رحمان و پوتین مسائل مورد بحث را بررسی کردند

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption ولاديمير پوتین و امامعلی رحمان مسائل مورد بحث روسیه و تاجیکستان را بررسی کردند (عکس از سایت ریاست جمهوری تاجیکستان)

رؤسای جمهور روسیه و تاجیکستان در دیداری مسائل مربوط به تمدید مدت حضور نیروهای روسیه در تاجیکستان و کمک‌های فنی روسیه به نهادهای نظامی و مرزبانی تاجیک را مطرح کرده‌اند.

بنا به گزارش دفتر مطبوعاتی ریاست جمهوری تاجیکستان، در این دیدار که در حاشیه‌ ملاقات سران کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت دسته‌جمعی روز سه‌شنبه‌ ۱۵ مه در شهر مسکو برگزار شد، همچنین تأمین حقوق مهاجران کاری تاجیک در شهرهای روسیه و حفظ اجتماعی این افراد بررسی شده است.

طبق اطلاع منابع رسمی تاجیکستان، بیش از ۸۰۰ هزار تن از اتباع تاجیک برای دریافت کار به روسیه رفته‌اند. اما منابع غیررسمی تعداد مهاجران تاجیک در روسیه را حدود ۱٫۵ میلیون نفر خوانده‌اند.

بر اساس اطلاع بانک مرکزی روسیه، در سال گذشته مهاجران تاجیک از این کشور به خانواده‌های خود به مقدار ۳ میلیارد دلار پول فرستاده‌اند که این مبلغ بیش از ۴۰ درصد محصولات (تولید) ناخالص داخلی تاجیکستان را تشکیل داده است.

امامعلی رحمان ضمن دیدار با ولاديمير پوتین گفته است: "میان تاجیکستان و روسیه هیچ مسأله جدی حل‌ناشده وجود ندارد، چند مسأله حل‌طلبی که هست، ما با نظرداشت منافع هر دو جانب حل و فصل می‌نماییم."

این در حالیست که سرگی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، در جریان دیدارش از تاجیکستان در اواخر ماه گذشته به وجود اختلاف نظرها میان این دو کشور اشاره‌ کرده و گفته بود که به دلیل این گونه مسائل مورد بحث طرفین، تا حال موافقت‌نامه در زمینه تمدید حضور نیروهای روسیه در تاجیکستان امضا نشده است.

اما آقای لاوروف از افشای مسائل مورد بحث طرفین خودداری کرد.

ضمناً، دمیتری مدودف، رئیس جمهور پیشین روسیه، ضمن دیدارش از تاجیکستان در پاییز سال گذشته، گفته بود که در سه‌ماهه اول سال ۲۰۱۲ جانب‌ها موافقت‌نامه را در باره تمدید مدت حضور نیروهای این کشور در تاجیکستان برای ۴۹ سال آینده امضا خواهند کرد.

در همین حال، کارشناسان می‌گویند که امکان دارد شرط و شرایط تاجیکستان برای استقرار پایگاه نظامی روسیه در این کشور برای مسکو قابل قبول نباشد. از جمله ممکن است تاجیکستان خواستار کاهش یا لغو عوارض گمرکی برای مواد سوخت صادراتی روسیه به تاجیکستان شده باشد.

از سوی دیگر، سفیر تاجیکستان در روسیه در هفته جاری اشاره‌ کرده بود که کشورش در صدد است برای اجاره پایگاه نظامی از روسیه ۳۰۰ میلیون دلار یا معادل این مبلغ کمک‌های نظامی درخواست کند. اما روسیه امیدوار است برای پایگاه نظامی مبلغ کمتری پرداخت کند.

حالا در تاجیکستان ۷٫۵ هزار سرباز و افسر روسیه در سه پادگان در حومه شهر دوشنبه و شهرهای کولاب و قرغان‌تپه مستقر هستند.

در همین حال، ولاديمير پوتین ضمن دیدار با پرزیدنت رحمان در باره سطح توسعه همکاری‌های اقتصادی و نظامی روسیه و تاجیکستان ابراز رضایت کرده و گفته است که فعلاً "هفتاد بخش فدرالی روسیه با مناطق تاجیکستان همکاری مستقیم و در حال توسعه دارد."

پرزیدنت رحمان گفته است که تاجیکستان به منافع روسیه به عنوان شریک راهبردی احترام می‌گذارد و روسیه نیز نسبت به منافع تاجیکستان باید به این شکل رفتار کند.

آقای پوتین در پاسخ گفته است: "دقیقاً این طور خواهد بود."

ضمناً، در سال آینده در تاجیکستان انتخابات ریاست جمهوری برگزار شده و مسئولان حزب حاکم خلق دمکرات تاجیکستان گفته‌اند که در این انتخابات نامزدی امامعلی رحمان، رئیس جمهور فعلی و رهبر این حزب را پیشنهاد خواهند کرد.

به اعتقاد کارشناسان، موضعگیری روسیه در قبال انتخابات سال آینده ریاست جمهوری در تاجیکستان در نتایج این انتخابات اثر خواهد گذاشت.

از این لحاظ، به گفته این کارشناسان، ممکن است امامعلی رحمان به خاطر باقی ماندن در قدرت روابط کشورش را با روسیه بهبود بخشیده و در برخی مسائل مورد بحث، بخصوص در مسأله تمدید مدت حضور نیروهای روسیه در تاجیکستان به جانب روسیه گذشت کند.

ولاديمير پوتین، در حاشیه‌ ملاقات سران کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت دسته‌جمعی با رؤسای جمهور اوکراین، بلاروس، قرقیزستان، قزاقستان و ازبکستان نیز دیدار و گفت‌وگو کرده است.

بنا به گزارش سایت رسمی دولت روسیه، آقای پوتین در جریان دیدار با اسلام کریم‌اف، همتای ازبک خود، ازبکستان را "از لحاظ جمعیت، امکانات اقتصادی و ذخائر طبیعی کشوری کلیدی در منطقه آسیای مرکزی" خوانده است.

آقای کریم‌اف به نوبه خود از مردم روس به عنوان "مردم بزرگ" و از آقای پوتین به حیث "سیاستمدار توانا" ستایش کرده و گفته است، هنوز در سال ۲۰۰۸، در پایان دور دوم ریاست جمهوری ولاديمير پوتین از او دعوت کرده بود که برای دور سوم در انتخابات ریاست جمهوری روسیه شرکت کند.

در چند سال اخیر، به دلیل اختلاف نظرها در مسائل آب و انرژی منطقه، روابط میان ازبکستان و تاجیکستان تیره شده و مقامات روسیه در بحث این دو کشور عمدتاً از موضع ازبکستان پشتبانی کرده‌اند.

از جمله، دمیتری مدودف، رئیس جمهور سابق روسیه، هنگام دیدار از ازبکستان در ماه ژانویه سال ۲۰۰۹ از موضع این کشور در قبال بنیاد نیروگاه "راغون" در تاجیکستان پشتبانی کرده بود که این امر منجر به سردی روابط تاجیکستان و روسیه گردید.

به اعتقاد تحلیلگران، در شرایط کنونی نیز ولاديمير پوتین، رئیس جمهور روسیه، بیشتر به ازبکستان که از لحاظ منابع طبیعی و انرژی غنی است، توجه دارد و ممکن است در بحث‌های منطقه‌ای ازبکستان را بر تاجیکستان ترجیح دهد.