سیاست خارجی فرانسه؛ تفاوت‌های سارکوزی و اولاند

حق نشر عکس r
Image caption اگر سیاست خارجی برای رای دهندگان فرانسوی از حساسیت چندانی برخوردار نیست، اما جهان به دقت انتخابات فرانسه را دنبال می کند

فرانسه با توجه به قدرت اقتصادی و نظامی خود نقش عمده‌ای در فعل و انفعالات بین‌المللی بازی می‌کند. از همین رو جهت‌گیری نامزدهای ریاست جمهوری این کشور در زمینه مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی به ویژه برای جهان خارج حائز اهمیت است.

فرانسه با ۱۵۶ سفارت و ۸۷ کنسولگری،دومین شبکه بزرگ دیپلماتیک را در جهان داراست. ارتش آن هم دارای سلاح هسته‌ای است و ۱۵ هزار سربازش نیز در گوشه و کنار جهان مستقر هستند. این‌ها و به‌ویژه، کرسی دائم فرانسه در شورای امنیت سازمان ملل اختیارات و امکانات قابل اعتنایی در دستان رئیس جمهور می‌گذراند تا در باره تحکیم و گسترش نفوذ و حضور کشورش در گستره‌ بین‌المللی تصمیم‌گیری کند.

از همین رو اگر سیاست خارجی برای رای‌دهندگان فرانسوی معمولاً از الویت چندانی برخوردار نیست، ولی جهان با حساسیت سرنوشت انتخابات فرانسه و مواضع نامزدی که کلید الیزه را در اختیار می‌گیرد را دنبال می‌کند.

مناسبات با اتحادیه اروپا محور اصلی اختلاف

حق نشر عکس AP
Image caption ائتلاف محافظه‌کار- لیبرال حاکم بر آلمان چندان روی خوشی به پیروزی اولاند نشان نمی‌دهد و ‌آشکارا از سارکوزی حمایت می‌کند.

به ویژه در اتحادیه اروپا نوع نگاه فرانسوا اولاند به قرارداد تازه‌ای که کشورهای اتحادیه را به سیاست‌های سختگیرانه‌ مالی و بودجه‌ای و صرفه‌جویی‌های شدید در بودجه متعهد می‌کند، حساسیت‌برانگیز شده است. نیکولاسارکوزی، رئیس جمهوری کنونی فرانسه و آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان حامی اصلی این قرارداد بوده‌اند.

اما فرانسوا اولاندمی‌گوید که با این قرارداد مخالفت اساسی ندارد، ولی معتقد است که صرفه‌جویی بیش از حد، اقتصاد را از رشد و رونق باز می‌دارد و لذا باید برای کاستن از اثرات منفی قرارداد بر رشد اقتصادی و ایجاد اشتغال، آن را با متمم‌هایی تکمیل و بدرقه کرد.

این موضع اولاند در اتحادیه اروپا هوادارانی دارد و می‌تواند به ضرر مواضع آلمان تمام شود. از همین رو ائتلاف محافظه‌کار- لیبرال حاکم بر آلمان چندان روی خوشی به پیروزی اولان نشان نمی‌دهد و ‌آشکارا از سارکوزی حمایت می‌کند.

شتاب اولاند در خروج از افغانستان

موضع اولاند در باره خارج‌ کردن نیروهای فرانسوی از افغانستان تا پایان سال ۲۰۱۲ نیز در اتحادیه اروپا و در واشنگتن با نگرانی و ناخشنودی روبرو شده است. سارکوزی قصد دارد این خروج را تا پایان سال ۲۰۱۳ عملی کند.

این نگرانی وجود دارد که به قدرت رسیدن اولاند و عملی‌شدن طرح او برای افغانستان برخی از کشورهای دیگر را نیز به اقدامی مشابه تشویق کند و خروج کامل نیروهای بین‌المللی که پایان سال ۲۰۱۴ برای آن پیش‌بینی شده با ناهماهنگی بیشتر و نیز با بی‌ثباتی فزونتر افغانستان همراه شود.

همکاری با ناتو و شرایطی که باید بررسی شوند

اقدام نیکولا سارکوزی در بازگرداندن فرانسه به همه ساختارها و سطوح فرماندهی ناتو نیز از انتقاد اولاند در امان نمانده است. فرانسه از سال ۱۹۶۵ از ساختارهای نظامی ناتو خارج شده بود. اولاند گفته است که بازگشت به ناتو می‌بایست تابع شرایطی باشد که در رعایت آنها از سوی دولت سارکوزی تردید وجود دارد.

حق نشر عکس AP
Image caption پیش‌بینی می‌شود که به قدرت رسیدن احتمالی اولاند دست‌کم در کوتاه مدت، فصلی نسبتاً متفاوت و دشوار را در مناسبات فرانسه و آلمان تحت رهبری آنگلا مرکل رقم خواهد زد

در مجموع پیش‌بینی می‌شود که به قدرت رسیدن احتمالی اولاند دست‌کم در کوتاه مدت، فصلی نسبتاً متفاوت و دشوار را در مناسبات فرانسه و آلمان تحت رهبری آنگلا مرکل رقم خواهد زد که درونمایه آن از نظر نامزد حزب سوسیالیست "متوازن کردن" این رابطه به سود پاریس است. مناسبات تنگاتنگ فرانسه دردوران سارکوزی با آمریکا و ناتو نیز تا حدودی تعدیل خواهد شد و مولفه‌هایی از سیاست‌های مستقل فرانسه در دوران پس از ژنرال دوگل در آن برجسته خواهد شد.

