سیمای جنبش اعتراضی بحرین کیست؟

حق نشر عکس AP
Image caption آقای خواجه سالها در راه دموکراسی و آزادی بیان در بحرین مبارزه کرده است

این روزها عبدالهادی الخواجه، فعال حقوق بشر در بحرین، که بیش از ۵۰ روز در زندان اعتصاب غذا کرده، به سیمای جنبش اعتراضی این جزیره کوچک خلیج فارس بدل شده است.

او پس از حضور در تظاهرات معترضان حکومت بحرین در سال گذشته از سوی دادگاه نظامی به اتهام تلاش برای سرنگونی خاندان سلطنتی این کشور به حبس ابد محکوم شد، اتهامی که او و خانواده اش بی اساس می دانند.

صدها نفر دیگر از معترضان که اکثرا از شیعیان بحرین هستند، در این دادگاه نظامی محاکمه شده اند.

وکلای مدافعش ضمن رد اتهام حکومت، با رفتن به دادگاه استیناف بحرین کوشیده اند تا این فعال حقوق بشر یا آزاد شود یا در دادگاه عمومی از نو محاکمه شود، اما او گویا قصد دارد تا زمان آزادی، به اعتصاب غذا ادامه بدهد.

آقای خواجه که خواهان برقراری مردم سالاری واقعی و احقاق حقوق اکثریت شیعه در بحرین است، خواسته بود که خاندان سلطنتی آل خلیفه در قبال اتهام سرکوب بی رحمانه معترضان دموکراسی خواه پاسخگو باشد.

این فعال کهنه کار آوریل سال پیش بازداشت شد و در جریان محاکمه اش در ژوئن ۲۰۱۱ اعلام کرد که ماموران زندان او را شدیدا کتک زده اند.

جواد فیروز، از نمایندگان پیشین شیعیان در مجلس بحرین به بی بی سی فارسی گفت که آقای خواجه یکی از بازداشت شدگانی است که بیشتر از سایر زندانیان بحرین شکنجه شده است.

آقای فیروز می گوید: "شکنجه او از همان لحظه بازداشت چنان فجیع آغاز شد که صورتش واقعا زخمی شد، فک و دندانهایش را شکستند، به طوری که در همان لحظه مستقیما به بیمارستان منتقل شد. من این صحبت را در زمانی که در کنار ایشان در زندان بازداشت بودم، از زبان خودش شنیدم. شش، هفت روز در بیمارستان تحت معالجه بود. اما پس از انتقال به زندان، دوباره شروع به شکنجه کردند."

در اواخر مارس امسال، عبدالعزیز بن مبارک آل خلیفه، سخنگوی دولت بحرین، در گفتگویی اختصاصی به کسری ناجی خبرنگار اعزامی بی بی سی فارسی به منامه گفت که گزارش کمیسیون مستقل تحقیق اعلام کرده که "باور ادعاهای اعمال شکنجه در زندانهای بحرین از ژوئیه ۲۰۱۱ دشوار است. این کارها از ژوئیه گذشته متوقف شده است. ما هیچ نوعی از آزار را تحمل نمی کنیم."

مبارزه دامنه دار

عبدالهادی عبدالله حبیل الخواجه، ۵۲ ساله، یکی از هفت شخصیت مخالفان حکومت بحرین است که در دادگاه ویژه امنیتی به حبس ابد محکوم شده اند.

آقای خواجه که تبعه دانمارک نیز هست، سالها در تبعید زندگی کرده بود، ولی پس از عفو عمومی و گشایش نسبی فضای سیاسی بحرین، در سال ۲۰۰۱ به زادگاهش بازگشت و در راه اندازی کانون حقوق بشر بحرین نقش داشت.

اولین بار در سپتامبر ۲۰۰۴ پس از انتقاد علنی از نخست وزیر بحرین و متهم کردن حکومت به فساد بازداشت شد.

حق نشر عکس Reuters
Image caption اکثر معترضان بحرینی می گویند می خواهند به تبعیضها علیه شیعیان پایان دهند ولی گروهی نیز خواهان سرنگونی خاندان سلطنتی آل خلیفه هستند

در سال ۲۰۰۵ به پاس مبارزاتش در راه مردم سالاری، از سوی "برنامه عربی فعالان حقوق بشر"، به عنوان "فعال سال" برگزیده شد.

آقای خواجه همچنین مدیر خاورمیانه و شمال آفریقای سازمان مدافعان حقوق بشر "فرانت لاین" بود و موارد نقض حقوق بشر در بحرین را برای سازمان عفو بین الملل و دیده بان حقوق بشر مستندنگاری کرده است.

در این دوره بیشتر فعالیتش جنبه حقوقی داشت تا سیاسی، ولی پس از آغاز اعتراضها در بحرین در فوریه ۲۰۱۱، فعالیتهای سیاسی اش جدی تر شد.

جواد فیروز، نماینده سابق مجلس بحرین می گوید که آقای خواجه چندین بار در میدان لوءلوء منامه، کانون اعتراضهای مخالفان، سخنرانی کرد، ولی فقط خواهان آزادی بیشتر و حقوق بهتر برای اکثریت شیعه بود.

