بنیاد سوروس : 'کمک‌های بی‌نتیجه برای مرزهای کشورهای آسیای مرکزی'

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption دو سال قبل، سفیر آمریکا در تاجیکستان و فرمانده مرزبانان تاجیک پاستگاه تعمیرشده‌ای را در شورا‌‌آباد افتتاح کردند

بنیاد سوروس با انتشار گزارشی از استفاده غیرمؤثر کمک‌های بین‌المللی برای تقویت حفاظت مرزهای کشورهای آسیای مرکزی شدیداً انتقاد کرده است.

در این گزارش آمده است که وجود فساد در تأمین امنیت مرزها، موانع جدی ایجاد کرده است.

این گزارش که "مسایل مرزی آسیای مرکزی و تأثیر کمک‌های بین‌المللی" نامگذاری شده است، روز دوشنبه ۱۱ ژوئن در سایت eurasianet.org منتشر شده است.

این گزارش اطلاعات مفصل در مورد فعالیت‌های سازمان امنیت و همکاری اروپا، سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا و آمریکا، برای بازآموزی مرزبانان، بنیاد پل‌ها و مجهزسازی گذرگاه‌های مرزی با فناوری جدید را پخش کرده و گفته است که هدف از این فعالیت‌ها جلوگیری از انتقال مواد مخدر و توسعه تجارت منطقه‌ای بوده است.

همچنین در این گزارش آمده است: "مقامات کشورهای آسیای مرکزی استفاده ماهرانه از کمک‌های بین‌المللی را آموخته‌اند و از استفاده مؤثر کمک‌ها برای تقویت حفاظت مرزها جلوگیری می‌کنند."

مؤلفان این گزارش ادعا کرده‌اند که حتی برعکس، ارائه چنین کمک‌ها "به اشتهای مقامات خودکامه محلی در این کشورها برای به دست آوردن سود بیشتری از همجواری با افغانستان بافزوده است."

جورج گاوریلیس، یکی از مؤلفان این گزارش می‌گوید: "در نتیجه، آن‌ها (کشورها) گذرگاه‌های مدرن و فناوری مدرن، ساختمان‌های دانشگاهای نظامی را دریافت کرده‌اند، ولی این نکته معلوم نیست که آیا مراقبت از این مرزها بهبود یافته است یا خیر؟"

در گزارش آمده است که برای غرب "مرز طولانی تاجیکستان با افغانستان که چندان حفاظت نمی‌شود، مشکل‌زا شده است" و "دولت تاجیکستان برای تحکیم حفاظت این مرز چندان علاقه‌مند نیست، زیرا قاچاق مواد مخدر سودی بسیاری به این کشور می‌آورد. برخی از کارشناسان این مبلغ را حدود دو میلیارد دلار ارزیابی می‌کنند."

این برای بار نخست نیست که سازمان‌های غربی از دست داشتن مقامات تاجیک در قاچاق مواد مخدر شدیداً انتقاد می‌کنند. ولی نمیاندگان دولت تاجیکستان مکرراً این ادعا را رد می‌کنند.

از سوی دیگر، آقای گاوریلیس از تجربه سرمایه‌گذاران خارجی در بنیاد گذرگاه‌های مرزی در مناطق دشوار‌گذار استقبال کرده است.

یکی از این پاسگاه‌های مرزی بازسازی‌شده در ناحیه شورا‌‌آباد، واقع در ۲۵۰ کیلومتری جنوب شهر دوشنبه در مرز مشترک تاجیکستان با افغانستان واقع است که دو سال قبل از سوی سفارت آمریکا در تاجیکستان تعمیر و با فناوری جدید مجهز شده بود.

هرچند کیفیت این پاسگاه و مراقبت از مرز در این قسمت مرز تاجیکستان و افغانستان به آن گونه‌ای که در گزارش آمده است، ارزیابی نشده است، ولی وزارت امور داخله تاجیکستان از درگیری مسلحانه پلیس تاجیک با یک گروه سازمان‌یافته قاچاقچیان در ناحیه شوراآباد ولایت ختلان خبر داده است.

