مصر و آمریکا؛ روابط پرتنش یا منافع مشترک

به روز شده:  11:04 گرينويچ - سه شنبه 06 نوامبر 2012 - 16 آبان 1391

معترضان خشمگین مصری در اعتراض به ساخت یک فیلم توهین آمیز به پیامبر اسلام در آمریکا پرچم آن کشور را به آتش کشیدند

دربیش از سه دهه گذشته مصر از متحدان اصلی آمریکا درخاورمیانه به شمار می‌رفت.

سالانه با دریافت نزدیک به ۲ میلیارد دلار، این کشور پس از اسرائیل بیشترین کمک های خارجی آمریکا را بدست می‌آورد،اما پس از سرنگونی رژیم حسنی مبارک وقدرت گرفتن اسلامگراها در مصر، روابط بین واشنگتن و قاهره، ظاهرا گرمی سابق خود را ازدست داده است.

فصل جدید در روابط مصر وآمریکا

حمله تظاهرکننده‌های خشمگین به سفارت آمریکا درمصر، دریازدهم سپتامبر در اعتراض به تولید یک فیلم توهین آمیز به پیامبراسلام درآمریکا ، شاید بارزترین نشانه این تغییرباشد.

تظاهرکننده‌ها پرچم آمریکا را از بالای دیوار ساختمان سفارت پائین کشیدند و آن را آتش زدند.

درپی این رویداد، باراک اوباما برای نخستین بار گفت، مصرمتحد آمریکا نیست، اما دشمن آن نیز نیست.

اخوان المسلمین که پس از هشتاد سال مبارزه برضد رژیم‌های مختلف قدرت را درمصر بدست گرفته‌اند، می‌گویند رابطه قبلی بین دوکشورکه آمریکا رهبر بود ومصر دنباله رو، دیگر از بین رفته است.

به گفته ای عصام العریان، معاون حزب آزادی وعدالت شاخه سیاسی اخوان المسلمین، آنها می خواهند "روابط مصربا آمریکا برپایه جدیدی استوار شود، و قاهره با کشورها وقدرتهایی که در گذشته به داشتن رابطه با آنها اهتمام نداشت، روابط تازه ای برقرار کند."

برغم اینکه، باراک اوباما و رقیب جمهوریخواه او میت رامنی ناخشنودی خود را نسبت به قدرت گرفتن اسلامگراها درمصر نشان داده‌اند، اما به عقیده عمرو عبدالعاطی، کارشناس مسایل آمریکا، هریک از این دو کاندیدا که رئیس جمهور آینده آمریکا شوند، ناچارند با اخوان المسلمین کنار بیایند، به این دلیل که اخوان المسلمین، بزرگترین گروه سیاسی و برسرقدرت در مصراست.

به گفته آقای عبدالعاطی"تا زمانیکه دوطرف منافع مشترک داشته باشند و تنها از راه اخوان المسلمین منافع آمریکا تأمین شود، دوطرف باهم همکاری خواهند داشت".

نیاز مشترک ومنافع دوطرفه

همزمان به نظرنمی‌رسد که تلاش اخوان المسلمین برای دنبال کردن یک سیاست خارجی مستقل، مصر را از آمریکا بی‌نیاز کند.

برغم اینکه کمک‌های غیرنظامی آمریکا به مصر در سال‌های اخیرکاهش یافته، کمک نظامی یک میلیارد وسیصد میلیون دلاری واشنگتن به قاهره، کماکان به قوت خود باقی است.

"مصرپس از آن که محمد انور السادات رئیس جمهوری سابق این کشور درسال ۱۹۷۹، با میانجیگری جیمی کارتر رئیس جمهوری وقت آمریکا با مناخم بیگین نخست وزیر سابق اسرائیل، پیمان صلح امضا کرد، به یکی از متحدان آمریکا درمنطقه تبدیل شد ."

مقامات مصری در ماههای اخیر به شدت در تلاش بودند تا آمریکا را متقاعد کنند که کمک‌های غیرنظامی خود به مصر را از سر گیرد، تا از شدت مشکلات شدید اقتصادی که این کشور با آن دست به گریبان است، بکاهند.

دراواخر ماه سپتامبر۲۰۱۲، اداره آمریکا تصمیم گرفت که ۴۵۰ میلیون دلار کمک غیرنظامی به مصر ارائه دهد.

اما این تصمیم با ممانعت برخی نمایندگان برجسته کنگره این کشورکه ازعملکرد سردمداران جدید اسلامگرای مصرنگرانند، روبرو شد.

مصر همچنین در جریان مذاکرات مربوط به گرفتن وامی تقریبا معادل ۵ میلیارد دلار از صندوق بین المللی به کمک آمریکا نیاز دارد.

