اوباما؛ از بن بست صلح خاورمیانه تا گزینه های پیش رو

به روز شده:  01:04 گرينويچ - چهارشنبه 07 نوامبر 2012 - 17 آبان 1391

باراک اوباما بعد از پیروزی در انتخابات سال ۲۰۰۸ خیلی سریع توجهش را متوجه صلح خاور میانه کرد

بسیاری از تحلیلگران، روند متوقف شده صلح خاورمیانه را به میدان مینی برای روسای جمهور آمریکا تشبیه می کنند.

باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا هم در همان روزهای اول ریاست جمهوری خود، شانس اش را در این میدان مین محک زد – تلاشی که شاید به یکی از مهمترین شکست‌های دوره اول ریاست جمهوری او تبدیل شد.

او بعد از پیروزی در انتخابات سال ۲۰۰۸ خیلی سریع توجهش را متوجه صلح خاور میانه کرد.

نخستین تلفن بین المللی او به عنوان رئیس جمهور، تماسی بود با محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی.

رهبران وقت اسرائیل، مصر و اردن در نوبت‌های بعدی تماسهای رئیس جمهور آمریکا قرار گرفتند.

ریموند مک گاورن، تحلیلگر سابق سی آی ای به بی بی سی فارسی گفت: "کارتر گفته هر رئیس جمهور دموکراتی، البته هر رئیس جمهوری ولی خصوصا روسای جمهور دموکرات، اگر بخواهند تغییری در خاور میانه ایجاد کنند، اگر می خواهند مذاکرات عادلانه ای بین اسرائیلی ها و فلسطینی ها آغاز کنند، تنها فرصتی که دارند یا شش ماه اول دوره اولشان است یا شش ماهه آخر دوره آخرشان."

در دومین روز استقرارش در کاخ سفید، اوباما جرج میچل، دیپلمات کار کشته که در پیمان آتش بس ایرلند شمالی نقش موثری ایفا کرده بود را به عنوان فرستاده ویژه خود در خاورمیانه منصوب کرد.

مارتین ایندیک، سفیر سابق آمریکا در اسرائیل هم به بی بی سی فارسی گفت: "نخست وزیر اسرائیل، بنیامین ناتانیاهو که رهبری یک ائتلاف راست گرا را در دست دارد، با اعمال هر نوع محدودیتی بر فعالیتهای شهرکسازی مخالف بود و او جرج میچل را به باتلاق مذاکرات درباره جزئیات کشاند. در نهایت میچل موفق شد که نتانیاهو را به انجام کار نسبت مهمی –در مقیاس اسرائیل –وا دارد، و آن پذیرش یک تعلیق ۱۰ ماهه در توسعه شهرکها بود."

در آن روزها، باراک اوباما لحن تند تری نسبت به تل آویو اتخاذ کرده بود.

به نظر می رسید رئیس جمهور جدید آمریکا به این جمع بندی رسیده که حمایت بی چون و چرا از اسرائیل و ادامه اشغال سرزمینهای فلسطینی و توسعه شهرکهای یهودی نشین، با منافع آمریکا همخوانی ندارد.

باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا روز ۴ ژوئن ۲۰۰۹ گفت:"این غیر قابل انکار است که مردم فلسطینی، چه مسلمان و چه مسیحی، در تلاش خود برای رسیدن به یک سرزمین مادری، صدماتی متحمل شده است. پس تردیدی نیست که وضعیت برای مردم فلسطینی، غیر قابل تحمل است. و آمریکا به مطالبات مشروع فلسطینیان برای عزت، موقعیت و داشتن کشوری متعلق به خودشان، پشت نخواهد کرد."

اما همانطور که انتظار می رفت، لحن متفاوت رئیس جمهور جدید آمریکا، با استقبال چندانی از سوی تل آویو موجه نشد.

آقای ایندیک گفت:"بجای اعتماد سازی بین دو طرف، پرزیدنت اوباما موفق شد انتظارات طرف فلسطینی را بالا ببرد، انتظاراتی که او نمی توانست از طرف اسرائیلی تضمین کند، و ناتوانی اش به این خاطر بود که اوباما موفق شد همه اسرائیلی ها را – اعم از چپ و راست – قانع کند که او از آنها خوشش نمی آید، مثل این بود که او داشت عشق دیگری را در جهان عرب تعقیب می کرد."

