تحقیق درباره روش بازجویی سیا از مظنونان تروریسم بدون ایراد اتهام پایان یافت

گل رحمان
Image caption درگذشت گل رحمان در بازداشت نیروهای آمریکایی در افغانستان احتمال قتل او زیر بازجویی را مطرح کرد

تحقیقات درباره روش بازجویی سازمان مرکزی اطلاعات آمریکا - سیا - بدون تصمیم به پیگرد متخلفان احتمالی پایان یافته است.

وزارت دادگستری آمریکا اعلام کرده است که تحقیقات این وزارتخانه در مورد کشته شدن دو فرد بازداشتی در افغانستان و عراق، با بررسی وضعیت یکصد و یک نفر پایان یافته که از زمان حملات انتحاری یازدهم سپتامبر سال ٢٠١١ در آمریکا بازداشت شده بودند.

اریک هولدر، داستان کل ایالات متحده، گفته است که با وجود انجام تحقیقاتی گسترده، "شواهد متقنی" به دست نیامده تا بتوان با اتکای به آنها، به پیگرد مظنونان به تخلف از قوانین در بازجویی از زندانیان مبادرت کرد.

به گفته وی، نتایج این تحقیقات زمینه لازم برای پیگرد قضایی افراد خاصی را فراهم نیاورده و به این ترتیب، تشکیل پرونده های قضایی توجیه‌پذیر نبوده است.

نتایج به دست آمده از تحقیقات و اظهارات مقامات دادگستری آمریکا با انتقاد شدید مدافعان حقوق بشر مواجه شده و یک گروه برجسته آمریکایی فعال در زمینه حمایت از حقوق مدنی رویکرد دولت نسبت به موضوع بدرفتاری با مظنونان به جرایم تروریستی را "ننگ آور" خوانده است.

در مقابل، یک مقام سازمان سیا از نتیجه تحقیقات و تصمیم به خودداری از پیگرد قانونی کارکنان این سازمان استقبال کرده است.

مقامات سیا همواره تاکید کرده‌اند که روش بازجویی این سازمان از مظنونان اقدامات تروریستی با دستورالعمل صادره از سوی مشاوران حقوقی دولت جورج بوش، رئیس جمهوری سابق ایالات متحده منطبق بوده و در نتیجه، تخلفی از روش های مورد تایید دولت وقت این کشور صورت نگرفته است.

سازمان های مدافع حقوق بشر این روش را نوعی شکنجه و در نتیجه، مغایر قوانین ایالات متحده دانسته و خواستار تعقیب قانونی و مجازات بازجویان شده بودند.

در ماه ژوئن سال ٢٠١١، وزارت دادگستری ایالات متحده دستور آغاز تحقیقات جنایی در مورد کشته شدن دو نفر در بازداشتگاه های تحت نظر نیروهای آمریکایی در خارج را صادر کرد. اگرچه اسامی این دو رسما منتشر نشده است، اما گفته می شود که آنان گل رحمان و مناضل الجمادی بوده اند.

مناضل الجمادی، اهل عراق که در ارتباط با بمب گذاری منجر به مرگ دوازده نفر در دفاتر صلیب سرخ در آن کشور دستگیر شده بود، هنگام بازداشت در زندان ابوغریب عراق در نوامبر سال ٢٠٠٣ جان داد و گل رحمان، که توسط نیروهای آمریکایی در جریان درگیری با شبه نظامیان حزب اسلامی گلبدین حکمتیار در سال ٢٠٠٢ در افغانستان دستگیر شده بود، کوتاه مدتی پس از دستگیری در یک زندان مخفی سیا در نزدیکی کابل درگذشت.

مدافعان حقوق بشر کشته شدن این دو نفر را به شکنجه و بدرفتاری در جریان بازجویی نسبت داده و خواستار انجام تحقیقات و مجازات بازجویان شده بودند.

شواهد ناکافی

در پی در گذشت گل رحمان در زندان مخفی سیا، مشخص شد که وی هنگام مرگ به یک دیوار بتونی زنجیر شده بود.

