نتایج دیدار پوتین: روسیه خواسته‌اش را گرفت، تاجیکستان چه؟

به روز شده:  17:58 گرينويچ - دوشنبه 08 اکتبر 2012 - 17 مهر 1391

"اینک، نه تاجیکستان، بلکه روسیه برای بقای منبعد پایگاه 201 در جمهوری بیشتر منفعتدار بود، هست و خواهد ماند"

شکی نیست که نتیجه اساسی دیدار اخیر ولادیمیر پوتین از دوشنبه به امضا رساندن سازشنامه‌ای می‌باشد که بنا به آن پایگاه ۲۰۱ دولت روسیه تا سال ۲۰۴۲، یعنی باز به مدت ۳۰ سال دیگر در خاک تاجیکستان باقی می‌ماند.

همزمان در سازشنامه امکان تمدید مهلت بقای این پایگاه هر باری برای پنج سال دیگر پیش‌بینی شده است.

بود و باش کنونی پایگاه ۲۰۱ مبنی به سازشنامه‌ای بین تاجیکستان و روسیه می‌باشد که درست ۸ سال مقدّم از جانب رؤسای جمهور امامعلی رحمان و ولادیمیر پوتین در دوشنبه به امضا رسانده شده بود.

از بس که عمل آن تا به سال ۱۹۱۴ بود، ضرورتی برای بررسی تقدیر منبعد پایگاه به میان آمد. همین بود که چندی پیش مسئولین تاجیک و روس وارد گفت و شنید در این باره شدند.

از ابتدا معلوم بود که جانب تاجیکستان چه در سطح مسئولین و دولتداران و چه در سطح جامعه ضد بقای پایگاه ۲۰۱ در خاک کشور نمی‌باشند.

گذشته از آن، دایره‌های وسیع مردم جمهوری نه خود دولت روسیه و نه پایگاه آن را در قلمرو کشور، بیگانه نمی‌دیدند.

با این همه، از بس که هم تاجیکستان و هم روسیه در شرایطی قرار دارند که همه چیز و هر چیز ارزش سیاسی و اقتصادی خود را دارد، گفت و شنید در اطراف آینده پایگاه ۲۰۱ به جز تجارت سودای سیاسی و اقتصادی بین طرفین آن چیز دیگری شده نمی‌توانست.

بویژه، با درنظرداشت آن که وجود پایگاه خودی در خاک تاجیکستان برای روسیه از اهمیت زیاد استراتیژیک در حساب و کتاب و داد و گیر بین خود و ابرقدرتهای دیگر جهان امروزه برخوردار می‌باشد.

اصولاً، در حالت پیش بردن سیاست عملگرایانه با همه همجواران خود، کدام یک تهدید جدی بیرون نظام امنیتی جمهوری را خلل‌دار کرده نمی‌تواند.

خاصه از آن لحاظ که در شرایط کنونی هیچ یک از قدرتهای زمانه برای ناآرام کردن وضع در تاجیکستان هوسمند نیست، چون که به طور جدی ناآرام گرداندن وضع داخلی در جمهوری جوابگوی منفعتهای ملیشان نمی‌باشد.

بعد از رسیدن به افاقه ملی خطر تهدید مسلحانه بیرونی به امنیت کشور تنها و تنها از شهروندان خودمان سر می‌زد. این تهدیدها با امکانات و کوشش خود دولت تاجیکستان برطرف کرده شده بودند. برای منبعد پیدا نشدن چنین خطرها گذراندن سیاست عملگرایانه داخلی بکلی کافیست.

اینک، نه تاجیکستان، بلکه روسیه برای بقای منبعد پایگاه ۲۰۱ در جمهوری بیشتر منفعتدار بود، هست و خواهد ماند. این احتیاج‌مندی استراتژیک روسیه به نگاه داشتن پایگاه خویش در تاجیکستان امکانیت خوب را برای به دست آوردن فواید هر چه بیشتر سیاسی و اقتصادی و غیره فراهم ساخته بود.

تا به کدام ‌اندازه جانب تاجیکستان از این فرصت خوب بهره برده توانست؟ در این باره هر کس از مقایسه نتیجه‌های گفت و شنیدهای هممانند تاجیکستان و قرقیزستان با روسیه می‌تواند خودش قضاوت کند.

