تاجیکستان: ازبکستان می‌خواهد با فشار، بخشی از خاک ما را بگیرد

پرچم های تاجیکستان و ازبکستان حق نشر عکس BBC World Service
Image caption روابط تاجیکستان و ازبکستان از سال ها پیش به دلایل مختلف سرد است.

دولت تاجیکستان پس از سکوت چند روزه در پی قطع انتقال گاز طبیعی از ازبکستان، از طریق سفارتش در روسیه به این تصمیم تاشکند واکنش کرده است.

در بیانیه سفارت تاجیکستان در مسکو آمده است که هدف دولت ازبکستان از قطع انتقال گاز به تاجیکستان ادامه‌ سیاست "محاصره اقتصادیی" این کشور و "به دست آوردن بخشی از قلمرو تاجیکستان از راه فشار" است.

در بیانیه ای که شام روز دوشنبه ۲ آپریل توسط سفارت تاجیکستان در مسکو منتشر شد، آمده است: "ازبکستان علی‌رغم مقررات بین‌المللی و بدون دلیل قطعی تقاضا دارد، که تاجیکستان منطقه سد فرهاد را به ازبکستان بدهد، که این تلاش برای پیوست سازی قلمرو تاجیکستان مستقل به ازبکستان است."

سفارت همچنین می‌نویسد، که به دلیل مسدود کردن راه آهن در سمت جنوب و مرکز تاجیکستان، ازبکستان به طور سیستماتیک ساکنان این مناطق کشور، از جمله مکتبها و بیمارستانها را بدون مواد مورد نیاز و مواد سوخت می‌گذارد.

تأکید می‌شود، که با وجود کمبود شدید برق در تاجیکستان، ازبکستان علی‌رغم مقررات حقوق بشر با بهانه‌های مختلف طول چند سال اخیر اجازه ترانزیت نیروی برق از ترکمنستان به تاجیکستان را نمی‌دهد.

"در نتیجه کمبود همه‌ساله برق دولت تاجیکستان مجبور است همه‌ساله در فصل سرما انتقال برق به مردم را در کشور جیره بندی کند و در نتیجه، بیمارستانها و مکتبها بی‌برق مانده و موارد مرگ انسانها در نتیجه این عمل نیز ثبت شده است."

به اعتقاد دیپلوماتهای تاجیک، هدف تاشکند از این کار بحرانی کردن وضع اجتماعی و دامن زدن به نارضایتی مردم علیه دولت تاجیکستان است.

سفارت تاجیکستان در روسیه در بیانیه اش هشدار می‌دهد، که باقی ماندن چنین وضع باعث بدتر شدن وضع جامعه تاجیکستان شده و می‌تواند کشور را با مصیبت روبرو کند.

اما در بیانیه شرکت دولتی ازبکستان "اوز ترانس گاز"، که در اول آپریل صادر شد، تأکید شده است که اقدام ازبکستان به قطع انتقال گاز به تاجیکستان انگیزه‌های سیاسی ندارد.

در این بیانیه آمده است توافقی، که در اوایل ماه ژانویه سال جاری در شهر تاشکند میان تاجیکستان و ازبکستان در مورد انتقال گاز برای سه ماه اول امسال حاصل شده بود، کاملاً اجرا شده است.

در همین حال، طبق اطلاع منابع رسمی تاجیکستان، کارخانه‌ آلومینییوم موسوم به "تلکا"، کارخانه تولید سیمان و کارخانه تولید "تاجیک آزوت" از مصرف کنندگان اصلی گاز ازبکستان محسوب شده و ۸۰ درسد گاز وارداتی برای تأمین فععالیت این کارخانه‌ها صرف می‌شود.

در گذشته نیز تاجیکستان تلاشهایی برای خریداری گاز تولید ترکمنستان کرده بود، ولی به دلیل مانع شدن ازبکستان از ترانزیت آن، این طرح اجرا نشده است.

شرکت "اوز ترانس گاز" پیوسته استدلال می‌کند که لوله‌های گاز این کشور ظرفیت ترانزیت گاز اضافی ترکمنستان به تاجیکستان را ندارند.

اما روشن نیست که چرا سفارت تاجیکستان در روسیه به موضوع روابط بحث برانگیز میان تاشکند و دوشنبه پرداخته است، نه سفارت تاجیکستان در ازبکستان و یا وزارت خارجه تاجیکستان.

کارشناسان تأکید می‌کنند، که روابط میان تاجیکستان و ازبکستان بر سر بنیاد نیروگاه "راغون" در تاجیکستان بیشتر تیز و تند شده‌اند. ازبکستان نگران است، که در صورت بنیاد سد بزرگ آب در تاجیکستان، مزارع کشاورزی این کشور بی‌آب خواهند ماند.

مطالب مرتبط