پاسخ دولت ازبکستان به ادعاهای مقامات تاجیکستان

راه آهن حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آقای میرضیااف گفته است که ادعاهای جانب تاجیکستان بی‌اساس بوده‌اند

نخست‌وزیر ازبکستان ادعاهای دولت تاجیکستان در زمینه‌های مختلف از آن کشور، از جمله قطع انتقال گاز و مسدود کردن حرکت قطارها به جنوب تاجیکستان، را بی‌پایه خوانده است.

شوکت میرضیااف، گفته است که قطع شدن حرکت قطارها مسئله سیاسی نبوده و مشکلات فنی بوده است. وی به صدمه در قسمت این راه در قطعه غلبه-اموزنگ ازبکستان اشاره‌ کرده و گفته است که راه قطار این مسیر بیش از ۵۰ سال عمر داشته و قدرت انتقال قطارهای زیادی را نداشته است.

نخست‌وزیر ازبکستان در نامه‌ای عنوانی عاقل عاقل‌اف، نخست‌وزیر تاجیکستان، گفته است که موقع دولت ازبکستان و ساختارهای مربوطه کشورش به قانون‌های بین‌المللی مغایرت ندارند و ادعاهای جانب تاجیکستان بی‌اساس بوده‌اند.

نامه نخست‌وزیر ازبکستان در صفحه اینترنتی سایت “جهان” وزارت خارجه ازبکستان، روز چهارشنبه ۴ آوریل پخش شده و این نامه جوابی به نامه نخست‌وزیر تاجیکستان بوده است.

در این نامه، آقای میرضیااف، مراجعه نخست‌وزیر تاجیکستان را زینه به زینه شرح داده و تأکید می‌کند که در گذشته نیز پاسخ‌های مشابهی به آقای عاقل‌اف در این موضوع‌ها را ارائه داده است.

هرچند مراجعه نخست‌وزیر تاجیکستان در دست نیست، ولی چنین به نظر می‌رسد که محتوای اصلی آن به مشکلات ناشی از قطع انتقال گاز به تاجیکستان و مسدود شدن حرکت قطارها از قلمرو ازبکستان به جنبوی این کشور است.

همچنین، خروج ازبکستان از شبکه یگانه انرژی منطقه که منجر به ایجاد دشواری‌ها در عرصه انرژی تاجیکستان شده بود، نیز در این مراجعه مطرح شده است.

زیرا آقای میرضیااف، ضمن شرح این مراجعه، می‌گوید که “خوروج ازبکستان از آن چه آن را “شبکه یگانه انرژی آسیای مرکزی” می‌خوانند در پی ناتوانی این شبکه در عرصه انرژی صورت گرفته است.”

به اعتقاد آقای میرضیااف این شبکه در دوران شوروی راه‌اندازی شده بود. و در زمان معاصر با درنظرداشت کهنه و فرسوده شدن فناوری این شبکه و خطرات ناشی از رخ دادن صدمه‌هایی در خطوط انتقال برق ازبکستان، نیاز به آن نداشته است.

همچنین، در نامه نخست‌وزیر ازبکستان تأکید می‌شود که کشورش بعد از بیرون آمدن دو کشور دیگر منطقه، یعنی قزاقستان و ترکمنستان، این تصمیم را گرفته است.

نخست‌وزیر ازبکستان انتقال گاز به تاجیکستان را نیز صلاحیت مسئولان ساختارهای مربوطه این دو کشور خوانده و نوشته است که شرکت “ازترانس‌گاز” توافقات خویش برای انتقال گاز به تاجیکستان را کاملاً اجرا کرده است.

در این نامه، به مشکلات ناشی از مینگذاری در مرز مشترک ازبکستان و تاجیکستان نیز تأکید می‌شود.

ولی جانب ازبکستان گفته است که این مینگذاری در دوران جنگ داخلی در تاجیکستان در سال‌های ۱۹۹۲-۱۹۹۷ انجام گرفته و این اقدام تاشکند از ناعلاجی بوده و برای جلوگیری از عبور گروه‌های مسلح تبه‌کار و قاچاقچی مواد مخدر از مرز بوده است.

در همین حال، سفارت تاجیکستان در مسکو بیانیه‌ای پخش کرده و گفته است که هدف تاشکند از قطع انتقال گاز به تاجیکستان ادامه‌ سیاست "محاصره اقتصادی" این کشور و "از راه فشار به دست آوردن بخشی از قلمرو" تاجیکستان است.

در بیانیه، که دو روز قبل منتشر شد، آمده است: "ازبکستان علی‌رغم مقررات بین‌المللی و بدون دلیل، قطعاً تقاضا دارد که تاجیکستان منطقه 'سد فرهاد' را به ازبکستان بدهد که این تلاش برای وصل کردن قلمرو تاجیکستان مستقل به ازبکستان است."

بعد از اعلام بنیاد نیروگاه برقی “راغون” در تاجیکستان، تاشکند علیه تاجیکستان باز هم سختگیر شد و از جامعه بین‌المللی خواست، تا از بنیاد این نیروگاه در منطقه بالاآب آسیای مرکزی جلوگیری کنند.

مقامات ازبک تأکید بر آن داشتند که بنیاد این نیروگاه منجر به کم‌آبی و نارسایی آب آشامیدنی به بیش از پنج میلیون نفوس این منتقه خواهد شد.

از سوی دیگر، خدشه‌دار شدن مناسبات سیاسی میان ازبکستان و تاجیکستان در پنج‌ساله اخیر مایه نگرانی بسیاری از کارشناسان سیاسی در دو کشور گشته است.

این کارشنسان می‌گویند که علل اصلی سردشوی مناسبات سیاسی میان تاجیکستان و ازبکستان به رهبران هر دو کشور ربط دارد، ولی آنها می‌فزایند که در نتیجه ساکنان عادی دو کشور هم‌مرز تاجیکستان و ازبکستان دشواری‌های مختلف اجتماعی را متحمل می‌شوند.