اختلاف نظر میان دولت تاجیکستان و بانک جهانی

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption طول چند سال اخیر دولت تاجیکستان در محل نیروگاه "راغون" تنها امور بازسازی نجام می‌دهد

مسئولان بانک جهانی می‌گویند که فعلاً با دولت تاجیکستان تنها سر مسائل فنی طرح “راغون” مذاکرات انجام می‌دهند.

یک مسئول نمایندگی بانک جهانی در تاجیکستان، که نخواست نامش افشا شود، در پاسخ به این سؤال بی‌بی‌سی که آیا خبر قطع همکاری‌های این بانک با دولت تاجیکستان در طرح “راغون” واقعیت دارد یا خیر گفت: “حالا ما می‌توانیم تنها این را بگوییم که ما با دولت تاجیکستان تنها مسائل فنی را بررسی می‌کنیم. فعلاً شرح دیگری نمی‌توانیم ارائه کنیم.”

این منبع افزود که مذاکرات با مقامات بلندپایه حکومت تاجیکستان ادامه‌ دارد و تا انجام آن بانک جهانی بیانیه‌ای دیگر صادر نخواهد کرد.

این منبع همچنین نخواست بگوید، که کارشناسان بین‌المللی طرح “راغون” تاجیکستان را ترک کرده‌اند یا فعالیت خود را ادامه‌ می‌دهند. وی تنها افزود که “مذاکرات فنی ادامه‌ دارد.”

این در حالیست که یک منبع نزدیک به مقامات که نخواست نامش ذکر گردد، گفت که اخیراً بانک جهانی دولت تاجیکستان را از تصمیم خود در باره خودداری از ادامه‌ سرمایه‌گذاری امکان‌سنجی طرح "راغون" آگاه کرده است.

ضمناً، طبق توافقات میان دولت تاجیکستان و بانک جهانی، این نهاد مالی بین‌المللی امکان‌سنجی فنی و زیست محیطی طرح “راغون” را بر عهده گرفته است.

مخالفت کشورهای پایان‌آب، از جمله ازبکستان، با طرح “راغون”، دولت تاجیکستان را وادار کرد که برای انجام چنین امکان‌سنجی بین‌المللی موافقت کند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption وزیر خارجه آمریکا در دوشنبه گفته بود که طرح ساختمان نیروگاه “راغون”، طرحی است مربوط به دهة ۱۹۷۰ و چندان سود‌آور یا مؤثر نیست

برای اجرای این امر، در سال ۲۰۱۰ میان شرکت‌های امکان‌سنج آزمون اعلام شده بود. یک ائتلاف شرکت‌های بین‌المللی به رهبری شرکت فرانسوی "Coyne et Bellier" برنده آزمون برای امکان سنجی فنی و مالی این طرح دانسته شد.

شرکت "Poyry Energy" از سوئیس برنده آزمون برای امکان‌سنجی زیست محیطی طرح “راغون” اعلام شد. طبق توافقات، نتایج این امکان‌سنجی‌ها باید در اوایل سال ۲۰۱۲ اعلام می‌شد. ولی سال گذشته بانک جهانی اعلام کرد که زمان انجام این امکان‌سنجی‌ها تا آخر سال جاری تمدید شده است.

هم‌اکنون سر و صداهایی در باره تعویق امور کارشناسان طرح “راغون” پهن شدند. منابع نمایندگی بانک جهانی در تاجیکستان این خبر را نه رد کردند و نه تأیید.

منابع دولت تاجیکستان نیز از شرح این موضوع خودداری کردند. یک مسئول قبلی شرکت سهامی “راغون” که نیز به دلیل حساسیت این موضوع، نخواست نامش افشا شود، گفت که سال گذشته به دلیل اختلاف نظرها، کارشناسان بین‌المللی یک دفعه محل ساختمان نیروگاه “راغون” را ترک کرده بودند.

این منبع افزود: “آن زمان، در پی مذاکرات جانب‌ها، کارشناسان دوباره به محل کار خود بازگشتند. حالا من از فعالیت این کارشناسان اطلاعی دقیق در دست ندارم.”

از این منبع آگاه پرسیدم که بررسی “تنها مسائل فنی با دولت تاجیکستان” به چه معنی است. وی گفت: “در گذشته نیز بانک جهانی و کارشناسان بین‌المللی زیر مفهوم مسائل فنی ادعا داشتند که ارتفاع سد نیروگاه “راغون” باید از ۳۳۵ تا به ۱۷۰ متر کاهش داده شود.”

