نگرانی سازمان ملل متحد از پرتاوگاههای ناامن رادیواکتیو در تاجیکستان

به روز شده:  17:51 گرينويچ - دوشنبه 17 دسامبر 2012 - 27 آذر 1391

متخصصان می گویند در صورت رخ دادن حوادث طبیعی، به مانند سیل و یا حتی آمدن باد شدید ذره‌هایی از این کوه زباله‌ها به ساکنان منطقه خطرزا خواهد بود

سازمان ملل متحد از پرتاوگاههای(زباله دانی) ناامن رادیواکتیو در تاجیکستان ابراز نگرانی کرده است.

کمیسیون اقتصادی سازمان ملل متحد در امور اروپا گفته است، که حدود ۵۵ میلیون تن زباله رادیواکتیو در شمال تاجیکستان، که از معدن اورانیوم زمان شوروی به میراث مانده، از نظر امنیتی رسیدگی نشده است.

ژان رادریگیز، سخنگوی این کمیسیون، روز جمعه، ۱۴ دسامبر، در ژنو به خبرنگاران گفته است: “برای ایمن سازی، روپوش کنی(پوشاندن) و از نظر امنیتی به این زباله‌ها رسیدگی نشده است.”

تاجیکستان در زمان شوروی مکان تولید اورانیوم برای ساختن نخستین بمب شوروی بود.

آن زمان نه تنها در اینجا اورانیوم استخراج شده، بلکه معدن اورانیوم وارداتی از جماهیر همسایه نیز بوده است و حالا شمال این کشور مکان ده پرتاوگاه زباله‌های رادیواکتیو است.

کمیسیون اقتصادی سازمان ملل متحد در امور اروپا می‌گوید، برای تأمین امنیت پرتاوگاههای تاجیکستان از سال ۱۹۹۰ به این سو اقدام نشده است.

اما عبدالجبار سلاماو، معاوین رئیس آژانس امنیت هسته‌ای و مواد رادیواکتیو این کشور به بی‌بی‌سی گفت، که ایمنی پرتاوگاهها در چهارچوب برنامه‌های ملی، منطقه‌ای و طرحهای مشترک این کشور با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی "به حد امکان تحت کنترل" بوده است.

آقای سلاماو گفت، هرچند در سالهای نخستین پس از کسب استقلال تاجیکستان این پرتاوگاهها بدون توجه مانده بودند، اما "پس از سال ۱۹۹۸ حکومت تاجیکستان به این مشکل رو آورد و آنها را زیر نظر گرفت."

در سال ۱۹۹۹ نخستین هیات آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای تحقیق در مورد وضع این پرتاوگاهها وارد تاجیکستان شده و همکاری خود را با دولت این کشور در زمینه ایمن سازی و تأمین امنیت پرتاوگاهها را تاکنون ادامه داده است.

آقای سلاماو گفت با کمک این آژانس و کشورهای امدادرسان تأمین امنیت در منطقه‌ای در ناحیه فیض‌‌آباد، که انبار زباله رادیواکتیو است، تقریباً صد در صد انجام شده است.

در پاسخ به این سؤال که آیا واقعا همانطور که سازمان ملل می‌گوید به امنیت پرتاوگاههای شمال تاجیکستان از سال ۱۹۹۰ به این سو توجه نشده است، گفت "در زمینه کنترل پرتاوگاهها مواد رادیواکتیو دو نمود فعالیت انجام می‌شود، که یکی ایمن سازی مردم از تأثیر پرتاوگاهها و دیگری امنیت پرتاوگاهها از تأثیر بیرونی، برای مثال از ترورست‌ها انجام می‌شود."

او افزود که دومی، یعنی امنیت پرتاوگاه از دسترسی بیرونی تنها در منطقه فیض‌‌آباد انجام شده، این منطقه توسط دوربین‌ها به صورت ۲۴ ساعته تحت نظارت نهادهای مربوطه قرار داشته است.

ولی او گفت که در شمال تاجیکستان میدان‌های پرتاوگاهها باید ایمن‌سازی شده و برای کشت و کار و یا استفاده برای چراگاهها مناسب شوند.

در این جا ده پرتاوگاه مواد رادیواکتیو وجود دارد، که هشت پرتاوگاه در زمان شوروی "روپوش شد"(پوشیده شده است) و دو عدد دیگر در منطقه استقلال (تباشر) و دیهمای هنوز پوشیده نیستند.

اما متخصصان می‌گویند پرتاوگاهها در زمان شوروی روپوش شده(پوشیده شده)اما با معیارهای بین‌المللی همخوانی ندارد. طبق معیارهای بین‌المللی، بالای پرتاوگاهها باید حداقل با دو متر خاک پوشانده شود، اما روپوش این پرتاوگاهها در شمال تاجیکستان فقط از ۷۰ سانتی‌متر تا یک و نیم متر بوده است.

کمیسیون اقتصادی سازمان ملل در امور اروپا از تلاشهای آژانس بین المللی انرژی اتمی برای اجرای طرحهایی در زمینه ایمن سازی پرتاوگاههای رادیواکتیو تقدیر کرده است.

اما این کمیسیون همزمان نوشته: "به خاطر حجم بزرگ کاری، که در اینجا باید انجام شود، بی‌ضررسازی کامل این مکان در آینده نزدیک بعید به نظر می‌رسد."

بنا به اطلاع آژانس امنیت هسته‌ای و مواد رادیواکتیو تاجیکستان، برای اجرای پروژه بی‌ضررسازی پرتاوگاهها در شمال کشور حدودا به ۷۰ میلیون یور و نیاز است.

بهار سال جاری کمیسیون محیط زیست پارلمان تاجیکستان از کشورهای امدادرسان خواستار مبالغ لازم برای انجام طرحهای بی‌ضررسازی پرتاوگاهها در ولایت سغد شده بود.

این کمیسیون در خصوص پرتاوگاه تباشر هشدار داده بود، که هرچند پرتاوگاه دور از محل سکونت مردم واقع است، اما در صورت هر حادثه طبیعی مانند سیل یا باد شدید، ممکن است که این کوه زباله برای ساکنان خطرساز شود.

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.