سازمان عفو بین الملل نیز آقای خواجه را زندانی عقیدتی می داند و می گوید او هرگز معترضان را دعوت به توسل به خشونت نکرده است.

'حال خطرناک'

فعالان حقوق بشر می گویند که آقای خواجه به دلیل آشنایی با حقوق زندانیان، در دوره بازداشت خود مرتبا به مقامهای بحرینی یادآوری کرده که باید حقوق بدیهی بازداشت شدگان را محترم بشمارند. از همین رو، از حدود دو ماه پیش دست به اعتصاب غذا زده است.

جواد فیروز، نماینده سابق مجلس بحرین می گوید: "حال او در مرحله خطرناکی است. ما با خانواده او در تماسیم. آنها هفته یکبار در حدود یک ربع یا نیم ساعت با وی ملاقات دارند، اما آخرین دفعه به ما گفتند که وزنش ۱۵ تا ۲۰ کیلوگرم کاهش یافته است و برای همین اکنون در مرحله خطرناکی است."

حق نشر عکس h
Image caption چندین کارزار داخلی و بین المللی برای آزادی عبدالهادی الخواجه براه افتاده است

آقای خواجه چهار دختر دارد و سال گذشته یکی از دخترانش، زینب، در اعتراض به بازداشت پدر ۱۰ روز اعتصاب غذا کرد.

سال پیش سفیر دانمارک در عربستان سعودی در جلسات محاکمه آقای خواجه شرکت کرد و اخیرا ویلی سوندال، وزیر خارجه دانمارک درباره این پرونده با همتای بحرینی خود گفتگو کرد و خواست که آقای خواجه یا آزاد شود یا در دادگاهی غیرنظامی محاکمه شود.

آمریکا و اتحادیه اروپا نیز می گویند نگرانی خود از سلامت عبدالهادی الخواجه را به اطلاع مقامهای بحرینی رسانده اند.

درخواست برای فشار جهانی

این روزها بحرین برای برگزاری مسابقات رانندگی فرمول یک آماده می شود و مقامهای این کشور می گویند که این رویداد نشانه عادی شدن اوضاع در این جزیره کوچک است.

سال پیش در میان اعتراضهای بین المللی، این مسابقات در بحرین برگزار نشد. امسال نیز مخالفان خواسته مشابهی از برگزارکنندگان این رویداد پرتماشاگر ورزشی دارند.

آنها می گویند دولت بحرین به وعده هایش برای انتقام نگرفتن از شرکت کنندگان در تظاهرات عمل نکرده است. آنها می افزایند که بیش از ۳۰ نفر در ماه های اخیر بر اثر شلیک گاز اشک آور یا تیر مستقیم ماموران امنیتی بحرینی کشته شده اند. مقامهای بحرین در پاسخ می گویند که معترضان را هدف گلوله قرار نداده اند.

در کنار لغو مسابقه فرمول یک، فعالان دموکراسی خواه در بحرین خواهان فشار جدی سازمانهای بین المللی به دولت بحرین برای رعایت حقوق شهروندان هستند.

جواد فیروز، نماینده پیشین مجلس بحرین، می گوید: "شورای حقوق بشر سازمان ملل باید به پرونده بحرین رسیدگی کند. گروه های جهانی مدافع حقوق بشر کمابیش فشارهایی می آورند، اما تاثیر مستقیمی روی دستکم این گروه یعنی عبدالهادی و یارانش نداشته اند. مثلا روی پزشکان بازداشتی تاثیر داشته اند، ولی اثری در بهبود وضعیت فعالان سیاسی نداشته اند. برای همین پرونده بحرین باید در شورای حقوق بشر سازمان ملل به بحث گذاشته شود."

حق نشر عکس AP
Image caption زینب، دختر آقای خواجه از فعالان حقوق بشر بحرین است و سال پیش در اعتراض به بازداشت پدرش اعتصاب غذا کرده بود

آقای فیروز همچنین می گوید که کمیسیون مستقل تحقیق بحرین در گزارش خود خواهان آزادی فعالان سیاسی دربند شده بود و حکومت بحرین برای اثبات حسن نیت خود در اجرای توصیه های آن گزارش، باید بازداشت شدگان را آزاد کند.

مقامهای بحرین اظهار می کنند که گامهایی در راه اصلاحات پیشنهادی این کمیسیون برداشته اند و گزارشهای انتقادآمیز نهادهای مدافع حقوق بشر را جانبدارانه و غیرمنصفانه توصیف می کنند.

آنها همچنین اخیرا به رسانه های خارجی از جمله بی بی سی فارسی اجازه داده اند با حضور در این کشور درباره جنبش اعتراضی مخالفان گزارش تهیه کنند، با این حال مقامهای بحرین با تقاضای بی بی سی فارسی برای ملاقات با آقای خواجه در زندان مخالفت کرده اند.

دولت بحرین می گوید که در عوض به صلیب سرخ بین الملل، نماینده های سازمانهای حقوق بشری و اعضای خانواده آقای خواجه اجازه ملاقات با او در زندان را می دهد.

مطالب مرتبط