نظامیان تاجیک اظهارات ژنرال روس را بی‌پایه خواندند

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption پایگاه روسیه در تاجیکستان بزرگ‌ترین پایگاه نظامی این کشور در بیرون از خاک آن است

وزارت دفاع تاجیکستان اظهارات ژنرال روس را "بی‌ملاحظگی سیاسی" نامید.

تأکید شده است که چنین اظهار نظر مقام نظامی روسیه برای حل مسائل مورد نظر مساعدت نخواهد کرد.

هفته گذشته سرلشکر ولادیمیر چیرکین، فرمانده کل نیروهای پیاده‌نظام روسیه در حضور اعضای شورای فدرال یا مجلس اعیان روسیه از احتمال بروز ناآرامی‌ها و درگیری‌ها در آسیای میانه‌ هشدار داده بود.

آقای چیرکین همچنین خبر داد که دولت تاجیکستان از امضای توافقنامه تمدید حضور پایگاه نظامی روسیه در این کشور برای ۴۹ سال سرپیچی می‌کند.

آقای چیرکین افزوده است: "این در حالی است که در پی اختلافات مسائل آب و انرژی در منطقه، بروز درگیری‌ها با مشارکت ازبکستان، تاجیکستان و قرقیزستان امکان‌پذیر است."

در بیانیه وزارت دفاع تاجیکستان که روز دوشنبه ۲ ژانویه پخش شد، تأکید شده است که چنین اظهار نظر مقام بلندپایه نظامی روسیه بی‌پایه است.

در این بیانیه آمده است: "ژنرال روس امکان داشت که چنین نگرانی خود را توسط سازمان‌های منطقه‌ای، از جمله سازمان پیمان امنیت دسته‌جمعی، ارائه کند. ولی او این موضوع را توسط سخنرانی‌اش در جمع عموم مطرح کرد. چنین برخورد به حل مسائلی که او مطرح کرده است، مساعدت نخواهد کرد."

وزارت دفاع تاجیکستان این نکته را مطرح نکرده است که این واکنش چگونه به حل مسائل و دقیقاً کدام مسائل مساعدت نخواهد کرد. هرچند در ادامه‌ این بیانیه به موضوع حضور نظامی روسیه در تاجیکستان اشار شده است.

در بیانیه می‌خوانیم: "در رابطه به همکاری‌های نظامی میان تاجیکستان و روسیه، از جمله در مورد تمدید زمان حضور پایگاه روسیه، باید اظهار داریم که مذاکرات طبق برنامه ادامه‌ دارد و در صورت بروز حسن نیت و همدیگرفهمی، در زمان مقررشده انجام خواهد یافت.”

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption به اعتقاد برخی از صاحب‌نظران، شیرعلی خیر‌الله‌اف، وزیر دفاع تاجیکستان، از افرادی دانسته می‌شود که برای همکاری‌های گسترده نظامی با روسیه علاقه‌مند است

ضمناً، این ژنرال روس اظهار داشته بود که در مورد امضای توافقنامه تمدید حضور پایگاه نظامی روسیه در تاجیکستان موانعی وجود دارد. هرچند این مقام نظامی روسیه مشخصاً از این موانع نام نبرده بود.

این در حالیست که در پاییز سال گذشته، دمیتری مدودف، رئیس جمهور وقت روسیه، ضمن بازدید خود از تاجیکستان، اعلام کرده بود که توافقنامه تمدید حضور پایگاه نظامی این کشور در تاجیکستان برای ۴۹ سال دیگر، تا بهار سال ۲۰۱۲ امضا خواهد شد.

ولی این امر اجرا نشد. گذشته از این، برخی از نیروهای سیاسی در تاجیکستان از پرزیدنت رحمان خواسته بودند که از امضای این سند "شرم‌آور و سندی که استقلال کشور را زیر سؤال می‌برد"، خودداری کند.

پیشنهاد شده بود که تاجیکستان نباید شروط روسیه برای تمدید حضور ۴۰ ساله نظامی در تاجیکستان را بپذیرد و حد اقل تنها برای ده سال آینده موافقت کند.

هم‌اکنون، برخی از مقامات تاجیکستان چنین پیشنهاد را قابل قبول می‌دانند. از جمله عبدالمجید دوستی‌اف، سفیر تاجیکستان در روسیه، اخیراً گفته است که "تمدید ده‌ساله" قابل قبول است. آقای دوستی‌اف همچنین تأکید کرده است که "مذاکرات خوب ادامه‌ دارد و به دور نهایی" رسیده است.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption دمیتری مدودف سال گذشته از توافق تمدید زمان حضور نظامی کشورش در تاجیکستان خبر داده بود

ضمناً، زمان توافقنامه‌ای که شرایط حضور نظامی روسیه در تاجیکستان را فراهم می‌سازد، پاییز سال ۲۰۱۴ به پایان می‌رسد، اما روسیه قصد دارد قبل از مهلت حضور نظامیان خود را تضمین کند.

ولی جانب تاجیکستان اظهار دارد که روسیه طبق توافقات سال ۲۰۰۴ بر عوض حضور نظامی‌اش در تاجیکستان موظف شده بود به اقتصاد این کشور سرمایه‌گذاری کند. این امر در مجموع اجرا نشده است.

در بهار سال جاری، پرزیدنت رحمان در خطاب به جانب روسیه گفت که تاجیکستان می‌خواهد که روسیه، شریک راهبوردی تاجیکستان، منافع ملی تاجیکان را صرف نظر نکند.

این مطلب را آقای رحمان اخیراً در دیدار با ولاديمير پوتین، رئیس جمهور روسیه، در مسکو نیز مطرح کرد و گفت که “میان دو کشور مسائل حل نشونده وجود ندارند."

از سوی دیگر، این نکته نیز وجود دارد که تاجیکستان می‌خواهد از تمدید حضور نظامی روسیه در قلمرو خود سود مالی به دست آورد. ولی صاحب‌نظران می‌گویند که دولت روسیه قصد پرداخت مبلغ برای حضور نظامیانش در تاجیکستان و "دفاع این کشور" را ندارد.