هفت بانوی اول جمهوری پنجم فرانسه

حق نشر عکس AFP

ایوون دوگل، کلود پمپیدو، ان-امون ژیسکاردستن، دانیل میتران، برنادت شیراک، سسیلیا سارکوزی و کارلا برونی سارکوزی؛ این هفت زن، بانوان اول فرانسه در جمهوری پنجم، یعنی از سال ۱۹۵۸ تا کنون بوده‌اند.

زنانی که بواسطه ازدواجشان، به چهره‌هایی بین المللی تبدیل شده‌اند. انتظار نمی‌رفت همسران رئیس جمهور‌ها، چه زن و چه مرد، از سابقه و فعالیت سیاسی و اجتماعی برخوردار باشند. این موضوع بویژه در مورد زنان صدق می‌کرد که گویا تنها وظیفه‌شان خوب لباس پوشیدن و رعایت کامل و درست آداب معاشرت بود. آن‌ها یک نماینده تشریفاتی از کشورشان بودند که همسرانشان را در سفرهای رسمی همراهی می‌کردند، بر سر میز شام رسمی در کنار رئیس جمهوری حضور داشتند و با لبخند همیشگی خود چهره‌ای شاداب و رویایی از ساکنان سرزمین خود به نمایش می‌گذاشتند ولی در مذاکرات سیاسی نقشی نداشتند.

همه این هفت زن، زنانی مستقل و پیش‌رو در زمان خود به حساب می‌آیند، هرچند فعالیت‌های سیاسی یا اجتماعی هرکدام از آن‌ها شخصیتی متفاوت ساخته است. همگی طبق یک سنت قدیمی به کارهای عام المنفعه پرداخته‌اند و برخلاف دانیل میتران و برنادت شیراک که "لبخند دیپلماتیک" را به "حضور دیپلماتیک" تبدیل کردند، کلود پمپیدو و کارلا برونی غریبه ترین ها با دنیای سیاست بودند.

ایوون دوگل ۱۹۶۹-۱۹۵۹

حق نشر عکس AFP
Image caption ایوون دوگل

ژنرال دوگل اولین رئیس جمهوری، جمهوری پنجم فرانسه است که از شخصیت‌های تأثیرگذار تاریخ معاصر این کشور نیز به شمار می‌رود. همسر شارل دوگل، ایوون دوگل در سال ۱۹۰۰ و در یک خانواده نسبتاْ مرفه به دنیا آمد و مادرش ششمین زن در فرانسه بود که توانست گواهینامه رانندگی را دریافت کند.

ایوون دوگل در طول جنگ جهانی دوم با فرزندانش به انگلستان رفت، ولی بعد‌ها و در طول دولت موقت همسر و فرزندان ژنرال در سفر‌هایش او را همراهی می‌کردند تا بویژه در نظر بریتانیایی‌ها نشانه و تأییدی بر آزادی فرانسه باشند. در تمام این سفر‌ها و حضور در تلویزیون، ایوون تنها در نقش همسر و مادر خانواده ظاهر شده‌ است.

ایوون زنی کاتولیک و معتقد بود و با همین پس‌زمینه در طول ریاست جمهوری همسرش سخنرانی‌ها و رفت و آمد افراد را به الیزه کنترل می‌کرد، تا آنجا که از ورود مردان و زنانی که متارکه کرده بودند به دولت و حتی کاخ الیزه تا جای ممکن جلوگیری می‌شد. با این حال وقتی موضوع حق استفاده از قرص‌های جلوگیری از بارداری در فرانسه مطرح شد، ایوون، ژنرال دوگل را برای تصویب قانونی که بعد‌ها این اجازه را به زنان می‌دهد متقاعد کرد.

ایوون دوگل اولین بانوی اول فرانسه است که نظر رسانه‌ها را به خود جلب کرد. در سفری که زوج ریاست جمهوری ایالات متحده امریکا، جان و جکی کندی در ۱۹۶۱ به فرانسه داشتند، رابطه دوستانه‌ای بین جکی و ایوون شکل گرفت تا آنجا که پس از ترور جان کندی، ایوون، جکی کندی را برای استراحت و دوری از رسانه‌ها به فرانسه دعوت کرد.

