تصویب "فوری" موافقت‌نامه مرزی تاجیکستان با روسیه

مرزبانان حق نشر عکس BBC World Service
Image caption برخی از کارشناسان می‌گویند که مرزبانان تاجیک به تنهایی توان حفاظت از مرز میان این کشور و افغانستان را ندارند

پارلمان تاجیکستان "به صورت فوری" و در طول دو روز موافقتنامه جدید مرزی با روسیه را تصویب کرد.

شکورجان ظهوراف، رئیس مجلس نمایندگان پارلمان تاجیکستان، روز چهارشنبه ۲۹ فوریه گفت که روز ۲ مارس مهلت موافقت‌نامه قبلی انجام می‌یابد و آن‌ها ناچار شده‌اند که به صورت اضطراری این سند را تصویب کنند.

وی ضمن انتقاد از فعالیت نهادهای ذیدخل گفت که آن‌ها باید این سند را به موقع برای بررسی در اختیار پارلمان می‌گذاشتند.

این در حالیست که موافقت‌نامه جدید همکاری مرزی میان تاجیکستان و روسیه در اوایل ماه سپتامبر سال گذشته از سوی رؤسای جمهور دو کشور در دوشنبه امضا شده بود. پارلمان روسیه این سند را پیشتر تصویب کرده بود.

به این دلیل حدس زده می‌شود که صحبت تلفنی میان رؤسای جمهور دو کشور در هفته گذشته به موضوع تصویب این سند ربط داشته است. زیرا مرکز مطبوعاتی ریاست جمهوری روسیه خبر داد که در این صحبت مسائل همکاری‌های نظامی مطرح شده است.

به گفته شیرعلی میرزا، فرمانده نیروهای مرزبانی تاجیکستان، این سند زمینه حقوقی برای همکاری‌های مرزی میان دو کشور را فراهم می‌کند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption رئیس مجلس نمایندگان گفت که اعضای پارلمان ناچار شده‌اند که در طول یک روز موافقت‌نامه مرزی با روسیه را تصویب کنند

از جمله، به گفته وی، طبق این موافقت‌نامه، روسیه به مرزبانان تاجیک در حمل و نقل مرزبانان به پاسگاه‌های دوردست و آموزش کادرهای مرزبانی کمک کرده و یاری فنی رایگان و یا پولی به آن‌ها ارائه می‌کند.

وی خبر داد که در چند سال اخیر در دانشگاه‌های نظامی روسیه بیش از دوصد افسر مرزبان تاجیک آموزش دیده‌اند و حالا در صفوف نیروهای مرزبانی تاجیکستان خدمت می‌کنند.

آقای میرزا همچنین گفت که بر پای این سند، جانب‌ها می‌توانند در زمینه تبادل اطلاعات نظامی و مخفی، مقابله با قاچاق مواد مخدر، اسلحه و مهاجرت غیر قانونی همکاری داشته باشند.

ضمناً، امضای این موافقت‌نامه در سال گذشته اختلاف نظرهایی را به دنبال داشت. مقامات روسیه بارها اظهار داشته‌اند که به بازگشت مرزبانان خود به تاجیکستان علاقه‌مند هستند.

روسیه تا سال ۲۰۰۵ حفاظت مرز تاجیکستان با چین و افغانستان را بر عهده داشت ولی به دلایل نامعلوم برای اخراج از تاجیکستان راضی شد. سپس، سیاستمدارهای روس اظهار داشتند که برای جلوگیری از قاچاق مواد مخدر از افغانستان به این کشور، مرزبانان روس باید به مرز میان تاجیکستان و افغانستان برگردند.

صاحب‌نظران می‌گویند که در این زمینه کرملین به مقامات تاجیک فشارهای زیادی نیز اعمال کرده است. ولی در نهایت موافقت‌نامه‌ای به امضا رسید که احتمال بازگشت دوباره مرزبانان روس به تاجیکستان را از بین برده است.

گذشته از این، صلاحیت گروه مشاوران مرزبان روس که در تاجیکستان از سال ۲۰۰۵ به این سو مستقر بودند، محدود کرده شد. طبق موافقت‌نامه جدید، هم‌اکنون مشاوران روس حق ندارند بدون دعوت در امور مرزبانی همتایان تاجیک خود مداخله کنند. قبلاً آن‌ها از چنین امتیازی برخوردار بودند.

همچنین، تعداد این مشاوران کاهش یافته و طبق مقررات نظامی، رهبری این گروه را باید نفری بر عهده داشته باشد که درجه ژنرالی ندارد.

از سوی دیگر، کارشناسان و صاحب‌نظران روس ادعا دارند که جانب تاجیکستان نمی‌تواند به تنهایی حفاظت از مرزهای جنوبی اتحادیه کشورهای همسود را تأمین کند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption ولادیمیر پرُنیچف می‌گوید که مرزبانان روس به همتایان تاجیک خود کمک‌های فنی ارائه می‌کنند

شادی شبدال‌اف، عضو پارلمان تاجیکستان، در جلسه روز چهارشنبه گفت که هرچند مرز تاجیکستان و افغانستان مرزهای جنوبی اتحادیه کشورهای همسود محسوب می‌شود، ولی مخارج حفاظت آن تن‌ها به دوش تاجیکستان است.

وی ادعا دارد که کشورهای دیگر این سازمان نیز باید در حفاظت از این مرز سهم گذارند، زیرا "از چنین امکانات برخوردارند."

در همین حال، ولاديمير پرُنیچف، رهبر اداره امور مرزبانی و معاون رئیس سرویس فدرال امنیتی روسیه، روز ۲۸ فوریه در یک نشست مطبوعاتی در دوشنبه، گفت که قرار است در آینده نزدیک کشورش به مرزبانان تاجیکستان به جز از کمک‌های مشورتی، کمک‌های فنی نیز ارائه بدهد.

به اعتقاد وی، وضع در مرز تاجیکستان و افغانستان نگران‌کننده است و کشورهای منطقه آماده‌اند هر گونه حملات ناگهانی احتمالی به قلمرو این کشورها را دفع کنند.

آقای پرُنیچف افزود که استفاده از نیرو برای مقابله با هجوم گروه‌های جنایت‌پیشه به آسیای میانه‌ در چارچوب سندهای موجوده، از جمله توافق سران کشورها در این مورد و موافقت‌نامه سازمان پیمان امنیت دسته‌جمعی صورت خواهد گرفت.

مطالب مرتبط