روابط سه جانبه و حفظ "صلح سرد"

مصرپس از آن که محمد انور السادات رئیس جمهوری سابق این کشور درسال ۱۹۷۹، با میانجیگری جیمی کارتر رئیس جمهوری وقت آمریکا با مناخم بیگین نخست وزیر سابق اسرائیل، پیمان صلح امضا کرد، به یکی از متحدان آمریکا درمنطقه تبدیل شد .

پیمانی که به سالها جنگ ودشمنی بین دوکشور پایان داد.

دکترمصطفی کامل السید، استاد علوم سیاسی دانشگاه قاهره می گوید: "ازآن زمان به بعد، رابطه مصر با آمریکا در واقع سه جانبه بوده است."

به گفته آقای السید مصرتلاش کرد تا رابطه بین واشنگتن و قاهره را ازتل آویو جدا کند، اما به دلیل فشار گروه‌های طرفدار اسرائیل در واشنگتن موفق به این امر نشد.

حفظ "صلح سرد" بین مصر و اسرائیل درصدر اولویت‌های هر دولتی در آمریکا قرارداشته است

مصر و اسرائیل هیچگاهی بطورکامل روابط عادی نداشته‌اند، صلحی که دربیش از ۳۰ سال گذشته بین دوکشور برقرار بوده، "صلح سرد" خوانده می‌شود.

اما حفظ این "صلح سرد" بین مصر و اسرائیل درصدر اولویت‌های هر دولتی در آمریکا قرارداشته است.

تفاوتی نداشته که در رأس دولت یک دمکرات بوده یا جمهوریخواه و امنیت اسرائیل یک خط قرمز به شمار می‌رود.

به عقیده دکترمصطفی کامل السید، درسال‌های آینده مصر زیر فشارقرار خواهد گرفت، به ویژه اگر میت رامنی که در مصر و جهان بیشتر طرفدار اسرائیل به حساب می‌آید، برنده انتخابات ریاست جمهوری شود.

آقای السید معتقد است: "دولت آمریکا تلاش خواهد کرد تا مصررا وادارد که روابط خود با اسرائیل را بطور کامل عادی سازد، و این یکی از آرزوهای نخست وزیر اسرائیل است."

از زمانی‌که، محمد مرسی اسلامگرا قدرت را در مصر بدست گرفته است، او در سخنرانی‌های خود هنوز نامی از اسرائیل نبرده و تنها به این نکته بسنده کرده است که مصر به توافقنامه‌ها و پیمان‌های بین المللی که امضا کرده، همچنان پایبند خواهد بود.

گفته می‌شود، بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل دوبار به آقای مرسی تلفن کرده، اما رئیس جمهوری مصرآماده نشده با وی صحبت کند.

"مصر و اسرائیل هیچگاهی بطورکامل روابط عادی نداشته‌اند، صلحی که دربیش از ۳۰ سال گذشته بین دوکشور برقرار بوده، "صلح سرد" خوانده می‌شود. اما حفظ این "صلح سرد" بین مصر و اسرائیل درصدر اولویت‌های هر دولتی در آمریکا قرارداشته است."

این وضعیت برای آمریکایی‌ها خوشایند نیست، بویژه اینکه درمنطقه شمال سینا واقع درشمال شرق مصر که هم مرز با اسرائیل است، هر‌ازگاهی نیروهای امنیتی و ارتش مصر با گروه‌های مسلح اسلامگرا درگیر می‌شوند، و این باعث نگرانی شدید اسرائیل شده است.

ناظران معتقدند اسرائیل از دولت آینده آمریکا خواهد خواست تا دولت مصر را وا دارد که به مقامات سیاسی این کشور اجازه دیدار با همتایان اسرائیلی خود را بدهد. نه اینکه این دیدارها تنها به دیدار مقامات امنیتی دوطرف محدود شود.

این احتمال هم وجود دارد که از حماس بخواهد که وارد گفتگوهای صلح با اسرائیل شود.

و دراین راستا، کمک‌های نظامی وغیرنظامی آمریکا به مصر، ازبرگه‌های اصلی فشار واشنگتن بر قاهره خواهد بود.

با این حال، اگرمحمد مرسی به فشارها تن دهد ودر برابر اسرائیل انعطاف کند، این امرنه تنها مناقض اصول ومبادی است که اخوان المسلمین به آن باوردارند، بلکه به وجهه این گروه که عملا خدشه دیده، لطمه بیشتر وارد خواهد کرد.

بنابرین، چنین فرضیه بعید به نظرمی رسد.

درمقابل اگرآمریکا کمکهای خود به دولت اسلامگرای مصر را قطع کند، "صلح سرد" بین قاهره وتل آویو، احتمالا به مخاطره خواهد افتاد.

در این زمینه بیشتر بخوانید

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.