کلود پمپیدو ۱۹۷۴-۱۹۶۹

حق نشر عکس AFP
Image caption کلود پمپیدو

کلود پمپیدو که در ۲۳ سالگی با ژرژ پمپیدو ازدواج کرد در خانواده‌ای بورژوآ به دنیا آمد. کلود در رشته حقوق در دانشگاه پاریس تحصیل کرد. کلود پمپیدو، کلکسیونر آماتور آثار هنری معاصر، بر خلاف ایوون دوگل، به شیک‌پوشی و تزئینات مدرن کاخ الیزه اهمیت فراوانی می‌داد و همین هم بهانه‌ای برای انتقاد رسانه‌های مخالف از او شده‌ بود. او نیز چون ایوون دوگل علاقه چندانی به سیاست نداشت.

در گیر و دار رویدادهای ماه مه سال ۱۹۶۸ به اتفاق همسرش که آن زمان نخست وزیر ژنرال دوگل بود، در ملاقاتی دیپلماتیک به ایران و افغانستان سفر کرد. او از بازگشت سریع‌ به فرانسه برای حل "بحرانی که خیلی طول کشیده است" به تلخی یاد کرده‌است. زوج پمپیدو تنها یک فرزندخوانده داشتند. کلود بنیادی را با هدف ارائه خدمات به سالمندان و کودکان معلول به نام خودش تآسیس کرد و بیش از ۳۰ سال هم مدیر آن بود.

اَن-امون ژیسکاردستن ۱۹۸۱- ۱۹۷۴

حق نشر عکس AFP
Image caption اَن-امون ژیسکاردستن

اَن-امون در خانواده‌ای اشرافی و نظامی بدنیا آمد و وقتی با همسر آینده‌اش والری آشنا شد، تنها ۱۸ سال داشت و یک سال بعد در سال ۱۹۵۲ با او ازدواج کرد. ان-امون هیچ علاقه‌ای به سیاست نداشت ولی همسرش با الگوبرداری از کمپین‌های انتخاباتی و ریاست جمهوری ایالات متحده، ازعکس دونفره‌شان برای تبلیغات انتخابات استفاده کرد و این اولین باری بود که همسر نامزدی انتخاباتی این چنین نقشی را ایفا کرد.

این روند بر خلاف میل باطنی بانوی اول که زنی خجالتی و آرام بود، ادامه یافت. دفتری در طبقه همکف کاخ الیزه در اختیار او قرار گرفت تا به ضبط و ربط امور اجتماعی بپردازد. ان-امون معمولاْ در جشن‌ها و مراسم به نمایندگی از طرف همسرش شرکت می‌کرد و اولین همسر رئیس جمهوری فرانسه است که در برنامه تلویزیونی تبریک سال نو ریاست جمهوری فرانسه دیده شده‌است.

اَن-امون و فرزندانش، والری ژیسکاردستن را در بیش‌تر سفرهای دیپلماتیک همراهی می‌کردند. او که به زبان‌های اسپانیایی، پرتغالی و انگلیسی مسلط بود از اهمیت سیاسی سفرهای خارجی اطلاع داشت.

او در زمان ریاست جمهوری همسرش جلسات ناهار خصوصی با حضور اعضای زن کابینه چون سیمون وی، وزیر بهداشت آن دوره در کاخ الیزه برگزار می‌کرد و با آن‌ها به بحث و گفت‌وگو در مورد مسائل روز می‌پرداخت. در همین دوره بود که زنان فرانسوی حق پایان دادن داوطلبانه به بارداری را بدست آوردند.

اَن-امون با اینکه در دور دوم نامزدی همسرش برای ریاست جمهوری فرانسه همچنان در کنارش بود، به رسانه‌ها گفته بود ادامه زندگی به روش هفت سال اخیر و ایفای نقش بانوی اول فرانسه با تمام مراسم و تشریفاتش برایش سخت و غیرقابل تصور است.

خانم ژیسکاردستن بین سال‌های ۱۹۸۳ تا ۱۹۹۵، در مقام مشاور شهرداری شانونات، شهری که پدربزرگش سال‌ها پیش شهردارش بود به فعالیت سیاسی خود ادامه داد. او در سال ۱۹۷۷ بنیاد کودک را با هدف ارائه خدمات به کودکان بی‌سرپرست ویا بدسرپرست تاسیس کرد. هر سال در کاخ ورسای ضیافت تشریفاتی شامی به نفع این بنیاد برگزار می‌ شود.

