نمایه سیاسی پاکستان

تاریخچه

کشور پاکستان که اکثر شهروندان آن مسلمان هستند، قلمرویی را شامل می شود که زمانی محل سکونت اولین جوامع بشری و بعدها از مناطق اصلی زندگی پیروان دو مذهب عمده جهان هندو و بودیسم بود.

پاکستان، در سال ۱۹۴۷ پس از تقسیم بندی شبه قاره هند موجودیت یافت و از آن زمان با چالشهای سیاسی و مناقشات منطقه ای فراوانی روبرو بوده است.

کشور پاکستان در پاسخ به خواست مسلمانان هند برای داشتن کشوری مستقل بوجود آمد و در اصل از دو بخش تشکیل می شد.

بخش شرقی آن - که بعدها مستقل و به بنگلادش کنونی بدل شد - درخلیج بنگال در نوار مرزی هند و برمه قرار دارد و بخش غربی آن را پاکستان کنونی تشکیل می دهد که منطقه وسیعی از کوههای هیمالیا تا ساحل دریای عمان را در بر می گیرد.

درسال ۱۹۷۱ اکثریت بنگالی زبان بخش شرقی پاکستان به کمک هند، کشور جداگانه ای برای خود تشکیل دادند که بنگلادش امروزی است.

بین هند و پاکستان تاکنون سه بار جنگ درگرفته است که دو بار آن در سالهای بین ۴۸-۱۹۴۷ و ۱۹۶۵، به خاطر اختلاف بر سر منطقه مرزی کشمیر در شمال بوده است. درگیری کوتاه مدت اما سنگین و مسلحانه دیگری در ۱۹۹۹ هنگامی که شبه نظامیان اسلامگرا به داخل خاک کشمیر تحت کنترل هند نفوذ کردند، پیش آمد.

دوره های اداره کشور توسط غیرنظامیان در پاکستان در نتیجه فساد، بی کفایتی و خصومت میان نهادهای مختلف با کدورت همراه بوده است.

روی کار آمدن حکومتهای نظامی و غیر نظامی در دوره های متناوب نیز لطمه بیشتری به ثبات این کشور زده است.

در اکتبر سال ۱۹۹۹پس از آن که حکومت غیر نظامی محبوبیت خود را درمیان مردم به شدت از دست داد در پی یک کودتا بار دیگر نظامیان قدرت را بدست گرفتند.

ژنرال پرویز مشرف رهبر کودتا قول داد که اقتصادی کشور را رونق دهد اما حکومت وی با چالش های اقتصادی روبرو شد. علاوه بر آن ظهور دو قطب متضاد، گروه های شبه نظامی اسلامگرا و شاخه متجدد سکولار در سیاست پاکستان، به چالش های وی افزود.

تحت فشارهای فزاینده برای احیای حکومتی دمکراتیک، پرویز مشرف در نوامبر ۲۰۰۷ از مقام نظامی خود کناره گرفت اما در انتخابات پارلمانی فوریه ۲۰۰۷ هوادرانش از حزب مردم پاکستان و مسلم لیگ، حزب نواز شریف نخست وزیر سابق، شکست خوردند.

این دو حزب، دولتی ائتلافی تشکیل دادند و آغاز روند استیضاح آقای مشرف آغاز شد که نهایتا به استعفای وی در اوت ۲۰۰۸ از مقام ریاست جمهوری منجر شد.

موقعیت بین المللی پاکستان پس از حوادث یازده سپتامر۲۰۰۱ دگرگون شد. حکومت پاکستان به حمایت خود از رژیم طالبان در افغانستان پایان داد، به خط اول جنگ علیه تروریسم پیوست و بنابراین به یکی از متحدان دولت آمریکا بدل گشت.

البته نیروهای پاکستانی دشوار توانسته اند مناطق قبیله ای پر آشوب در نزدیکی مرز بار افغانستان که محل استقرار افراد مرتبط با شبکه القاعده است را کنترل کنند.

دولت از ۲۰۰۹ برای بیرون راندن پیکارجویان از مناطق قبیله ای به طور جسته گریخته اقدام به عملیات نظامی کرده است.

دولت پاکستان اتهامات آمریکا و افغانستان مبنی بر حضور رهبران ارشد القاعده و طالبان در مناطق جنگلی مرزی و یا اینکه سازمان اطلاعات پاکستان(آی اس آی) با گروه های پیکارجوی فعال علیه دولت افغانستان ارتباط دارد را به کرات انکار کرده است.

تنش در روابط با دولت هند از زمان تقسیم این شبه قاره، بر سر منطقه مورد اختلاف کشمیر هنوز ادامه دارد و این دو قدرت هسته ای بارها بر سر این موضوع تا پای جنگ رفته اند.

