چرا سیا ویدیوهای 'شکنجه' بازداشتیان را نابود کرد؟

حق نشر عکس AP
Image caption پای این فرد بازداشت شده در پایگاه نظامی گوانتانامو، با زنجیر به زمین بسته شده است

نوارهای ویدیویی مخفیانه سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) از القای حس خفگی به ابوزبیده، یکی از دستیاران اسامه بن لادن، او را در حال استفراغ و فریاد نشان می دادند. اما این ویدیوها توسط خوزه رودریگز، رییس مرکز مقابله با تروریسم سیا، نابود شدند.

رودریگز در گفتگو با برنامه خبری نیوزنایت تلویزیون بی بی سی از اقدام خود در تخریب و نابود کردن ویدیوها دفاع کرده و گفته است که شیوه "واتربوردینگ" (القای حس خفگی) اصلا شکنجه محسوب نمی شود.

واتربوردینگ، یا القای حس خفگی با آب، شیوه ای از بازجویی است که در آن ماموران شخص بازداشتی را لخت کرده، به یک تخته چوب می بندند و با قرار دادن ارتفاع سر پایینتر از ارتفاع پا، پارچه ای بر سر و صورت او می بندند و با آب ریختن و خیس کردن پارچه امکان نفس کشیدن فرد بازداشتی را از بین می برند. بدین ترتیب فرد بازداشتی با هر نفس به جای تنفس هوا، آب وارد ریه خود می کند.

ویدیوهای سیا احتمالا در محاکمه نظامی خالد شیخ محمد، کسی که گفته می شود طراح حملات یازدهم سپتامبر سال ۲۰۰۱ در آمریکا بوده است، نقش محوری ایفا خواهند کرد. او اکنون در پایگاه نظامی آمریکا در خلیج گوانتانامو تحت محاکمه است.

او روز شنبه گذشته در اولین جلسه دادگاه از استفاده از گوشی هایی که اجازه می داد صدای مترجم عربی را بشنود، خودداری کرد.

دیوید نوین، وکیل غیر نظامی آقای شیخ محمد، گفته است که موکل او به دلیل شکنجه هایی که در دوران بازجویی تحمل کرده قادر به استفاده از گوشی ها نیست.

خالد شیخ محمد به دست بازجویان سیا به یک "محل سیاه" مخفی منتقل شد و در طی بیش از یک هفته او را لخت کردند، برای قضای حاجت کهنه بچه به او بستند، وادارش کردند که فقط در حال ایستاده بماند و از خواب محروم کردند. او همچنین در این مدت ۱۸۳ مرتبه برای اعمال شکنجه "واتربوردینگ" به تخته بسته شد.

سازمان سیا و وزارت دادگستری آمریکا می گویند که برنامه سری بازجویی های پس از یازدهم سپتامبر شامل "روش‌های بازجویی کارآمدتر" بوده و شکنجه محسوب نمی شوند.

خوزه رودریگز از استفاده از چنین روش‌هایی دفاع می کند. او گفته است خالد شیخ محمد شاید محکم‌ترین و استوارترین فرد بازداشتی بوده که او دیده و "او تا نهایت توانش مقاومت می کرد."

حق نشر عکس AP
Image caption بازداشتگاه گوانتانامو: جا به جا کردن فرد بازداشتی دست و پا بسته که خود قادر به راه رفتن نیست

آقای رودریگز گفت "باید صادقانه بگویم که مشاهده القای حس خفگی در آب و یا هر یکی از دیگر تکنیک‌ها، چیز خوشایندی نیست."

غیر از خالد شیخ محمد، ابو زبیده نیز ۸۳ بار و عبد الرحیم النشیری دو بار با استفاده از شیوه القای حس خفگی با آب تحت بازجویی قرار گرفتند.

مسئله شکنجه ابو زبیده اکنون سبب بحث‌های زیادی شده است.

سازمان سیا بازجویی های ابو زبیده و دیگر بازداشتیان را در ۹۲ نوار ویدیویی ضبط کرده بود. دوازده ویدیو شامل تصاویر بازجویی با "روش‌های کارآمد" و از جمله بازجویی با القای حس خفگی با آب بوده است.

حداقل یکی از این ویدیوها ابو زبیده را در حال استفراغ کردن و فریاد زدن در بازجویی نشان می دهند.

جان ریزو، مشاور ارشد حقوقی سیا، توافق وزارت دادگستری آمریکا را برای شیوه های جدید بازجویی جلب کرده بود. او که می خواست از اجرای صحیح و قانونی توافقات سیا و وزارت دادگستری اطمینان حاصل کند، می گوید تصور نمی کرد که شیوه القای حس خفگی با آب با چنین گستردگی در بازجویی ها استفاده شود.

حق نشر عکس AFP
Image caption مظنونین حملات یازدهم سپتامبر در پایگاه نظامی آمریکا در خلیج گوانتانامو تحت بازداشت هستند

او یکی از همکاران با تجربه خود را برای بازرسی به "محل سیاه" مخفی، که تصور می رود در تایلند باشد، فرستاد. این همکار، ۹۲ ساعت ویدیو را تماشا کرد و نتیجه گرفت که روش‌های بازجویی قانونی بوده اند اما از آنچه که دیده بود متاثر و ناراحت بود.

آقای ریزو گفت دیدن بخش‌هایی از ویدیوها، بخصوص قسمت‌های القای حس خفگی ابو زبیده با استفاده از آب، برای همکارش بسیار دشوار بود.

"فقط همین قدر می گویم که او [ابو زبیده] دچار مشکلات جسمانی شده بود...دیدنش در بعضی جاها، به گفته همکارم، سخت بود."

خوزه رودریگز می گوید که خودش نوارهای بازجویی را ندیده و نمی دانست که تصاویر ویدیویی ابو زبیده را در حالت استفراغ کردن و جیغ زدن نشان می دهند.

اما رودریگز از خطر این ویدیوها برای سیا آگاه بود و می خواست آنها را نابود کند. او به مدت سه سال صبر کرد اما کسی از مدیران او حاضر نشد که مسئولیت نابود کردن آنها را بپذیرد.

وقتی که خبر وجود مکان‌های سیاه سازمان سیا لو رفت، رودریگز راسا تخریب و نابود کردن نوارهای ویدیویی را به عهده گرفت.

حق نشر عکس AP
Image caption گروهی از بازداشتیان در حال عبادت

او می گوید: "مشاوران حقوقی گفته اند که نابود کردن نوارها بلا اشکال است."

اما جان ریزو این مسئله را انکار می کند و می گوید که رودریگز از دستورات تمرد کرده بود.

"من متعجب و عصبانی شده بودم. هم من و هم دو مدیر سازمان سیا به او گفته بودیم که او صلاحیت ندارد در خصوص نابود کردن آن نوارهای ویدیویی تصمیم‌گیری کند."

خوزه رودریگز می گوید هدف او از نابود کردن نوارها حفاظت از بازجویان سیا بوده است. یک سند داخلی آن سازمان هم که بعدا انتشار عمومی یافت، حکایت از آن دارد که اگر ویدیوها نابود نمی شدند و به دست عموم مردم می افتادند، اوضاع برای سیا بسیار سخت می شد.

آقای رودریگز در این خصوص گفته است که از تصمیمی که گرفته، خشنود بوده و هیچ حس تاسفی ندارد.

وکلای خالد شیخ محمد سعی خواهند کرد مسئله نوارهای بازجویی ها را در دادگاه مطرح کنند اما با توجه به این که دادگاه نظامی بحث شکنجه را مسموع نمی‌داند، به نظر نمی رسد که موفق شوند.

مطالب مرتبط