زد و خورد پلیس تاجیک با قاچاقچیان افغان

بر اساس اطلاع دفتر مطبوعاتی این وزارتخانه، این درگیری روز یکشنبه ۱۰ ژوئن در موضع "دیواربرس" در شهرستان مرزی شورا‌‌آباد رخ داده است.

طوری که جلال‌الدین صدرالدین‌اف، یک مسئول این دفتر، روز دوشنبه ۱۱ ژوئن گفت، کارمندان این وزارت برای افشای گروه‌های مسلح قاچاقچی در شهرستان شور‌ا‌آباد عملیات ویژه‌ای را راه‌اندازی کرده‌اند.

آقای صدرالدین‌اف افزود: "در این ناحیه دو زد و خورد مسلحانه میان کارمندان ما و قاچاقچیان مواد مخدر از افغانستان رخ داد. و در مجموع در جریان این عملیات که از ششم ژوئن آغاز شده بود، کارمندان ما تنها در شورا‌‌آباد ۱۹۰ کیلوگرم مواد مخدر را از قاچاقچیان مصادره کردند، که مقدار زیاد آن را بنگدانه تشکیل می‌دهد."

این مسئول دفتر مطبوعاتی وزارت امور داخله می‌گوید که دو درگیری میان پلیس و قاچاقچیان تلفات جانی در پی نداشته و قاچاقچیان افغان به آن سوی رودخانه آمو فرار کرده‌اند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption در این قسمت مرز، عبور از مرز مشترک قاچاقچیان زیاد مشاهده شده است

جلال‌الدین صدرالدین‌اف افزود: "کارمندان ما برای افشا کردن همدستان قاچاقچیان در قلمرو تاجیکستان عملیاتی ویژه انجام می‌دهند."

ولی سؤال مطرح این است که چه طور دو گروه مصلح جنایتکار با مقدار زیادی مواد مخدر به آسانی توانسته‌اند، مرز مشترک تاجیکستان و افغانستان در شهرستان شوراآباد را عبور کنند؟

هرچند مسئولان مرزبانان تاجیک این مسئله را شرح نداده‌اند، ولی منابع آگاه از عملیات اخیر پلیس تاجیکستان می‌گوید که این عملیات مشترک با مرزبانان بود و "بازماندن ‌سرحد (باز نگه داشتن مرز) برای عبور قاچاقچیان،" یکی از ویژگی‌های عملیات مذکور بوده است.

به گفته مسئولان پلیس، کارمندان این نهاد از اول سال جاری بیش از یک تن و ۱۰۰ کیلوگرام مواد مخدر کشف و مصادره کرده‌اند. گفته می‌شود که مقدار قابل ملاحظه این مواد در شهرستان شورا‌‌آباد مصادره شده است.

شهرستان شورا‌‌آباد، واقع در ۲۵۰ کیلومتری جنوب دوشنبه، یکی از مناطق مرزی دشوارگذر در ولایت ختلان است.

در گذشته نیز در این شهرستان موارد زیاد عبور غیرقانونونی قاچاقچیان از افغانستان به تاجیکستان به مشاهده می‌رسید و برخی از ساکنان روستاهای نزد مرزی شور‌ا‌آباد از سوی گروگان‌گیران به افغانستان ربوده می‌شوند. مقامات امنیتی و انتظامی تاجیکستان اظهار داشتند که این افراد به علت بدهکاری از قاچاقچیان افغان ربوده شده‌اند.

تا سال ۲۰۰۵ مراقبت این قطعه مرز تاجیکستان با افغانستان به مرزبانان روس وا‌گذار شده بود. برخی از مقامات روس اظهار داشته‌اند که مرزبانان تاجیک به تنهایی توان حفاظت از این مرز را ندارند.

دولت تاجیکستان چنین ادعایی را قبول ندارد و می‌گوید که نیروهای مرزبانی کشور تنها به کمک‌های بیشتر کشورهای خارجی نیاز دارند.

مطالب مرتبط