دانیل میتران ۱۹۹۵-۱۹۸۱

حق نشر عکس Reuters
Image caption دانیل میتران

دانیل میتران در سال ۱۹۲۴ در خانواده‌ای لائیک و از پدر و مادری مبارز و عضو جنبش بین‌المللی کارگران به دنیا آمد. دانیل خیلی زود و از سن ۱۷ سالگی و همچون سایر افراد خانواده وارد شبکه مقاومت شد. در همین فعالیت‌ها بود که دانیل و فرانسوا میتران با هم آشنا شدند و در سال ۱۹۴۴، پس از آزادی فرانسه ازدواج کردند.

دانیل میتران در تمام طول زندگی مشترکش با فرانسوا میتران و حتی پس از مرگ او، همواره علاوه بر همراهی همسرش، به ایفای نقش‌های سیاسی مستقل از او هم پرداخت و اولین بانوی اول فرانسه است که خود سیاستمدار محسوب می‌شد. در طول کمپین انتخاباتی ریاست جمهوری فرانسوا میتران، دانیل با چهره و لباس‌هایی ساده در رسانه‌ها حاضر می‌شد تا تفاوت روش زندگی‌اش با بانوی اول وقت فرانسه، ان-امون ژیسکاردستن را نشان دهد.

در دوره ریاست جمهوری فرانسوا میتران، دانیل ترجیح می‌داد او را "همسر رییس جمهوری" بخوانند و نه "بانوی اول". دانیل میتران در تمام طول زندگی‌اش مواضعی هومانیست و چپ‌گرا داشت و آشکارا مواضع سیاسی خود را بیان می‌کرد و دولت‌های راستی چون دولت ژاک شیراک را به باد انتقاد می‌گرفت. استقلالش به او اجازه اظهار نظرهایی می‌داد که گاهی حتی به ضرر فرانسوا میتران تمام می‌شد. موضع ضدامریکایی او بر سر مسأله کوبا تنشی بین‌المللی میان فرانسه و امریکا ایجاد کرد.

دانیل در سال ۱۹۸۹ در مورد مسآله حجاب در مدارس و در نکوهش قانون ممنوعیت آن می‌گوید: "اگر امروز دویست سال بعد از انقلاب، نتوانیم لائیسیته را اجرایی کنیم و میزبان همه ادیان در فرانسه باشیم، باید بپذیریم که عقبگرد داشته‌ایم. اگر حجاب ابراز و بیان یک دین است، باید رسومش را هرطور که هست بپذیریم."

او همچنین در سال ۱۹۹۳ از سیاست‌های سخت‌گیرانه مهاجرپذیری وزارت کشور شارل پاسکوآ انتقاد کرد و در انتخابات سال ۲۰۰۵ برای قانون مشترک اتحادیه اروپا موضع مخالف خود را با بخش دیگری از خانواده رسماْ اعلام کرد و به این قانون مشترک رأی "آری" داد.

او در سال ۱۹۸۶ بنیاد غیر دولتی فرانسه-آزادی‌ها را با اهداف بشردوستانه تأسیس کرد. این بنیاد از ابتدای تشکیلش از مردم تبت و آفریقای جنوبی، قربانی سیاست‌های نژادپرستانه حکومت‌ها دفاع کرده و همچنین تلاش‌های زیادی جهت مبارزه با شیوع ایدز در آفریقا کرده است.

دانیل میتران از استقلال مردم صحرا، کرد‌ها و سرخپوستان امریکای لاتین و کنشگران استقلال طلب آن‌ها حمایت کرد. او حق دسترسی به آب، در کنار آموزش و مردم‌سالاری مشارکتی و اقتصاد مسوول را از اولویت‌های حقوق بشر دانسته است.

برنادت شیراک ۲۰۰۷-۱۹۹۵

حق نشر عکس Reuters
Image caption برنادت شیراک

برنادت شیراک هم همچون بانوی اول پیش از خود فعالیت‌های سیاسی گسترده‌ای داشت. او در سال ۱۹۳۳ در خانواده‌ای بسیار مذهبی و کاتولیک بدنیا آمد و در سال ۱۹۵۰ در دانشگاه علوم سیاسی پاریس با همسرش ژاک شیراک آشنا شد. زوج شیراک معمولاْ همه جا با هم بودند و برنادت همواره نقشی حمایت‌کننده و پیشبرانه برای ژاک داشت.

