وزیر امور خارجه آمریکا عازم چین شده است

معاون نخست وزیر چین (راست) همراه با کلینتون و گیتنر در 2011 حق نشر عکس AFP
Image caption دیدار سالانه مقامات ارشد سیاست خارجی و اقتصادی آمریکا از چین برای دو طرف اهمیت ویژه ای دارد

هیاتی از مقامات ارشد آمریکا راهی چین می شود در حالیکه پناهنگی یک ناراضی چینی به سفارت آمریکا در پکن باعث بروز مشکلاتی در روابط دوجانبه شده است.

روز سه شنبه، ۱۲ اردیبهشت (۱ مه)، هیلاری کلینتون، وزیر امورخارجه، و تیموتی گیتنر، وزیر خزانه داری آمریکا برای دیدار و تبادل نظر با مقامات چینی عازم پکن شدند در حالیکه مقامات دو کشور در صدد بوده اند تا بحران ناشی از پناهندگی یک ناراضی چینی به سفارت آمریکا در پکن را به گونه ای حل وفصل کنند.

حضور وزیر خزانه داری آمریکا در این هیات حاکی از آن است که مسایل اقتصادی نیز از اهمیت ویژه ای در دستور کار مذاکرات دو طرف برخوردار است.

از نظر تولید ناخالص داخلی، چین، با جمعیتی حدود یک میلیارد و سیصد میلیون نفر، جای ژاپن را به عنوان دومین اقتصاد بزرگ جهان پس از ایالات متحده به خود اختصاص داده و به این ترتیب، سیاست اقتصادی داخلی و خارجی دولت چین بر وضعیت اقتصاد جهانی موثر است.

مقامات ارشد دو کشور هر ساله دیدار دارند و ملاقات جاری از مدتها پیش برنامه ریزی شده بود اما فرار چن گوانگ‌چنگ، منتقد سیاسی دولت چین از حبس خانگی و انتشار گزارش هایی از پناهندگی او به سفارت ایالات متحده در پکن این سفر را تحت الشعاع قرار داده است.

آقای چن که دولت را به انجام سقط جنین و عقیم سازی اجباری در چارچوب برنامه کنترل جمعیت متهم کرده بود، در سال ۲۰۰۵ بازداشت و در سال ۲۰۰۶، پس از یک محاکمه کوتاه، به چهار سال حبس محکوم شد.

این معترض چینی، که نابیناست، پس از خاتمه دوره محکومیت نیز در خانه خود تحت نظر قرار داشت اما اواخر هفته گذشته گزارش شد که توانسته است از حبس خانگی بگریزد.

حق نشر عکس AP
Image caption فرار چن از بازداشت خانگی و گزارش پناهندگی به سفارت آمریکا باعث بروز دشواری در روابط دوجانبه شده است

نزدیکان او و فعالات حقوق بشر چین گفته اند که چن گوانگ‌چنگ پس از فرار از حبس خانگی، در سفارت ایالات متحده پناه گرفته است.

مقامات آمریکایی در این مورد اظهار نظری نکرده اند و باراک اوباما، رئیس جمهوری، در پاسخ به سئوالی در این زمینه، تنها گفت که از اخبار مربوط به این موضوع آگاه است اما توضیح بیشتری نداد.

خانم کلینتون ساعاتی پس از نیمه شب گذشته به وقت شرق آمریکا عازم پکن شد در حالیکه هنوز مساله پناهندگی آقای چن به سفارت آمریکا حل و فصل نشده و می تواند بر موفقیت مذاکرات دو طرف تاثیر نامناسبی داشته باشد.

نرمش بین‌المللی چین؟

با وجود نگرانی در مورد مساله پناهندگی چن گوانگ‌چنگ، به نظر نمی رسد برای این مساله راه حل ساده ای وجود داشته باشد که هم تعهد ایالات متحده به دفاع از حقوق بشر و حیثیت آن کشور در حمایت از پناهجویان را حفظ کند و هم باعث ناخرسندی مقامات چینی نشود.

بعید است مقامات آمریکایی بدون دریافت تعهد قابل قبولی از دولت چین در مورد امنیت و خوش رفتاری با این ناراضی چینی، حاضر شوند او را تحویل مقامات امنیتی جمهوری خلق چین دهند.

در مقابل، دولت چین نگران آن است که در صورت موفقیت آقای چن در فعالیت سیاسی خود از طریق استمداد از سفارتخانه های خارجی، سایر معترضان نیز به این روش متوسل شوند و به این ترتیب، قدرت حکومت در سرکوب معترضان را تضعیف کنند.

حق نشر عکس AP
Image caption آیا کاهش واردات نفت چین از ایران نشانه همکاری بیشتر با تحریم های آمریکاست؟

پناهندگی چن گوانگ‌چنگ در حالی به خبری مهم در سطح جهانی تبدیل شده که قرار است ظرف چند ماه آینده، تغییراتی عمده در سطح رهبری حزب و حکومت چین صورت گیرد و مقامات چینی بی تردید مایل بوده اند که این تحولات در فضایی آرام انجام پذیرد.

در عین حال، آمریکا و چین هر دو به دلیل اهمیت و حساسیت موضوعاتی که در دستور کار مذاکرات مقامات ارشد دو طرف قرار دارد مایل هستند این مانع هر چه سریعتر مرتفع شود.

انتظار می رود مشکلات اقتصاد جهانی از جمله موضوعات اصلی در مذاکرات مقامات ارشد چین و آمریکا باشد.

چین نه تنها به یکی از بزرگترین صادرکنندگان کالا به کشورهای دیگر تبدیل شده، بلکه دارای ذخایر ارزی قابل توجهی است که می تواند برای کمک به کشورهای دچار مشکل مالی، از جمله تعدادی از کشورهای عضو حوزه یورو به کار رود.

ایالات متحده انتظار دارد چین در حل بحران کنونی در اقتصاد جهانی نقش فعال تری ایفا کند و به درخواست آمریکا برای تغییر برخی از سیاست های خود، به خصوص در زمینه آزادسازی نرخ برابری یوان در برابر ارزهای خارجی، تن در دهد.

در مورد برخی مسایل سیاسی مانند بحران اتمی کره شمالی و ایران و موضعگیری در قبال بحران سیاسی سوریه، دو کشور اختلاف نظرهایی داشته اند هر چند برخی کارشناسان اخیرا از نشانه هایی از نرمش نسبی چین در این زمینه ها خبر داده اند.

از جمله، گزارش شده است که چین واردات نفت خود از ایران را کاهش داده هر چند مشخص نیست که آیا این تغییر ناشی از حمایت از سیاست تحریم غرب علیه جمهوری اسلامی است و یا مشکلات و اختلافات تجاری دو طرف باعث این کاهش بوده است.

چین اخیرا موضع سختگیرانه تری نسبت به سیاست هسته ای و موشکی کره شمالی اتخاذ کرده و از راه حل مشترک سازمان ملل و اتحادیه عرب در قبال سوریه حمایت به عمل آورده است.

خانم کلینتون پس از خاتمه دیدار از چین، به کشورهای بنگلادش و هند نیز سفر خواهد کرد.

مطالب مرتبط