"آسیای مرکزی از دیروز تا فردا": امید به زندگی بهتر

<object width="640" height="360" type="application/x-shockwave-flash" data="http://www.bbc.co.uk/emp/worldwide/player.swf"> <param name="movie" value="http://www.bbc.co.uk/emp/worldwide/player.swf" /> <param name="quality" value="high" /> <param name="wmode" value="default" /> <param name="allowFullScreen" value="true" /> <param name="allowScriptAccess" value="always" /> <param name="flashvars" value="playlist=http://www.bbc.co.uk/persian/meta/dps/2012/02/emp/120215_l42_vid_kazakh.emp.xml&config=http://www.bbc.co.uk/worldservice/scripts/core/2/emp_jsapi_config.xml?219&config_settings_showPopoutButton=true&embedPageUrl=http://www.bbc.co.uk/persian/world/2012/02/120215_l42_vid_kazakh.shtml&domId=emp-15609391&embedReferer=http://www.bbc.co.uk/persian/&config_settings_showFooter=false&showShareButton=true&config_settings_displayMode=standard&uxHighlightColour=0xff0000&relatedLinksCarousel=false&config.plugins.fmtjLiveStats.pageType=t2_eav1_Started&config_settings_autoPlay=false&config_settings_language=en&messagesFileUrl=http://www.bbc.co.uk/worldservice/emp/3/vocab/en.xml&config_settings_autoPlay=false" /> <embed src="http://www.bbc.co.uk/emp/worldwide/player.swf" type="application/x-shockwave-flash" allowfullscreen="true" allowScriptAccess="always" width="640" height="360" FlashVars="playlist=playlist=http://www.bbc.co.uk/persian/meta/dps/2012/02/emp/120215_l42_vid_kazakh.emp.xml&config=http://www.bbc.co.uk/worldservice/scripts/core/2/emp_jsapi_config.xml?219&config_settings_showPopoutButton=true&embedPageUrl=http://www.bbc.co.uk/persian/world/2012/02/120215_l42_vid_kazakh.shtml&domId=emp-15609391&embedReferer=http://www.bbc.co.uk/persian/&config_settings_showFooter=false&showShareButton=true&config_settings_displayMode=standard&uxHighlightColour=0xff0000&relatedLinksCarousel=false&config.plugins.fmtjLiveStats.pageType=t2_eav1_Started&config_settings_autoPlay=false&config_settings_language=en&messagesFileUrl=http://www.bbc.co.uk/worldservice/emp/3/vocab/en.xml&config_settings_autoPlay=false"></embed> </object>

قزاقستان کشوری سرشار از نفت و گاز است. امّا آیا از این ثروت برای رفاه جمعیت بیش از 16 میلیون نفری قزاقستان به طور مؤثر استفاده می‌شود؟

در پایان سفر به جنوب قزاقستان به خاطر دریافت پاسخ این سؤال سری به پالایشگاه نفت چمکند زدم، که تنها پالایشگاه نفت در جنوب این کشور است.

سالهاست چشم میلیونها قزاق به مخازن نفت و گاز کشور دوخته شده و امید به زندگی بهتر دارند. نفت ثروت اصلی مردم قزاقستان است.

چهره قزاقستان جدید

پالایشگاه نفت چمکند سال 1985 مورد بهره‌برداری قرار گرفت.

Image caption قزاقستان کشوری نفت خیز و ثروتمند در آسیای مرکزی است

این پالایشگاه را می‌شود چهرة قزاقستان جدید عنوان کرد.

شش سال پیش، تأسیسات مشترَکی از سوی چین و قزاقستان به راه افتاد و کلّیه دستگاهها و تجهیزات این پالایشگاه تجدید شد.

در زمان شوروی این پالایشگاه تا 6 میلیون تون نفت را تصفیه می‌کرد.

آن وقت به جز قزاقستان، جماهیر دیگر شوروی سابق و ممالک عضو پیمان ورشو هم از مشتریان پالایشگاه چمکند بودند.

اکنون میزان تولید سالانة فرآورده‌های نفتی در این جا تا چهار و نیم میلیون تون کاهش یافته است.

سیرگیی پیلیپینکا، رئیس فنّی پالایشگاه نفت چمکند می‌گوید، “ مهم آن است، که باید بارگیری متناسب فرآورده‌های نفتی هم صورت بگیرد. ما برای بارگیری بنزین، نفت سفید و نفت دیزل مشکلی نداریم.”