زمانیکه ژاک در سال ۱۹۶۲ اولین شغل سیاسی خود را در کابینه نخست وزیر ژرژ پمپیدو برعهده گرفت، همسرش را برای بر عهده گرفتن نمایندگی شهر کوچک کُرز (Corrèze) تشویق کرد. وظیفه ای که برنادت بالاخره در سال ۱۹۷۱ پذیرفت. این مسوولیت برنادت شیراک و آشنایی نزدیک او با زندگی شهروندان به تصویری که رییس جمهور از شرایط کشور داشته کمک کرده است.

در اکثر سفرهای ژاک شیراک، همسرش همراه او بود و به عنوان زنی سیاستمدار نقش بانوی اول فرانسه را با تجربه و دید سیاسی ایفا می‌کرد. در طول این سال‌ها، برنادت شیراک حمایت خود را از احزاب دست راست و افرادی چون نیکولا سارکوزی و ژان پیر رفرن آشکارا اعلام و از قدرت گرفتن افرادی که سیاست‌های همسرش را اجرایی می‌کنند ابراز خوشنودی کرده است .

برنادت شیراک از زمانی که همسرش به سمت شهرداری پاریس دست یافت به امور خیریه و عام المنفعه پرداخت. از انجمن‌های هنری و بین المللی تا انجمن‌های حمایت از کودکان بیمار مورد توجه برنادت شیراک قرار گرفتند. یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های او در زمینه تهیه ابزار و تجهیزات بیمارستانی به نفع کودکان بیمار بود. برنادت همچنین عضو کمیته افتخاری مرکز بین المللی کودکان مفقود الاثر و برده جنسی بود. او همچنین پس از مرگ کلود پمپیدو ریاست بنیاد "کلود پمپیدو" را به عهده داشت.

سسیلیا سارکوزی ۲۰۰۷

حق نشر عکس AP
Image caption سسیلیا سارکوزی

برای اولین بار در تاریخ فرانسه سسیلیا سارکوزی، بانوی اول فرانسه تنها چند ماه بعد از پیروزی همسرش در انتخابات ریاست جمهوری او را ترک کرد. با اینکه نیکولا سارکوزی در دولت شیراک و حزب راست UMP، اتحاد برای جنبش مردمی، به خوبی درخشیده بود، همسرش فعالیت سیاسی مهمی انجام نمی‌داد و عدم علاقه‌اش را به ایفای نقش بانوی اولی فرانسه بار‌ها علناْ اعلام کرد. نیکولا و سسیلیا سارکوزی طبق یک طلاق توافقی در اکتبر ۲۰۰۷ از یکدیگر جدا شدند. این اولین متارکه در الیزه در رسانه‌های فرانسوی و خارجی بازتاب گسترده‌ای داشت.

کارلا برونی سارکوزی ۲۰۱۲-۲۰۰۸

کارلا برونی به عنوانه غریبه‌ترین بانوی اول فرانسه با سیاست شناخته شده است. او که متولد ۱۹۶۷ است پیش از آشنایی و ازدواج با نیکولا سارکوزی مانکن، ترانه‌سرا و نوازنده و خواننده بوده است.

کارلا برونی سارکوزی به عنوان بانوی اول فرانسه به جز همراهی و نمایندگی همسرش در مراسم و سفرهای رسمی، برای آزادی دو زن فرانسوی محکوم به ۸ سال حبس به اتهام قاچاق مواد مخدر در جمهوری دومینیکن میانجی‌گری کرد.

نامه‌ کارلا به سکینه محمدی آشتیانی محکوم به سنگسار موجب جنجالی بین روابط ایران و فرانسه شد، چراکه رسانه‌های داخل ایران بانوی اول فرانسه را "فاسد" خواندند.

حق نشر عکس Getty
Image caption کارلا برونی سارکوزی

کارلا برونی سارکوزی هم همچون سایر بانوان اول فرانسه به امور خیریه پرداخته و بنیاد کارلا برونی سارکوزی را با هدف تسهیل دسترسی به فرهنگ و دانش برای همه تأسیس کرد که برنامه‌هایی برای سوادآموزی و تشویق جوانان به روی آوردن به هنر اجرا کرده است.

او همچنین در فعالیت‌های حمایت از حقوق حیوانات فعالیت دارد و جدای حمایت‌های مالی از انجمن‌های عام‌المنفعه کارزارهایی هم برای تولد نوزادان سالم از مادران مبتلا به ایدز برگزار کرده‌است.

کارلا همچنین به عنوان اولین بانوی اول فرانسه که فرزندش را در طول دوران ریاست جمهوری همسرش به دنیا آورده است نیز شناخته می شود.

مطالب مرتبط