دولت هند، پاکستان را برای عدم همکاری در تحقیقاتش در زمینه بمب‌گذاری مومبای (بمبئی) به دست افراط‌گرایان در نوامبر ۲۰۰۸ متهم کرده و در طی دو سال اخیر روند مذاکرات به منظور بهبود روابط را متوقف کرده است.

در یک نگاه

نام کامل: جمهوری اسلامی پاکستان

جمعیت: ۱۸۴.۷ میلیون نفر(سازمان ملل سال ۲۰۱۰) پایتخت: اسلام آباد مساحت: ۷۶۹.۰۹۵ کیلومترمربع، بجز کشمیر تحت کنترل پاکستان به مساحت ۸۳,۷۱۶ کیلومتر مربع زبان اکثریت: اردو ( زبان رسمی)، پنجابی، سندی، پشتو، بلوچی، انگلیسی دین اکثریت: اسلام امید به زندگی: ۶۵ سال (مردان) - ۶۷ سال (زنان) (سازمان ملل) واحد پول: روپیه پاکستان =۱۰۰پیسه صادرات عمده: منسوجات، برنج، کتان، محصولات چرمی سرانه در آمد ناخالص ملی: ۱۰۵۰ دلار( منبع: بانک جهانی ۲۰۱۰) نشانه اینترنتی: pk. کد بین الملی تلفن:۹۲+

رهبران

حق نشر عکس AFP

ممنون حسین در ژوئیه ۲۰۱۳ از سوی پارلمان به سمت صرفا تشریفاتی ریاست جمهوری انتخاب شد. آقای حسین جانشین آصف علی زرداری، نخستین رئیس جمهوری منتخب پاکستان شد که پس از طی کردن دوره کامل پنج ساله ریاست جمهوری خود، در ماه سپتامبر از مقامش کناره گیری کرد.

آصف علی زرداری در سپتامبر ۲۰۰۸ با اکثریت قاطع به عنوان رئیس جمهوری جدید پاکستان انتخاب شد.

آقای زرداری چند هفته پس از استعفای پرویز مشرف، رئیس جمهور پیشین به انتخاب نمایندپان پارلمان جایگزین او شد.

ژنرال مشرف ۹ سال رئیس جمهور پاکستان بود و پس از آنکه تهدید به استیضاح شد، از مقام خود کناره گیری کرد.

آقای حسین یک تاجر پارچه اهل کراچی است و با نواز شریف، نخست وزیر پاکستان بسیار نزدیک است.

او از اعضای دیرینه حزب مسلم لیگ شاخه نواز است.

حق نشر عکس Getty

با پیروزی حزب محافظه کار مسلم لیگ شاخه نواز در مه ۲۰۱۳ در انتخابات پارلمانی، نواز شریف برای سومین بار به قدرت رسید.

نواز شریف در دوران حکومت ژنرال ضیاءالحق (در دهه ۸۰ میلادی) و در سایه دولت دیکتاتوری او وارد عرصه سیاسی شد و توانست در این دوره به یکی از ارکان دولت پنجاب تبدیل شود.

سپس در دو دوره ۱۹۹۰-۱۹۹۳ و ۱۹۹۷-۱۹۹۹ به عنوان نخست وزیر منتخب پاکستان به قدرت رسید.

سرانجام در ۱۹۹۹ کودتای نظامی به رهبری ژنرال پرویز مشرف به حکومت نواز شریف پایان داد.

آقای شریف پس از برکناری از سمت نخست وزیری زندانی و پس از آن به مدت ۸ سال به عربستان سعودی تبعید شد.

پیروزی او در در ۲۰۱۳ در تاریخ پاکستان به عنوان اولین انتقال قدرت از یک دولت منتخب به دولتی منتخب دیگر محسوب می‌شود.

آقای شریف در دوران کاری‌اش پروژه های مهمی را در کشور عملی کرد. احداث بزرگراه بین اسلام آباد و لاهور یکی ا زمهم ترین دستاوردهای او است.

نواز شریف علاوه بر داشتن ایده‌های بزرگ، توانایی ارتباط برقرار کردن با اقشار مذهبی طبقه متوسط و تجارکوچک را دارد. از نظر آنها آقای شریف سیاستمداری با قدرت است.

او با دنبال کردن برنامه‌های بلندپروازانه از جمله مبارزه با فساد، خاتمه حمله‌های موشکی آمریکا به اهداف طالبان و القاعده به چهره‌ای محبوب تبدیل شد.

یکی از بزرگترین دستاوردهای او آغاز روند مذاکرات صلح با طالبان در ماه مارس ۲۰۱۴ بود که با هدف استقرار آتش بس دائمی در مناطق قبیله‌ای هم مرز با افغانستان شروع شد.

