شمار سازمان‌های دینی در تاجیکستان بیشتر از مدرسه‌ها شد

مسجد
Image caption شمار اتحادیه‌های دینی در تاجیکستان به ۳۸۸۲ رسیده است که ۷۵ درصد از آن‌ها غیر اسلامی هستند

کمیته دین تاجیکستان می‌گوید که در سال جاری، ۴۷ اتحادیه دینی را ثبت نام کرده و به آن‌ها گواهینامه فعالیت داده است.

مولان مختاراف، رئیس کمیته دولتی دین تاجیکستان، روز پنج‌شنبه‌ ۱۶ فوریه، در مراسمی، ضمن اعطای گواهینامه‌ها به اتحادیه‌های دینی، گفت که همکنون شمار این سازمان‌ها در سراسر کشور به ۳۸۸۲ عدد رسیده است.

در متن قانون دین تاجیکستان از مساجد هم که نباید بدون ثبت نام رسمی در کشور فعالیت کنند، "اتحادیه دینی" نام برده می‌شود. به این ترتیب، این اصطلاح، مساجد پنج‌وقته و جامع، مساجد مرکزی و مدرسه‌های دینی را در بر می‌گیرد.

آقای مختاراف گفت که بالا بودن شمار اتحادیه‌های دینی، نشانه آن است، که "تاجیکستان کشوری دمکراتیک بوده و حقوق شهروندان در زمینه اعتقاد آن‌ها پره (کاملاً) رعایت می‌شوند."

سردار ذوقی‌اف، مسئول کمیته دین در امور اتحادیه‌های دینی، به بی‌بی‌سی گفت که روز پنج‌شنبه‌ در کنار اعطای گواهینامه‌های فعالیت به امام‌خطیبان مساجد (یا اتحادیه‌های دینی) یک نسخه‌ای کتاب قرآن نیز به آنها تقدیم شده است.

به گفته آقای ذوقی‌اف، برخی از امام‌خطیبان مساجد به خاطر نامساعد بودن هوا و دشواری راه، نتوانسته‌اند به مراسم اعطای گواهینامه‌ها در دوشنبه حاضر شوند.

با ثبت نام ۴۷ مسجد جدید، شمار اتحادیه‌های دینی در تاجیکستان به ۳۸۸۲ رسیده است، که به گفتة آقای ذوقی‌آف، ۷۵ عدد از این‌ها اتحادیه‌های دینی غیر اسلامی هستند.

به این ترتیب، شمار اتحادیه‌های دینی که غالباً مساجد را تشکیل می‌دهند، از شمار مکتب‌های همگانی در تاجیکستان بیشتر شده است؛ چیزی که بسیاری از مخالفان گسترش نفوذ دین در جامعه را نگران کرده است.

بنا به اطلاع صدق مبارک، سخنگوی وزارت آموزش و پرورش تاجیکستان، در این کشور ۳۷۹۳ مدرسه یا مکتب همگانی فعالیت دارند.

فریدون هادی‌زاده، کارشناس در امور مذهبی، می‌گوید که این واقعیت جوابگوی نیازهای جامعه در مرحله کنونی است: "برای (برآورده ساختن) نیازهای ملاها (شمار) مساجد (هرچه) بیشتر باشد، خوبتر است، چون که کار (شغل) نیست. ملا بودن کار (شغل) است و به نظر می‌رسد که درآمدش هم خوب است."

قبلاً ملا بودن در تاجیکستان شغل یا حرفه‌ای رسمی محسوب نمی‌شد و معمولاً کسان آگاه از دین و دیانت کارهای مربوط به امور مذهبی، مانند مراسم عروسی و ماتم و غیره را، در میان مردم به طور داوطلبانه اجرا می‌کردند.

ولی به گفته منتقدان روحانیت، به نظر می‌رسد که در سال‌های اخیر با افزایش شمار تحصیل‌کردگان علوم دینی ملا بودن به پیشه یا شغلی بادرآمد تبدیل شده است.

برخی از صاحب‌نظران می‌گویند که در مواردی خانواده‌های سوگوار یا به اصطلاح "صاحبان جنازه" تنها برای انجام مراسم تشییع جنازه درگذشتگان، به روحانیان تا ۵۰۰ دلار پرداخت می‌کنند که این از درآمد یکماهه مدیر مکتب (مدرسه) بیشتر است.

برای انجام مراسم دیگر مذهبی نیز مردم معمولاً به روحانیان یا ملاها به طور غیر رسمی پول می‌دهند، همان گونه که مبالغی به آموزگاران می‌پردازند، ولی اندازه این مبلغ در روستاها و محلات گوناگون تفاوت داشته است.

در همین حال، به باور آقای هادی‌زاده، مسجد در داخل شهر باید بزرگ باشد، تا بتواند شمار زیادی از نمازگزاران را در بر گیرد. در آن صورت نیازی به مساجد کوچک‌تر در هر محله شهر وجود نخواهد داشت.

امّا برخی‌ها در برابر این ادعا می‌گویند که در این صورت آدمان سالمند به دلیل دوری راه نمی‌توانند به موقع به مساجد بروند و به این خاطر باید در محله‌ها نیز مساجد کوچکتری وجود داشته باشند.

با این وجود، به باور آقای هادی‌زاده، زیاد شدن مساجد در تاجیکستان یک ضرورت تاریخی است که با گذشت زمان می‌تواند عوض شود.

وی می‌گوید: "مثلاً اگر به تاریخ مسکو بنگریم، این شهر مدتی "شهر کلیساها" عنوان داشت، از بس که شمار کلیساهایش خیلی زیاد بود، اما با آمدن پتر (پادشاه روسیه)، شمار کلیساها در این شهر یک باره کاهش یافت."

حکمت‌الله سیف‌الله‌زاده، یک فعال حزب نهضت اسلامی، تنها حزب مذهبی در تاجیکستان، از افزایش شمار مساجد در برابر مکتب‌ها در این کشور استقبال می‌کند.

وی می‌گوید: "من این را عین دمکراسی می‌دانم. یک دولت دنیویی (سکولار) نباید پیش راه مردمش برای برآورده ساختن نیازهای وجدان و مذهبی‌اش بیستد."

آقای سیف‌الله‌زاده می‌فزاید که اهمیت و ضرورت این دو (مسجد و مکتب) با هم فرق دارد و مردم به هر دو نیاز دارند.

وی افزود که مساجد از پول خیریه مردم ساخته می‌شود و مکتب‌ها هم از مالیاتی که مردم به دولت می‌پردازند، ساخته می‌شوند، ولی تصمیم در باره ساختن مکتب‌ها را باید دولت، موافق نیازهای مردم بگیرد.