تهیه فهرست 'افراد تبرک' در ولایت ختلان

سعادت حق نشر عکس BBC World Service
Image caption خانم سراج‌اوا می‌گوید از صحبت با سالمندان می‌شود در مورد تاریخ و فرهنگ گذشته مردم وادی وخش اطلاعات بیشتری دریافت کرد

اداره ثبت احوال شهروندی ولایت ختلان در صدد است فهرست سالمندترین افراد در این ولایت را آماده کند.

سعادت سراج‌اوا، مسئول اداره ثبت احوال شهروندی ولایت گفت که این فهرست سالمندانی خواهد بود که از یک قرن بیشتر زندگی کرده‌اند.

وی افزود که قرار است مقامات محلی با این افراد ملاقات‌ها انجام داده و به جز از "دیداربینی" در صحبت با آن‌ها از تاریخ و فرهنگ گذشته مردم وادی وخش اطلاعات بیشتر و ژرف‌تر دریافت کنند.

خانم سراج‌اوا افزود: "فیکر می‌کنم نفرانی که سنشان به صد رسیده و یا از این بالا می‌باشد، در باره تاریخ این منطقه چیزهای زیادی را می‌دانند که دانستن آن‌ها برای نسل جوان لازم است. ما می‌خواهیم در شهر و نواحی ولایت گردیم و فهرست این افراد را تهیه کنیم."

گفته می‌شود در ولایت ختلان نفرانی هستند که در آبیاری وادی وخش سهم گذاشته‌اند و تا حالا زنده هستند.

رستم سفر، یک ساکن ناحیه باختر، این اقدام اداره ثبت احوال شهروندی را کاری درست می‌خواند: "کهنسالان پستی و بلندی زیادی را دیده‌اند. صحبت‌های آن‌ها آموزنده است. ما باید تیز تیز (زود زود) به دیدار چنین افراد رویم، آن‌ها از تاریخ و فرهنگ ما بیشتر می‌دانند."

۱۱۵ ساله؟

ذی‌لحجه یافتک‌اوا بر اساس شناسنامه‌اش ۱۱۵ سال دارد. او ۵ ژانویه سال ۱۸۹۷ در دِهه (روستای) زربید ناحیه رشت تولد شده است.

خاله ذی‌لحجه می‌گوید که شامل اولین کاروان مهاجران داخلی به وادی وخش بوده است و مشکلی‌های زیادی را پس سر کرده است.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption بر اساس شناسنامه، ذی‌الحجه یافتک‌اوا ۵ ژانویه سال ۱۸۹۷ در دِهه زربید ناحیه رشت تولد شده است

وی گفت: "جنگ گرگانیا (آلمان) را دیدیم، گرسنگی کشیدیم، فرزندانمان را از دست دادیم. آن زمان شوهرم به ازبکستان برای مردی‌کاری می‌رفت. اینجا بیشه‌زار بود، ما اینجا را ‌‌آباد کردیم. زیر برف و باران می‌ماندیم، خوراک نبود آدمان از گرسنگی می‌مردند."

خاله ذی الحجه که هر ماه از دولت ۱۵۰ سامانی نفقه یا حقوق بازنشستگی دریافت می‌کند، از غم‌خواری‌های نبیرگانش گفت: "حالا زندگی خوب است و از خداوند برای زندگی آسوده شکرگزارم."

بدن‌ماه عصمت‌اوا که احتمالاً ۱۱۲ سال دارد، یکی دیگر از سالمندان وادی وخش است که با ما هم‌صحبت شد.

بر اساس اسناد ثبت احوال شهروندی، وی ۸ مارس سال ۱۹۰۰ در ناحیه ونج تولد شده و در سن ۱۲ سالگی شوهر کرده است. دختر ۶۷ ساله و پسر ۷۹ ساله خاله بدن‌ماه می‌گویند، از آنجا که مادرشان تا حال پیش آن‌هاست، خیلی خوشبختند.

به باور خاله بدن‌ماه که ازدواج برمحل و زندگی سنگینی، بخصوص در زمان گرسنگی داشته است، سبب درازی عمرش هوای تازه زادگاهش است.

وی می‌گوید: "ما در کوه‌ها زندگی می‌کردیم. هوای تازه و خوراک ما گوشت آهو بود و میوه خشک. از هر گونه گیاه‌های شفابخش استفاده می‌کردیم."

"خاله تبرک"

خاله بدن‌ماه بیکار نشستن را دوست ندارد. برای نبیرگانش جوراب می‌بافد و می‌گوید با گرم شدن هوا زمین را از علف تازه می‌کند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption بر اساس اسناد ثبت احوال شهروندی، بدن‌ماه عصمت‌اوا ۸ مارس سال ۱۹۰۰ در ناحیه ونج تولد شده و در سن ۱۲ سالگی شوهر کرده است

او را در ناحیه عبدالرحمان جامی همه می‌شناسند. او را "خاله تبرک" صدا می‌کنند و می‌گویند مفتون خوش‌گفتاری و سخندانی‌اش هستند.

هیچ کس از این ناحیه بی این که از "خاله تبرک" دعای نیک بگیرد، برای مهاجرت کاری به روسیه عازم سفر نمی‌شود.

از آنجا که به گفته کارشناسان، طول عمر متوسط زنان در تاجیکستان از طول عمر متوسط مردها بالاتر است، اداره ثبت احوال شهروندی ولایت ختلان می‌گوید که بیشتر افراد سالمند در این ولایت زن‌ها بوده‌اند.