رسانه‌ها

حق نشر عکس AFP

گزارشگران بدون مرز در سال ۲۰۱۱ گزارش کرد که پاکستان "مهلک ترین کشور" برای روزنامه نگاران است. ده روزنامه نگار در طی این سال کشته شدند که بیشتر آنها به قتل رسیده اند.

این سازمان همچنین از قول خبرنگاران نوشته است که ماموران امنیتی و اعضای سازمان های پیکارجو که به طور غیر قانونی فعالیت می کنند مسئول "تهدید های جدی" علیه گزارشگران هستند.

دولت با استفاده از منابع قانونی برای جلوگیری از آزادی مطبوعات استفاده می کند. اتهام "توهین به مقدسات" بارها علیه خبرنگاران استفاده شده است.

ممیزان خبررسانی می توانند جلوی پخش شبکه های تلویزیونی خارجی که از طریق کابل قابل دریافت هستند - به خصوص شبکه های هندی و افغان - را بگیرند.

تلویزیون رسانه اصلی است و ده ها شبکه های خصوصی موجود است. بیشتر مخاطبان شبکه های تلویزیونی را از طریق کابل دریافت می کنند. شبکه های خصوصی زمینی وجود ندارد. شبکه تلویزیونی دولتی پی تی وی، تنها شبکه خبررسانی در پاکستان است.

بیش از صد شبکه رادیویی که از روی امواج اف ام قابل دریافت است، وجود دارد، اما هیچیک اجازه ندارند تولیدات خبری خود را پخش کنند.

گفته می شود تعداد زیادی شبکه های اف ام که مجوز ندارند در مناطق مرزی شمال غربی فعالیت می کنند. آنها معمولا به دست روحانیون اداره می شوند و بعضی از آنها متهم به پخش مطالبی شده اند که باعث افزایش تنش های قومی می شود.

مطبوعات پاکستان در منطقه آسیای جنوبی حاوی بالاترین درجه صراحت و شفافیت است، اما تاثیرگذاری آنها به دلیل نرخ بالای بی سوادی محدود است.

در ژوئن ۲۰۱۰ تعداد کاربران اینترنت ۲۹.۷ میلیون نفر برآورد شد (Internetworldstats.com). رشد سریع تلفن همراه دسترسی به محتویات اینترنتی را بالا برده است.

قانون فیلترینگ در مورد هر آنچه محتوای آن توهین به مقدسات، جدایی طلبی، مخالفت با دولت و یا ارتش تلقی شود، اجرا می شود.

در ۲۰۱۰ دولت اعلام کرد که وبسایت های اصلی را برای محتوی "ضد اسلامی" تحت نظر خواهد گرفت.

دیلی جنگ- چاپ کراچی به زبان اردو، پرتیراژترین روزنامه دان – چاپ کراچی، پرتیراژترین روزنامه به زبان انگلیسی نیشن- روزنامه، چاپ لاهور به زبان انگلیسی روزنامه فرانتیر پست- چاپ پیشاور به زبان انگلیسی نیوز - روزنامه انگلیسی زبان پاکستان آبزرور – روزنامه چاپ اسلام آباد دیلی اوصاف - چاپ اسلام آباد به زبان اردو اکونومیست گالف و پاکستان - هفته نامه بازرگانی فرایدی تایمز - هفته نامه در لاهور به زبان انگلیسی

بیزنس ریکوردز - روزنامه اقتصادی

دیلی تامیز - به زبان انگلیسی چاپ در کراچی و لاهور

سازمان رادیو و تلویریون پاکستان: تلویزیون دولتی- پی تی وی ۱، پی تی وی ۲، شبکه ۳، پی تی وی جهانی جئو تی وی – مهمترین شبکه ماهواره ای، مستقر در دوبی ، با شبکه خبری جداگانه به زبان اردو تلویزیون ایندوس - شبکه ماهواره ای خصوصی ای آر وای دیجیتال - شبکه ماهواره ای خصوصی شبکه تلویزیونی شالیمر- شبکه دولتی با مدیریت خصوصی داون نیوز – ماهواره ای خصوصی، اولین شبکه انگلیسی خبر، متعلق به شرکت بین المللی هرالد

رادیو

رادیوی دولتی پاکستان با بیش از ۲۵ ایستگاه و شبکه ملی و جهانی رادیوی کشمیر آزاد- دولتی اف ام ۱۰۰- شبکه تجاری با برنامه های موسیقی و سرگرم کننده

آسوشیتد پرس پاکستان ( ای پی پی) - خبرگزاری دولتی