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption منابع آگاه می‌گویند که کارشناسان بین‌المللی طرح "راغون" را موضوع سرنوشت ساکنانی که باید کوچ داده شوند، نگران ساخته است

به گفته این منبع، همچنین کارشناسان از جانب تاجیکستان پیوسته تقاضای اطلاع بیشتر در باره سرنوشت افرادی را می‌کردند که باید از محل ساختمان سد “راغون“ کوچ داده شوند.

او می‌گوید "همچنین از ما درخواست می‌شد که در باره تأثیر این آب‌انبار به کشورهای پایان‌آب اطلاع دهیم."

این منبع افزود: “ما اطلاع ضروری پیشنهاد می‌کردیم. آنان گویا آن‌ها را قبول داشتند، ولی پس از مدتی باز سر این موضوع برگشته و گزارش اضافی می‌خواستند.”

ضمناً، منابع بانک جهانی در پاسخ به این سؤال که نتایج امکان‌سنجی فنی و زیستحیطی طرح “راغون” کی انجام می‌یابد، گفتند که “مذاکرات ادامه‌ دارد.”

از سوی دیگر، در نیم سال اخیر، برخی از نمایندگان آمریکا و کشورهای اروپایی که در بانک جهانی نقش کلیدی دارند، اظهار داشتند که دولت تاجیکستان نباید تنها سر موضوع نیروگاه “راغون” توجه خود را متمرکز سازد.

نخست، هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا، ضمن دیدار از تاجیکستان، در اواخر سال گذشته گفته بود که طرح ساختمان نیروگاه “راغون”، طرحی است مربوط به دهه ۱۹۷۰ و چندان سود‌آور یا مؤثر نیست.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption خانم کیل-نیالسون ، نمایندة پارلمان اتّحادیة اروپا به ارتفاع ۳۳۵ متری سد نیروگاه "راغون" اشاره‌ کرد که در صورت ساخته شدن، بلندترین سد در جهان خواهد بود

از سوی دیگر، وزیر خارجه آمریکا هشدار داد که تاجیکستان نباید تنها به خاطر مخالفت با ازبکستان اجرای این طرح را روی دست بگیرد. وی گفت باید امکان استفاده از منابع آلترناتیو انرژی را نیز بررسی کرد.

در پایان هفته گذشته نیکول کیل‌نیئلسن، از اعضای هیئت اروپایی، در دیدار با همتایان تاجیک خود در شهر دوشنبه، نیز در این موضوع اظهار نظر کرد.

به گفته وی، اروپا درک می‌کند که اجرای طرح‌های بحث‌برانگیز انرژی آبی در منطقه، مانند نیروگاه "راغون"، برای تاجیکستان بسیار مهم است. خانم کیل‌نیئلسن از جمله به ارتفاع ۳۳۵ متری سد نیروگاه "راغون" اشاره‌ کرد که در صورت ساخته شدن، بلندترین سد در جهان خواهد بود.

وی گفت، درست است که انرژی آبی از لحاظ زیست‌محیطی بی‌زیان است، ولی ساختن سدی بدین بلندی ممکن است در آینده‌ همانند سدی در چین که برای محیط زیست و مردم اطرافش خطر ایجاد کرده، زیانبار تمام شود.

برخی از کارشناسان تاجیک، چنین موضع‌گیری برخی از سیاستمداران غربی را بدین معنی ارزیابی کردند که نتایج بازرسی طرح “راغون” از سوی بانک جهانی به سود تاجیکستان نخواهد بود.

دولت عثمان، کارشناس تاجیک، می‌گوید که دولت تاجیکستان در قبال سیاسی کردن موضوع طرح “راغون” باید استوار باشد. به اعتقاد وی، تاجیکستان علی‌رغم هر گونه فشار باید نیروگاه “راغون” را با مشخصات قبلی بسازد.

وی گفت: “آب‌انبار نیروگاه “راغون” برای فعالیت نیروگاه “نارک” ضرور است. اگر ارتفاع سد آب‌انبار “راغون” کمتر از ۳۰۰ متر باشد، آن مؤثر نخواهد بود.”

مطالب مرتبط