وقتی جو بایدن، معاون رئیس جمهور آمریکا در ماه مارس سال ۲۰۱۰ برای بازدید رسمی وارد اسرائیل شد، وزارت داخله اسرائیل برای احداث ۱۶۰۰ واحد ساختمانی جدید در اراضی اشغالی کرانه باختری رود اردن، مجوز صادر کرد. این اقدام تحقیر آقای آقای بایدن تلقی شد و رابطه دو دولت را حتی تیره تر کرد.

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل در مقابل کنگره آمریکا روز ۲۴ می سال ۲۰۰۴ گفت: "ما در کنار هم می ایستیم، برای دفاع از دموکراسی، در کنار هم برای پیش برد صلح، در کنار هم در مبارزه با تروریسم."

علی رغم صف آرایی دوستان اسرائیل در کنگره و برخی رسانه های آمریکایی، در ماه سپتامبر سال ۲۰۱۰ باراک اوباما در مجمع عمومی سازمان ملل متحد نوید تشکیل کشور مستقل فلسطین را داد.

او گفت: "اینبار ما باید بهترین عنصر درونی خودمان را بیابیم. اگر موفق شویم – سال بعد که به این مجمع باز می گردیم – توافقی خواهیم داشت که به پیوستن یک عضو جدید به سازمان ملل متحد منجر خواهد شد – کشور مستقل فلسطینی، در صلح با اسرائیل."

اما کمتر از ۵ ماه بعد، مقاومت دولت اسرائیل و فشار لابی های آن در واشنگتن، کاخ سفید را به عقب نشینی فاحشی وا داشت.

در فوریه سال ۲۰۱۱، ایالات متحده آمریکا قطنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد در محکومیت شهرک سازی در اراضی فلسطینی را وتو کرد.

شش ماه بعد، هنگامی که باراک اوباما برا دیگر پشت تریبون مجمع عمومی سازمان ملل متحد قرار گرفت، لحنش کاملا تغییر کرده بود.

باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا در مجمع عمومی سازمان ملل متحد۲۱ سپتامبر ۲۰۱۱ گفت: "صلح از طریق بیانیه ها و قطعنامه های سازمان ملل حاصل نخواهد شد – هیچ راه میان بری به ختم مناقشه ای که دهه ها ادامه داشته، وجود ندارد – در نهایت به عهده اسرائیلی ها و فلسطینی ها است و نه ما – که بر سر موضوعات مورد اختلافشان به توافق برسند – موضوعاتی مثل مرزها و امنیت، آوارگان و اورشلیم."

شاید به همین دلیل بود که امسال، خود آقای اوباما اذعان کرد که در پیشبرد صلح بین فلسطینیان و اسرائیل موفق نبوده است.

آقای اوباما در ۱۵ ژوئیه امسال گفت: "کارهایی که من می توانم بدون کنگره انجام دهم بیشتر در حوزه سیاست خارجی است. در آن حوزه، من موفق نشدم آنطور که می خواستم صلح خاورمیانه را پیش ببرم."

با این کارنامه، اگر باراک اوباما برای بار دوم به ریاست جمهوری برسد، آیا این انسداد ادامه خواهد یافت؟

آقای مک گاورن هم گفت: "اوباما یا قدرت نداشت یا جسارت نداشت. اگر اوباما برای دور دوم انتخاب شود، ممکن است حتی قبل از شش ماه آخرین سال مسئولیت اش، حرکتی برای ایجاد عدالت برای فلسطینیان انجام دهد. اگر رامنی پیروز شود، خدای من، روشن است که او از دکترین جرج بوش پیروی خواهد کرد."

وقتی داشتم سال گذشته از بیت المقدس به واشنگتن منتقل می شدم، یکی از دوستان اسرائیلی ام به من گفت که از یک پایتخت اسرائیل به یک پایتخت اسرائیلی دیگری منتقل می شوم.

دوره اول ریاست جمهوری باراک اوباما تا اندازه ای این ذهنیت را تائید می کند – اما ممکن است اگر برای دور دوم انتخاب شود، چون دیگر چیزی برای باختن ندارد، دوباره شانس اش را در این میدان مین آزمایش کند.

حتی در آن صورت، توان رئیس جمهور برای هر نوع اقدامی در رابطه با اسرائیل تا حد زیادی به ترکیب و فضای حاکم بر کنگره بستگی خواهد داشت، جایی که تغییر موضع نسبت به اسرائیل بسیار بعید به نظر می رسد.

در این زمینه بیشتر بخوانید

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.