اسلامگرایان ازبک در سوریه؟

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption پناهندگان سوری از مرزهای این کشور به سایر کشورها پناه می‌برند

گزارش‌ها حاکی است که پیکارجویان ازبک متعلق به گروه‌های جهادی وارد سوریه شده‌اند تا با ارتش دولت بشار اسد، رئیس جمهور این کشور، بجنگند.

یک منبع دارای ارتباط خوب با جنبش اسلامی ازبکستان، گروه وابسته به القاعده، به بی‌بی‌سی گفت که بیش از ۴۰ نفر پیکارجوی مسلح این گروه ظرف چند روز اول ماه اوت از مرز سوریه عبور کرده‌اند.

این فرد که خود عضو پیشین جنبش اسلامی ازبکستان است و در ترکیه به سر می‌برد، گفت که بسیاری از پیکارجویانی که از مرز سوریه و ترکیه عبور کرده‌اند، اعضای اتحاد جهاد اسلامی هستند، گروهی که از جنبش اسلامی ازبکستان جدا شده است.

هر دوی این گروه در مناطق قبیله‌ای در مرز میان پاکستان و افغانستان فعال هستند و مسئولیت انجام حملات مختلف بر نیروهای به رهبری ناتو در افغانستان را بر عهده گرفته‌اند.

جنبش اسلامی ازبکستان و اتحاد جهاد اسلامی وابسته به القاعده هستند و عمدتاً پیکارجویان از آسیای میانه‌ و قفقاز شامل آن‌ها هستند.

شمار دقیق پیکارجویان ازبک در پاکستان مشخص نیست، اما منابع مرتبط شمار آن‌ها را از چندصد تا هزار نفر می‌دانند.

به خصوص اتحاد جهاد اسلامی سابقه جذب و آموزش دادن افراد از کشورهای اروپایی، به ویژه اروپای شرقی را دارد و شبیه یک سازمان بین‌المللی است.

گزارش‌های دیگری هم در باره حضور پیکارجویان ازبک در سوریه منتشر شده است.

سایت اینترنتی furqon.com بازوی تبلیغاتی جنبش اسلامی ازبکستان، می‌نویسد که بیشتر داوطلبان در حال پیوستن به "جهاد علیه نظام سکولار" بشار اسد هستند.

روزنامه "گاردین" چاپ بریتانیا، مصاحبه‌هایی با پناهندگان سوری و یک قاچاقچی ترکیه‌ای در مرز ترکیه و سوریه انجام داده است که گفته‌اند مردان مسلح از کشورهای مختلف، از جمله قفقاز و پاکستان، به سوریه وارد شده‌اند.

این قاچاقچی به این روزنامه گفته است، پیکارجویان "مردانی از ازبکستان و پاکستان را" در بر می‌گیرند که به کمک شوریشیان سوریه آمده‌اند.

گروه‌های جهادی، کسانی که متعهد به ایجاد یک حکومت اسلامی به وسیله خشونت هستند، گاه در نبردهای سوریه مشاهده شده‌اند.

در یک پیام ویدیویی در ماه فوریه گذشته ایمن الظواهری، رهبر القاعده، از پیکارجویان در عراق، اردن، لبنان و ترکیه خواست به پا خیزند و از آن چه او "برادران آن‌ها در سوریه" خواند حمایت کنند.

اما چشم‌انداز ایدئولوژیک این مبارزه به نظر می‌رسد در تضاد با اهداف ارتش آزاد سوریه، نیروی اصلی مقابله با دولت، قرار دارد. ارتش آزاد سوریه نسبت به حضور پیکارجویان خارجی محتاطانه برخورد کرده است.

ملک الکردی، یک ژنرال ارشد ارتش آزاد سوریه مستقر در ترکیه، پیوستن پیکارجویان از آسیای مرکزی و قفقاز به شورشیان سوریه را تکذیب کرده است.

او به بی‌بی‌سی گفت: "عده ای از شبه نظامیان به سوریه وارد شده‌اند، اما بیشتر آن‌ها عرب هستند. ما لیبیایی‌ها و شبه نظامیان از کشورهای خلیج فارس را دیده‌ایم. من هیچ فرد مسلحی را از کشورهای دیگر ندیده‌ام. من فکر نمی‌کنم هیچ ازبک یا چچنی حضور داشته باشد، و حتی اگر حضور دارند، شمار آن‌ها بیش از ۵ نفر نخواهد بود."

سلجوق اونال، سخنگوی وزارت امور خارجه ترکیه، نیز عبور پیکارجویان ازبک و پیکارجویان دیگر از مرز سوریه را تکذیب کرد، اما تأیید کرد که کنترل مرز بیش از ۹۰۰ کیلومتری امکان‌ناپذیر است و ممکن است پیکارجویان بتوانند از طریق مرزهای کشورهای دیگر عبور کنند.

اما ناظران می‌گویند، این امر واضح است که پیکارجویان در مرز ترکیه و سوریه فعال‌تر شده‌اند. کارشناسان منطقه‌ای می‌گویند سناریوی ظهور پیکارجویان ازبک در این منطقه چیزی قابل تصور است، بویژه با توجه به این که در سال‌های اخیر حضور آن‌ها در نقاط مختلف جهان مشاهده شده است.

یقیناً این امر به دنبال سخت شدن نبرد برای پیکارجویان ازبک در افغانستان، پاکستان و کشورهای آسیای میانه‌ و تلاش آن‌ها برای دریافت مناطق دیگر بی‌ثبات به منظور گسترش اهداف ایدئولوژیک و حفظ فعالیت آن‌ها صورت می‌گیرد.