چین و آمریکا، رهبران جدید و روابطی نه چندان روشن

به روز شده:  12:54 گرينويچ - 11 نوامبر 2012 - 21 آبان 1391

این هفته شاهد اتفاقی خواهد بود که هر بیست سال یک بار تکرار می‌شود؛ تغییر هم‌زمان رهبران چین و آمریکا. با اینکه رئیس جمهور اوباما برای چهار سال دیگر نیز در موقعیت خود خواهد ماند، تیم مشاوران او در امور چین شاهد تغییراتی خواهد بود. کنگره هجدهم حزب حاکم چین مجموعه جدیدی از رهبران سیاسی را به روی صحنه خواهد آورد.

با وجود این تغییرات گذرا، به نظر بعید می‌رسد که در آینده نزدیک شاهد تغییرات اساسی در روابط دوجانبه این دو باشیم. انتخاب دوباره رئیس جمهور اوباما، به معنی ادامه یافتن رویکرد عملگرایانه، بدون تعارف و نتیجه-محور او در سیاست خارجی است. رهبران جدید چین نیز، با توجه به انبوه مشکلات داخلی، بعید است علاقه‌ای به بر هم زدن رابطه آرام خود با ایالات متحده داشته باشند.

روابط چین و ایالات متحده در طی ۴۰ سالی که از برقراری روابط این دو می‌گذرد، همواره در چارچوبی محدود گرفتار بوده است. با اینکه شبهات و بی اعتمادی در هر دو سو وجود دارد، دو کشور در بیشتر مواقع قادر به حل اختلافات و ایجاد تعادل در روابط خود بوده‌اند. با وجود روابط چنین پیچیده‌ و حساسی، عجیب نیست که برخی مسائل باعث ایجاد تنش، تقابل و رقابت شود و برخی مبنای همکاری بر سر منافع مشترک. ایالات متحده و چین، در رابطه‌ای که گاه به رقابت میان این دو تبدیل می‌شود، عمیقاً به یکدیگر وابسته اند.

با اینکه مشاهده تغییرات کلان در سیاست‌ گذاری ها بعید به نظر می‌رسد، انتخابات آمریکا و انتصاب رهبران جدید در چین، تأثیر انکار ناپذیری بر روابط این دو خواهد داشت. رویکرد هر یک از دو دولت جدید در مقابله با مشکلات داخلی خود، روی کشور دیگر نیز تأثیر خواهد گذاشت.

"در بیستم ماه نوامبر، رئیس جمهور اوباما و رئیس جمهور جدید چین، برای شرکت در اجلاس شرق آسیا راهی کامبوج خواهند شد. در صورتی که این ملاقات شاهد دستاورد ملموسی در جهت حل مناقشات دریای جنوبی چین و پیشگیری از تنش و رودررویی های خطرناک باشد، قدمی بسیار مثبت در راستای بهبود روابط خواهد بود. "

چین برای ادامه موفقیت اقتصادی خود باید به سمت مدل توسعه ای بر پایه مصرف حرکت کند که مشوق نوآوری باشد و این کشور را از وابستگی شدید به سرمایه‌گذاری و صادرات با‌ ارزش افزوده کم، نجات دهد. ایالات متحده نیز باید در دراز مدت با کم کردن کسری بودجه، بیشتر پس انداز کند و صادرات خود را تقویت کند. تا هنگامی که هر کدام از دو دولت در این جهت حرکت کند، به کشور دیگر نیز کمک خواهد کرد. اگر بازارها به اندازه کافی آزاد باشد، مصرف داخلی افزاینده در چین به تقویت صادرات در ایالات متحده کمک خواهد کرد.

اقدامات دولت چین برای تقویت حقوق مالکیت معنوی و تشویق نوآوری، به شرکت های آمریکایی، که از دزدی مالکیت معنوی صدمه های سنگینی می بینند، کمک خواهد کرد. کاهش بدهی ها و تقویت اقتصاد در آمریکا، برای چین به معنی اطمینان از ثبات بازار جهانی و ایجاد موقعیت های بیشتر برای سرمایه‌گذاری مستقیم در دارایی‌های ایالات متحده است.

در حالی که این تغییرات داخلی نمایان می‌شود، چالش های خارجی همچنان بر این روابط دو‌جانبه سایه خواهد افکند. تنش بر سر تجارت، فعالیت‌های دریایی، مناقشات ارضی، جاسوسی سایبری، سوریه و مسائل دیگر همچنان پابرجا خواهد ماند.

در بیستم ماه نوامبر، رئیس جمهور اوباما و رئیس جمهور جدید چین، احتمالاً شی چین پینگ، برای شرکت در اجلاس شرق آسیا راهی کامبوج خواهند شد

شاید در چند هفته آینده، هنگامی که نوبت به اختلافات دریایی و ادعاهای ارضی در مورد دریای جنوبی چین برسد، بتوان نمونه‌ای از قابلیت رهبری جدید چین در حل و فصل مسائل با ایالات متحده را دید. با اینکه ایالات متحده در مقابل تک تک این ادعاها موضع نمی‌گیرد، واشنگتن نیز به مانند بیشتر کشورهای جنوب شرقی آسیا، موافق به دستیابی به معاهده ای است بر اساس توافقات میان چین و آسه آن در سال ۲۰۰۲، بر روی نحوه پیگیری ادعاها از سوی هر کشور.

چین همچنان تأکید می‌کند که ایالات متحده بهانه‌ای برای دخالت در این مناقشات ندارد و این مسائل را باید به شکل دوجانبه حل کرد. از این جهت توجه کارشناسان به فشارهای چین بر روی کامبوج جلب شده است. چین از میزبان کامبوجی می‌خواهد که توضیح دهد که چرا چهل و پنجمین دوره اجلاس نخست وزیرهای آسه آن، که در ماه جولای در پنوم پن برگزار شد، برای اولین بار در تاریخ این اجلاس بدون ارائه پیام مشترک پایان یافت.

در بیستم ماه نوامبر، رئیس جمهور اوباما و رئیس جمهور جدید چین، احتمالاً شی چین پینگ، برای شرکت در اجلاس شرق آسیا راهی کامبوج خواهند شد. در صورتی که این ملاقات شاهد دستاورد ملموسی در جهت حل مناقشات دریای جنوبی چین و پیشگیری از تنش و رودررویی های خطرناک باشد، قدمی بسیار مثبت در راستای بهبود روابط خواهد بود.

به نظر مشکل ساز ترین بخش روابط ایالات متحده و چین، در مواردی است که دو کشور ضوابط مشترکی برای تنظیم رفتارهای خود ندارند؛ قدم بعدی در این روابط باید معطوف به ایجاد این ضوابط مشترک باشد. در صورتی که پکن و واشنگتن همین حالا کار بر روی این پروژه حساس را آغاز کنند، شاهد نشانه ای درخشان برای امیدواری به بهبود روابط چین و ایالات متحده تحت رهبری نو خواهیم بود.

*نینا هاچیگیان، محقق ارشد مرکز تحقیقاتی آمریکن پروگرس است و در حال فعالیت روی کتابی در باره روابط آمریکا و چین است

در این زمینه بیشتر بخوانید

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.