Image caption دادستان کل آمریکا گفته است که با وجود انجام تحقیقاتی گسترده، "شواهد متقنی" به دست نیامده تا بتوان با اتکای به آنها، به پیگرد مظنونان به تخلف از قوانین در بازجویی از زندانیان مبادرت کرد

در مورد مناضل الجمادی در زندان ابوغریب، پزشک قانونی ارتش آمریکا مرگ او را "قتل" دانست و براساس برخی گزارش ها، این شهروند عراقی هنگام بازداشت هدف ضرب و شتم نفرات ارتش آمریکا قرار گرفته بود. کسان دیگری نیز گفته بودند که زندانبانان او را به نرده‌های پنجره زندان زنجیر کرده و یک کیسه شن را روی سر او گذاشته بودند.

اریک هولدر، دادستان کل آمریکا به مناسبت پایان تحقیقات جنایی در مورد مرگ این دو نفر و بازجویی از افراد دیگری توسط ماموران سیا در خارج از خاک آمریکا بیانیه ای صادر کرد.

در این بیانیه آمده است که: "براساس سوابق مربوط به مرگ این دو نفر، وزارت دادگستری تصمیم گرفته است از پیگرد قانونی متهمان احتمالی خودداری کند به این دلیل که کیفیت و کمیت شواهد موجود در حدی نیست که بتوان بر اساس آنها، صدور رای محکومیت علیه متهمان را محتمل دانست."

در برخی از کشورها، به منظور جلوگیری از برگزاری محاکمات طولانی و بدون نتیجه، معمولا دادستانی صرفا در مواردی به تعقیب کیفری متهمان مبادرت می ورزد که "احتمال" بدهد که شواهدی که در اختیار دارد به محکومیت متهم منجر خواهد شد.

آقای هولدر در عین حال تاکید کرده است که هدف از تحقیقات وزارت دادگستری رفع تردیدهای موجود نسبت به قابل قبول بودن روش بازجویی مورد استفاده در این موارد نبوده است.

این تحقیقات در سال ٢٠٠٨ و برای روشن کردن این موضوع آغاز شد که آیا نحوه رفتار با بازداشتیان با دستورالعمل های صادره توسط مشاوران حقوقی دولت جورج بوش انطباق داشته است یا نه.

براساس آن دستورالعمل ها، انواعی از روش های بازجویی شامل القای حس خفگی در آب یا خفگی مصنوعی مجاز دانسته می شد هر چند دولت باراک اوباما این روش ها را مصداق شکنجه دانسته و ممنوع کرده است.

تحقیقات اولیه صرفا با این هدف آغاز شد که به چه دلیل فیلم های ویدیوئی جلسات بازجویی به شکلی مرموز از میان رفته اما دادستان کل بعدا دستور گسترش دامنه تحقیقات در مورد بازداشت و بازجویی از یکصد و یک تن از کسانی را صادر کرد که گفته شده است پس از حملات یازدهم سپتامبر سال ٢٠٠١ توسط ماموران آمریکایی بازداشت شدند.

بعضی دیگر از روش های دیگری که بازجویان سیا به آن متهم شده اند عبارتست از پا گذاشتن بر روی زنجیر پابند زندانیان که باعث آزار مچ پای آنان می شد، شستشوی افراد با برس سیمی و دمیدن مداوم دود سیگار به صورت فرد تحت بازجویی که گفته شده است از دستورالعمل صادره در دولت جورج بوش هم تعدی کرده است.

در سال ٢٠١١، دادستان کل آمریکا توصیه کرد که وزارت دادگستری تحقیقات کامل جنایی را در مورد مرگ مشکوک گل رحمان و مناضل الجمادی به جریان اندازد.

با اعلام خاتمه تحقیقات، دیوید پترائوس، مدیر سیا، از کارمندان این سازمان به خاطر همکاری با هیات تحقیق قدردانی کرد و گفت: "به عنوان ماموران اطلاعاتی، با خاتمه این تحققیات، ما به جای نگریستن به گذشته، به چالش های آتی نگاه می کنیم، اما بسیار مهم است که با تحقیقات وزارت دادگستری در مورد حوادثی که در گذشته روی داده هم همکاری کامل به خرج داده ایم."

در مقابل، جمیل جافر، مدیر اتحادیه آزادی های مدنی آمریکا، نتیجه تحقیقات وزارت دادگستری را "شرم آور" توصیف کرده است.