به گفته رئیس جمهوری قرقیزستان الماس اتمبایف، در عهد ریاست قُرمانبیک باقی یف طرفین قیرقیز و روس متفق شدند که اقامت پایگاههای روسیه در قرقیزستان تا به ۴۹ سال تمدید یابد و سپس به طور اتوماتیکی باز به ۲۵ سال دیگر در کشور باقی می‌مانند.

طبق سازشنامه‌ای که ۲۰ سپتامبر سال جاری به امضا رسید، مهلت اقامت پایگاه متحده روسیه در قرقیزستان ۱۵ سال را تشکیل می‌کند و سپس طرفین می‌توانند تمدید آن را بررسی کنند.

جانب روسیه توانست آن چیزی را که می‌خواست، یعنی تمدید مهلت اقامت پایگاه نظامیش را، به دست آورد

بر عوض به امضا رساندن این سازشنامه جانب روسیه وادار گشت که علاوه به همکاریهای نظامی و نظامی-فناوری در بنای نیروگاه عظیم قامبر اته و باز چهار نیروگاه دیگر کلان در بالاآب رودخانه نارین سهم‌گذار می‌شود و از بهر ستاندن قرض جمهوری، برابر به ۵۰۰ میلیون دلار آمریکایی، می‌گذرد.

اما دستاوردهای تاجیکستان چه گونه‌اند؟ بر عوض تمدید بقای پایگاه روسیه در قلمروش قرار گشت که اکنون رخصت برای کار کردن مهاجران کاری تاجیک در روسیه نه به یک سال، بلکه برای سه سال داده می‌شود و وقت برای ثبت نام تا به ۱۵ روز (پیشتر ۷ روز بود) زیاد کرده می‌شود.

اما در مسئله سهم‌گذاری جانب روسیه در بنیاد نیروگاههای آبی، خاصه نیروگاه "راغون"، کدام یک سازشنامه مشخص وادارکننده به امضا رسانده نشد. آن چیزی که در این راستا فعلاً به امضا رسید، یادداشتهای تفاهم در بابت ساختن چند نیروگاه میانه‌اقتدار در رودخانه‌های داخلی بیش نمی‌باشد.

در بابت برداشتن باج (عوارض گمرکی) از صادر کردن سوزشواری به تاجیکستان نیز همگی یادداشت به امضا رسید. بنا به گفته رسانه‌ها، جانب تاجیکستان لغو نمودن قرض شرکت "برق تاجیک" از کارخانه مشترَک "سنگتوده-۱" را مطرح کرده بود. امّا، طوری که به نظر می‌رسد، در این بابت هیچ یک سندی به امضا نرسید.


جانب روسیه توانست آن چیزی را که می‌خواست، یعنی تمدید مهلت اقامت پایگاه نظامیش را، به دست آورد. بدون شبهه، این دستاورد خیلی بزرگ سیاسی روسیه و خود رئیس جمهور آن ولادیمیر پوتین می‌باشد.

امّا جانب تاجیکستان در مسائلی که برایش از اهمیت استراتژیک برخوردار است - سهم‌گذاری فعلی روسیه در عملی نمودن طرحهای استراتژیک زیرساختاری، خاصه در بخش انرژی، همگی به امضا کردن یادداشتها نایل گشت.

یادداشتهایی که به امضا رسانده شده‌اند، همگی یادداشت می‌باشند و برای به سازشنامه‌ها، یعنی سندهای فعلی طرفین را وادارکننده تبدیل دادن آنها جانب تاجیکستان را لازم می‌آید که کوششهای زیادی را به خرج دهد.

اگر جانب تاجیکستان خواهد که یاداشتهای امضاشده در حقیقت به سند وادارکننده تبدیل یابند، باید هر کاری را که از دستش می‌آید، بکند، تا به این هدف پیش از تصدیق کرده شدن سازشنامه عاید به پایگاه نظامی روسیه از جانب پارلمان و موافقت رئیس جمهوری با قرار پارلمان برسد.

وگرنه کار تبدیل یافتن یادداشتها به سندهای وادارکننده می‌تواند، اولاً، شغل شاغل تنها خود تاجیکستان گردد و، ثانیاً، از حد زیاد به درازا کشیده شود.

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.