حوزه مدیترانه؛ موضوعی تقریبا داخلی

در مورد حوزه دریای مدیترانه که منطقه‌‌ای مهم برای نفوذ سنتی فرانسه به شمار می‌رود، دو نامزد اصلی انتخابات ریاست جمهوری معمولا نظرات متفاوتی دارند. محافظه‌کاران و جناح راست فرانسه بر خطرات ناشی از مهاجرت‌ شهروندان کشورهای جنوبی حوزه این دریا به فرانسه و "اسلامی شدن خزنده" جامعه فرانسه تاکید ویژه‌ای دارند.

آنها لائیسته رایج در این کشور را در معرض خطر می‌بینند. به ویژه رای بالای تونسی‌های مقیم فرانسه به حزب النهضه تونس در جریان انتخابات مجلس این کشور و اقدام تروریستی یک فرانسوی مسلمان الجزایری‌الاصل محملی برای این گونه شعارها و تبلیغات فراهم کرده است.

سارکوزی تهدید کرده است که اگر اتحادیه اروپا با خواست او در باره اصلاح قرارداد شنگن در راستای ممانعت از ورود غیرقانونی مهاجران از مرزهای یونان و ایتالیا به درون اتحادیه همراهی نکند این قرارداد را راسا به حال تعلیق درخواهد آورد. او همچنین از طرحی سخن گفته است که به موجب آن فرانسه پذیرش مهاجران در سال را از ۲۰۰ هزار نفر کنونی به نصف کاهش می‌دهد.

حق نشر عکس AFP
Image caption سارکوزی تهدید کرده است که اگر اتحادیه اروپا با خواست او در باره اصلاح قرارداد شنگن در راستای ممانعت از ورود غیرقانونی مهاجران از مرزهای یونان و ایتالیا به درون اتحادیه همراهی نکند این قرارداد را راسا به حال تعلیق درخواهد آورد.

نامزد حزب سوسیالیست اما با اصلاح قراردادشنگن مخالف است و به دنبال اعطای حقوق بیشتر به مهاجران مقیم فرانسه برای شرکت در انتخابات‌های محلی است. کاهش دوران رسیدگی به تقاضای پناهندگی هم از دیگر طرح‌های اوست.

در مورد مخالفت با طرح کمیسیون اروپا با لیبرالیزه‌سازی بازار محصولات کشاورزی و حذف سوبسید به تولید‌کنندگان این کالاها در کشورهایی مانند فرانسه، هر دو نامزد انتخابات اتفاق نظر دارند. چنین طرحی در صورت تصویب و اجرا راه را برای صدور محصولات کشاورزی کشورهای جنوبی حوزه دریای مدیترانه به اتحادیه اروپا هموارتر خواهد کرد.

بحران سوریه و تفاوت لحن‌ها

در مورد بحران سوریه، لحن سارکوزی و وزرای دولت او بیش از پیش به سوی تهدیداتی فراتر از تحریم‌ها و احتمال اقدام نظامی معطوف می‌شود. آنها از لزوم ایجاد "کریدور انسانی" سخن می‌گویند.

این در حالی است که نامزد سوسیالیست‌ها بیشترین تاکید را بر اجرای طرح عنان گذاشته است و هر گونه اقدام نظامی احتمالی را هم صرفاً با ا اجرا و رهبری کشورهای منطقه و اتحادیه عرب قابل تصور می‌داند.

سرسختی و انعطاف در باره عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا

در مورد نحوه برخورد با عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا نیز دو نامزد اختلاف معینی دارند. سارکوزی همصدا با محافل محافظه‌کار حاکم بر آلمان اساساً با ورود ترکیه به این اتحادیه مخالف است، در حالی که اولاند برخورد منعطف‌تری با این موضوع دارد، ولی تلاش ترکیه به انجام یک رشته اصلاحات را شرط گفت‌وگو در باره چنین عضویتی می‌داند.

تغییرات غیراساسی در سیاست در قبال ایران

با توجه به تنگاتنگی بی‌سابقه روابط فرانسه با آمریکا و اسرائیل و نقش محوری این کشور در ۵ سال گذشته در سوق اتحادیه اروپا به سوی تشدید تحریم‌ها و فشارها علیه بخش انرژی و بانکداری ایران، طبیعی است که جمهوری اسلامی چندان از پیروزی مجدد نیکولاسارکوزی در انتخابات فرانسه خشنود نباشد. این در حالی است که فرانسوا اولاند نیز در صورت پیروزی در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری فرانسه به احتمال زیاد در موضع رسمی این کشور در قبال ایران تغییری نخواهد داد.

اولان اعلام کرده است که خط قرمز او دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای هست، ولی برای دور نگه‌داشتن ایران از این نوع سلاح اقدام نظامی یک جانبه از سوی هر کشوری باشد با خطرات و ریسک‌هایی توام است که چشم‌اندازی برای موفقیت ندارد. او درمقابل خواسته است که "جامعه جهانی ضمن بازنگه‌داشتن کانال‌های ارتباط و دیالوگ با ایران فشارهای سیاسی و تحریم‌های اقتصادی علیه ایران را حفظ کند". با این همه تصور نمی‌شود که فرانسه تحت رهبری اولاند همچون دوران سارکوزی تحت فشار سایر قدرت‌های غربی برای اتخاذ رویکردی تندروانه در قبال ایران نقش محوری بازی کند.

مطالب مرتبط