نگرانی روسیه از گسترش وهابیت در تاتارستان

حق نشر عکس RIA Novosti
Image caption ولی‌الله یعقوب‌اف، معاون مفتی تاتارستان، به ضرب گلوله کشته شد

پس از کشته شدن یک رهبر جامعه مسلمانان جمهوری تاتارستان روسیه و مجروح شدن یک فرد دیگر در یک ماه گذشته، نشانه هایی از گسترش اسلام افراطی در تاتارستان دیده می شود.

مقامات روسی می گویند که پلیس روسیه هفت نفر را در رابطه با این دو حمله بازداشت کرده است اما منابع محلی به بی‌بی‌سی گفته اند که بیش از یکصد نفر بازجویی شده و صدها نفر در بازداشت هستند.

ولی‌الله یعقوب‌اف یکی از رهبران مسلمانان که به رهبران سیاسی روسیه نزدیک بوده است، در شهر کازان، مرکز جمهوری تاتارستان، به ضرب گلوله کشته شد و مفتی ایلدوس فیض‌اف، مفتی تاتارستان نیز در انفجار خودرو به شدت مجروح شد.

یکی از افراد بازداشت شده، سازمان دهنده سفرهای حج بود و گفته می شود که او با مفتی فیض‌اف اختلافات شخصی داشته است.

مفتی فرید سلمان، یکی از روحانیون سرشناس جامعه مسلمانان تاتارستان گفته است که ترورهای اخیر "اول راه هستند".

او می گوید که تعداد اسلامگرایان تندرو در تاتارستان بیش از ۳۰۰۰ نفر است و بسیاری از آنها مخالف گفتگوهای صلح‌آمیز هستند.

حق نشر عکس Tatarstan Government
Image caption مفتی فیض‌اف در انفجار خودرو به شدت مجروح شد

سایتهای اینترنتی تندرو خواستار قتل کسانی شده اند که از گسترش وهابیت در روسیه انتقاد می کنند. نام ولی‌الله یعقوب‌اف در یکی از این فهرستهای اینترنتی قرار داشته است.

وهابیت یک فرقه بسیار محافظه کارانه از اسلام است که در میان برخی از مسلمانان تندرو در منطقه شمال قفقاز رایج شده است.

اما تاتارستان در شرق مسکو، منطقه ای که رود ولگا از آن می گذرد و اکثر مردم آن مسلمان هستند همواره، حتی در دوره اتحاد جماهیر شوروی، منطقه ای آرام و با ثبات بوده است.

با این حال شرایط امروزی تاتارستان تغییر کرده است و عناصر تندرو به خشونت روی آورده اند.

منابع امنیتی روسیه می گویند که گروه‌های مافیایی هم به کمک تندروها رفته اند.

پولی که به عنوان زکات در برخی از بازارهای شهر کازان از مردم گرفته می شود به گروه‌های جهادی فرستاده می شود و برخی تجار غیر مسلمان نیز مجبورند "مالیاتهای" غیر رسمی پرداخت کنند.

تاتارهای تندرو نه تنها در میان شورشیان در جمهوری چچن روسیه، بلکه در میان طالبان در افغانستان هم دیده شده اند.

مفتی فرید سلمان می گوید حملات ماه گذشته نشانه آن است که یک نسل جدید از وهابیهای تندرو در تاتارستان ریشه گرفته اند.

با این حال، برخی منتقدان می گویند که دستگاههای امنیتی روسی با سوء استفاده از موقعیت فعلی، هر کسی را که بخواهند بازداشت و زندانی می کنند.

یک جنبش ملی‌گرای تاتار به نام اتحادیه جوانان تاتار آزادلیق که چند تجمع را در شهر کازان تنظیم و هدایت کرده است، معتقد است که دولت مرکزی روسیه تلاش دارد که اوضاع را تحریک کند و مسلمانان اقدام به قتل نمی کنند.

در یکی از این تجمعات که تنها چند روز پیش انجام شد زنان و مردان کاملا جدا از هم در دو طرف مجزا از میدان بودند و چهار، پنج نفر مرد قد بلند با ریش که خود را "انتظامات" می خواندند مراقب بودند که خبرنگاران مرد یا زن هم فقط در محدوده مربوط به مردان یا زنان باقی بمانند.

نفوذ اعراب در تاتارستان به دهه ۱۹۹۰ باز می گردد و در رادیکال شدن جوانان این منطقه بسیار موثر بوده است.

اکنون بسیاری از پیشنمازان جوان تاتار، در عربستان سعودی و یا مصر تحصیل کرده اند.

سال گذشته، رهبر شورشیان چچن گفته بود که "مجاهدین قفقازی" باید به منطقه ولگا (تاتارستان) بروند تا مردم آن منطقه را آماده جهاد کنند.

نگرانی اصلی اکنون این است که هر گونه اقدام قاطع از طرف دولت برای مقابله با تهدید امنیتی در تاتارستان سبب واکنش تند در میان گروهی از مسلمانان شود. بدین ترتیب، به نظر می رسد که مقابله با برداشتهای تند از اسلام در آن منطقه بسیار سخت‌تر از گذشته شده باشد.

مطالب مرتبط