Image caption سرگی پلپنکو: "حقوق کارمندان بسیار خوب است. اگر خوب نبود بسیاری ها شغل خودرا ترک می کردند"

به گفتة آقای پیلیپینکا آنها در این اواخر “برای بارگیری گاز مایع، کوره یا مازوت و گازولین با مشکل روبرو” هستند.

بیش از 13 سال می‌شود، که این کارخانه تنها به پالایش نفت شرکتهای داخلی و خارجی مشغول است و خودش فرآورده‌های نفتی صادر نمی‌کند.

حالا 50 درسد سههام پالایشگاه به چینیها تعلق دارد. نیاز چین به مواد سوختی رو به افزایش است و این کشور می‌تواند بازار خوبی برای فرآورده‌های نفتی قزاقستان باشد.

امّا دولت قزاقستان برای تأمین نیازهای داخلی خود، در صادرات نفت سفید، بنزین و گازولین، محدودیّتهایی ایعمال کرده است.

پول نفت برای اجرای طرحهای بزرگ

شاید همین نفت کمک کرده تا وضع نسبتاً بهتر اقتصادی قزاقستان در مقایسه‌ با کشورهای دیگر آسیای مرکزی دست قزاقها را برای اجرای طرحهایی مانند متروی آلمااتی بازتر کند.

Image caption قزاقستان تلاش دارد در ردیف 50 کشور پیشرفته جهان قرار بگیرد

حزینة ساخت این متر و، که ساختمان آن 23 سال پیش، در زمان شوروی، شروع شده بود، بیش از یکصد و ده میلیون دولار است.

لیودمیله چوریکاوه، ساکن شهر آلمااتی، در حالی که همراه نوه‌اش سوار متر و بود، گفت:

” چهل سال است در آلمااتی زندگی می‌کنم. وقتی همراه نوه‌ام در این قطار نشستم، احساس افتخار کردم. احساسم این بود، که ما در قرنی دیگر زندگی می‌کنیم. خوشحالیم، که کشورمان پیش می‌رود و متر و داریم.”

امّا بسیاریها در قزاقستان معتقد‌اند، که سود به دستامده از تولید و فروش نفت و گاز عمدتن به کیسة طبقة حاکم می‌رود.

فاجعه جاناوزین

نفت موضوع مشاجره در رقابتهای ژییوپولیتیک هم هست و دود از دل خیلیها بلند می‌کند.

Image caption وضع بهتر اقتصادی قزاقستان نسبت به کشورهای دیگر آسیای میانه دست قزاق هارا برای طرح های مانند متروی آلماتی باز کرده است

برخی کارشناسان یکی از انگیزه‌های خشونتهای اخیر در شهر صنعتی و نفتخیز جاناوزین را بی‌عدالتی اجتماعی می‌دانند.

درگیری میان پولیس و کارگران صنعت نفت در این جا در بیستمین سالروز استقلال قزاقستان، که 16 دسامبر جشن گرفته شد، جامعة این کشور را تکان داد.

در این خشونتها دستیکم 17 نفر کُشته شدند.

بسیاری از کارشناسان منشأ این حوادث خونین را فساد گسترده، بی‌عدالتی و تقسیم نابرابر منابعی می‌دانند، که قزاقستان از فروش نفت و گاز به دست می‌آورد.

رؤیای که واقعیت خواهد شد؟

امّا در تنها پالایشگاه نفت چمکند برای کارگران شرایط خوبی فراهم است.

Image caption حالا 50 درصد سهام این پالایشگاه به چینی ها تعلق دارد

سیرگیی پیلیپینکا، رئیس فنّی پالایشگاه گفت: “هوقوق کارمندان بسیار خوب است. اگر خوب نبود، بسیاریها شغل خود را ترک می‌کردند. ما برعکس، با مشکل افزایش سن کارمندان روبرو هستیم.”

دولت قزاقستان تلاش می‌کند، که تا سال 2030 در ردیف 50 کشور پیشرفتة جهان قرار بگیرد.

رؤیایی که، به گفتة کارشناسان، در صورت استفادة مؤثر از منابع طبیعییی این کشور ممکن است به واقعیت تبدیل شود.

مطالب مرتبط