آیا کردهای سوریه برنده مناقشات آن کشور خواهند بود؟

حق نشر عکس r
Image caption کردها کمی بیشتر از ده درصد جمعیت سوریه را تشکیل می دهند و عمدتا در شمال شرق سوریه در منطقه ای هم جوار با مرز ترکیه زندگی می کنند

در ارزیابی برندگان و بازندگان احتمالی بحران سیاسی سوریه شاید بتوان گفت که اقلیت کرد آن کشور در میان برندگان باشند.

کردها کمی بیشتر از ده درصد جمعیت سوریه را تشکیل می دهند و عمدتا در شمال شرق سوریه در منطقه ای هم جوار با مرز ترکیه زندگی می کنند.

آرون دیوید میلر محقق در مرکز وودرو ویلسون در واشنگتن می گوید کردها از سقوط حکومت بشار اسد، رییس جمهور سوریه، سود خواهند برد.

او می گوید که کردها اکنون بزرگترین گروه قومی در منطقه هستند که از تشکیلات دولتی مستقل بی بهره هستند و با رفتن بشار اسد موقعیتی برای ایجاد استقلال بیشتری برای کردهای منطقه فراهم می شود.

او همچنین می گوید که کردهای سوریه انگیزه و موقعیت خواهند داشت و کردهای کشورهای همسایه عراق و ترکیه نیز آنها را تشویق خواهند کرد.

با این حال، آقای میلر می گوید که کردهای سوریه کشوری مستقل تاسیس نخواهند کرد، چرا که استقلال آنها از حمایت آمریکا و جامعه بین المللی برخوردار نخواهد بود.

مسئله این است که کردهای عراق همچنین اصرار بر حفظ جدایی خود از دولت مرکزی عراق دارند، ترکیه اصرار دارد که از خودمختاری کردهای ترکیه در مناطق مرزی جنوب شرق آن کشور جلوگیری کند و در عین حال، حزب کارگران کردستان ترکیه (پ ک ک) همچنان به جنگ مسلحانه علیه ارتش ترکیه ادامه می دهد. همزمانی این عوامل می تواند به طور بالقوه سبب افزایش تنش در منطقه شود.

به هر جهت، آینده کردهای سوریه بر تحولات در خارج از مرزهای آن کشور نیز تاثیرگذار خواهد بود.

حق نشر عکس AFP
Image caption "آینده سوریه شبیه گذشته لبنان و شرایط فعلی عراق خواهد بود"

فواز جرجس، استاد سیاست خاور میانه در مدرسه اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه لندن (LSE)، گفته است که کردهای سوریه مانند کردهای عراق به دنبال تشکیل یک منطقه خودمختار هستند.

این امر سبب نگرانی ترکیه در خصوص شرایط مرزی خود در مناطق کرد نشین همجوار با عراق و سوریه خواهد شد.

آقای جرجس می گوید که عامل کردها در بحران سوریه به همان میزان با اهمیت خواهد بود که مسئله کردها در عراق اهمیت داشته است.

اوفرا بنگیو، رییس برنامه مطالعات کردی در مرکز موشه دایان در دانشگاه تل آویو نظر مشابهی دارد.

او می گوید کردها در غرب و به خصوص در آمریکا حامیانی پیدا کرده اند و نشان داده اند که به لحاظ مذهبی تندرو نیستند، از طرف دیگر، همکاری میان کشورهای مختلف منطقه برای مهار آنها وجود ندارد.

بدین ترتیب، به گفته آقای بنگیو، "در یک کلام، ممکن است غرب بخواهد که از آنها حمایت کند".

ترکیه بیش از هر دولت دیگری در منطقه از این امر نگران است. این کشور تحولات سوریه را در حالی دنبال می کند که نظامیان خودش با عوامل پ ک ک در نبرد هستند.

احمد داووداوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه می گوید که دولت سوریه کردهای ترکیه را به شورش تشویق می کند تا از این طریق از دولت ترکیه انتقام بگیرد.

اما مسئله پیچیده تر از آن است که آقای داووداوغلو می گوید. گروه اصلی کردهای داخل سوریه متحد نزدیک پ ک ک، کردهای شورشی در ترکیه است. این گروه هیچ علاقه ای به مخالفین سوری که مورد حمایت ترکیه هستند ندارد.

فواز جرجس از دانشگاه لندن می گوید که مسئله کردستان یک مسئله فرامرزی است و تشکیل یک کردستان بزرگ خواسته افراد زیادی از میان کردهای چهار کشور ترکیه، عراق، سوریه و ایران است.

جاشوا لندیس، متخصص امور سوریه در دانشگاه اوکلاهوما می گوید کردهای سوریه حتی در منطقه مرزی که پررنگترین حضور را دارند، از لحاظ ترکیب جمعیتی اقلیت هستند و با قبایل عرب سنی هم رابطه خیلی خوبی ندارند.

او می گوید شاید بشار اسد فکر کرده است که با بیرون آوردن ارتش سوریه از منطقه کردنشین و تقویت کردهای سوریه، اکثریت عرب سنی را تضعیف می کند. بدین ترتیب حتی اگر او قدرت را از دست بدهد، علوی ها هنوز در صحنه سیاسی سوریه بازیگر خواهند بود.

آقای لندیس آینده را تیره می بیند. او شرایط سوریه را با لبنان و عراق مقایسه می کند؛ در دوره ای که گروههای قومی و مذهبی متفاوت در آن کشورها بر سر قدرت درگیر بوده اند.

او با نا امیدی به بی بی سی می گوید "آینده سوریه شبیه گذشته لبنان و شرایط فعلی عراق خواهد بود."

مطالب مرتبط