

گزارشی که توسط سازمان امنیت و همکاری اروپا منتشر شد، فقدان آزادی مطبوعات در ترکمنستان را در تاریخچه ارزیابی های این سازمان پدیده ای "بی سابقه" خواند.

همچنین گزارشگران بدون مرز در سال ۲۰۱۰، درباره ترکمنستان تحت رهبری آقای بردی محمدف گفته است که "کنترل مطلق حکومت بر مطبوعات هنوز تغییر نیافته است."

رئیس جمهور در ژوئن ۲۰۱۰ اعلام کرد که برخی از روزنامه های خصوصی می توانند اجازه فعالیت بگیرند. اما هنوز چیزی در این خصوص دیده نشده است.

صفرمراد نیازف رهبر فقید این کشور، از رسانه ها صرفا برای بالیدن به مقام خود و گسترش کیش شخصیت استفاده می کرد.

برنامه های شبکه های تلویزیونی روسیه قبل از پخش در ترکمنستان سانسور می شوند.

ترکمن تله کام و سایر سازمانهای مخابراتی دولتی دسترسی به اینترنت را کنترل می کنند. تعداد کاربران اینترنتی ترکمنستان تا ژوئن ۲۰۱۰، حدود ۸۰ هزار نفر برآورد شده است (InternetWorldStats).

وبسایتهای مخالفان دولت مسدود است. همچنین وبسایت های یوتیوب و سرویس ارائه دهنده وبلاگ لایوجورنال نیز در اواخر سال ۲۰۰۹ مسدود شدند.

نیترلنی ترکمنستان - روزنامه، به زبان روسی، شش شماره در هفته ترکمنستان - روزنامه، به زبان ترکمنی، شش شماره در هفته وطن - روزنامه، به زبان ترکمنی، ، سه شماره در هفته گلکنیز - هفته نامه، به زبان ترکمنی، ارگان حزب دموکراتیک ترکمنستان ترکمن دنیاسی - ماهنامه به زبان ترکمنی، ارگان انجمن ترکمنهای جهان، عشق آباد عدالت - به زبان ترکمنی ادبیات و صنغات (هنر و ادبیات) - به زبان ترکمنی

تلویزیون دولتی ترکمنستان - دولتی، شامل کانال اصلی آلتین عصیر

رادیو دولتی ترکمنستان - دولتی، شامل چهار کانال

سرویس خبری دولتی ترکمنستان - خبرگزاری رسمی اخبار آسیای میانه - خبرگزاری فعال در ترکمنستان، ثبت در آمریکا