مذاکرات تاجیکستان و ازبکستان بیدون نتیحه انجام یافت

حق نشر عکس BBC World Service

به گفته این منبع، جانب‌ها عمدتاً در اطراف چهار منطقة بحثناک در مرز تاجیکستان و ازبکستان مذاکره کرده، اما هیئت‌ها در این مسئله به همدیگر گذشت نکرده‌اند.

منابع دولت تاجیکستان، از جمله، دفتر مطبوعات وزارت خارجه این کشور در مورد نتایج مذاکرات هیئت‌های دولت‌های تاجیکستان و ازبکستان در اطراف تعیین خوطوت مرز، ابراز بی اطلاعی کردند.

ضمناً، هیئت‌های این دو کشور به رهبری عبدالرحیم قهاراف، دبیر شورای امنیت تاجیکستان و رستم عظیم‌اف، معاون اول نخست‌وزیر ازبکستان، در ظرف دو روز اخیر گرد میز مذاکرات مباحثه داشتند.

همچنین، روز چهارشنبه ۲۲ فوریه، رستم عظیم‌اف، معاون اول نخست‌وزیر و رهبر هیئت ازبکستان، با پرزیدنت رحمان دیدار کرده و موضوعات مربوط به تعیین خطوط مرز و مناطق بحث‌ناک را بررسی کرده است.

بنا به اطلاع خبرگزاری رسمی تاجیکستان “خاور” “جانب‌ها اظهار باوری کردند که تمام مسائل بحث‌ناک موجوده بر اساس حسن نیت همسایگی و مناسبت دوستی بسیارعصره دو ملت برادر حل مثبت خود را می‌یابند.”

مذاکرات میان هیئت‌های تاجیکستان و ازبکستان در سال ۲۰۰۹، پس از تصویب موافقت‌نامه میان تاجیکستان و ازبکستان در مورد مرز مشترَک این دو کشور و تأسیس کمیسیون مشترک به این منظور شروع شده، اما به دلایل نامعلوم، دیدار هیئت‌ها به مدت سه سال به تعویق افتاد.

این موافقت‌نامه، ۵ اکتبر سال ۲۰۰۲، در شهر دوشنبه از سوی سران تاجیکستان و ازبکستان امضا شده و زمینه‌های حقوقی گذرش خط مرزی میان این دو کشور را مشخص خواهد کرد.

به گفتة نظام‌الدین زاهداف، معاون وزیر خارجه تاجیکستان، تا حال بیش از ۸۰ درصد خطوط مرز مشترک تاجیکستان با ازبکستان مشخص شده است. همزمان، آقای زاهداف تأکید کرد که تا حال جانب‌ها در مورد مناطق بحث‌ناک در این مرز به توافق نرسیده‌اند.

در موافقت‌نامه میان تاجیکستان و ازبکستان در مورد مرز مشترک این دو کشور به چهار اراضی مورد بحث اشاره‌ شده، ولی نام این مناطق و امتداد خطوط بحث‌ناک اعلام نشده است.

ولی کارشناسان وجود مناطق بحثبرانگیز را در نواحی مرزی اشت، پنجکنت و باباجان غفوراف، واقع در ولایت (استان) سغد، در شمال تاجیکستان، تأکید کرده‌اند.

از سوی دیگر، دو سالی قبل، همراه خان ظریفی، وزیر خارجه تاجیکستان، در یک نشست خبری در شهر دوشنبه سد نیروگاه برق آبی فرهاد ازبکیستان را نیز از مناطق مورد بحث میان تاجیکستان و ازبکستان خوانده بود.

به گفته آقای ظریفی، تا حال تاجیکستان و ازبکستان در زمینه مالکیت این سد که در قلمرو تاجیکستان واقع است، به توافق نرسیده‌اند.

ضمناً، به دلیل مشخص نبودن خطوط مرزی، اتباع این دو کشور به هنگام چرانیدن دام اهلی یا جمع‌آوری هیزم، ناآگاهانه از مناطق مرزی عبور کرده و به مین‌های ضد نفر اصابت کرده‌اند.

ضمناً، طبق اطّلاع مرکز مینروبی تاجیکستان، از زمان مین‌گذاری شدن مناطق مرزی تاجیکستان با ازبکستان در سال ۲۰۰۰، تا به حال بر اثر انفجار مین بیش از ۸۰ تن از اتباع تاجیک کشته و حدود ۱۰۰ نفر دیگر زخمی شده‌اند.

در پی فروپاشی اتحاد شوروی در سال ۱۹۹۱ و جنگ داخلی در تاجیکستان، روابط تاجیکستان و ازبکستان یکسان نبوده است.

ازبکستان با بهانه مبارزه با گوروه‌های تندرو اسلامگرا مرز خود با تاجیکستان را به طور یک‌جانبه مین‌گذاری کرده و برای اتباع تاجیکستان مقررات روادید راه‌اندازی کرد.

تاجیکستان به نوبه خود این کشور همسایه را در پناه دادن به گروه سرهنگ محمود خدای‌بردی‌اف که در عصیان علیه دولت تاجیکستان در اواسط دهه ۱۹۹۰ و تلاش برای سرنگون ساختن دولت فعلی، متهم شده است، مسئول می‌داند.

افزون بر این، ازبکستان میان ممالک مستقل مشترک‌المنافع تنها کشوریست که با تاجیکستان هیچ گونه ارتباطات هوایی و اتومبیلی ندارد.