لهستان شکرگزار اتحادیه اروپا

به روز شده:  08:54 گرينويچ - 30 دسامبر 2012 - 10 دی 1391

مردم ورشو در گورستان نظامی پوازکی مراسم یادبود روز مردگان را برگزار می کنند

چهل سال قبل، در ترسیم نقشه اروپا کشورهایی نقش داشتند که از جنگ جهانی دوم در "جبهه غرب" پیروز بیرون آمده بودند. ولی امروز ترسیم نقشه اروپا به تدریج به دست کشورهایی می افتد که توانستند از وحشیگری‌ها و خشونت‌های حاکم بر" جبهه شرق" جان سالم به در برند و به چهل سال سلطه کمونیسم بر اروپای شرقی پایان دهند.

هر سال در اول نوامبر، ورشو، پایتخت لهستان در سکوت سنگینی فرو می رود و هنگام غروب مردم این شهر برای برگزاری مراسم یادبود روز مردگان، به گورستان ها می‌روند.

پس از فرارسیدن تاریکی شب، شعله های نارنجی و سرخ شمع ها و فانوس هایی که مردم حمل می کنند فضای گورستان را روشن می کند و چنین به نظر می رسد که فرشی از شعله های آتش، قبرها را پوشانده است.

بسیاری ازکسانی که از اوایل قرن نوزدهم برای کشورشان جنگیدند و کشته شدند از جمله قربانیان قیام ورشو و نیز جنگ جهانی دوم، در گورستان نظامی پوازکی، مدفونند.

"برای ما پیوستن به اتحادیه اروپا تایید نهایی این موضوع بود که ما از هر لحاظ یک کشوراروپایی هستیم"

رادوسلاو سیکورسکی، وزیر خارجه لهستان

درهیچ نقطه دیگر اروپا در یک چنین روزی برای قربانیان جنگ تا این حد احترام قائل نمی شوند. لهستانی ها عقیده دارند که این قربانیان در شکل گیری اروپای کنونی نقش مهمی داشته اند.

هنگامی که ۱۰ کشور اروپای شرقی که قبلا کمونیست بودند، در خواست عضویت در اتحادیه اروپا را کردند، بریتانیا از اولین کشورهایی بود که استقبال زیادی از این درخواست کرد.

مارگارت تاچر نخست وزیر وقت بریتانیا از حزب محافظه کار و جان میجر، جانشین او معتقد بودند گسترش اتحادیه اروپا سبب خواهد شد از قدرت فزاینده مقر اتحادیه اروپا در بروکسل، کاسته شده و از تضعیف حاکمیت کشورهای اروپایی جلوگیری شود.

ولی این حساب ها درست از کار درنیامد.

لرد کر، نماینده سابق بریتانیا در اتحادیه اروپا می گوید: " مارگارت تاچر تصور می کرد مردمی که از قید امپراتوری شوروی و پیمان ورشو گریخته بودند، مایل نخواهند بود دوباره خود را تحت سلطه یک قدرت مرکزی قوی که این بار بروکسل است نه مسکو، ببینند. به همین جهت او معتقد بود که عضویت کشورهای اروپای شرقی در اتحادیه اروپا سبب خواهد شد که این اتحادیه بیشتر جنبه کنفدراسیون پیدا کند نه فدرال، و اروپا به شکل مجموعه ای از کشورهای مستقل آزاد و پرافتخار درآید."

در زیر رنگ های پوسته پوسته شده ساختمان‌های وروتسواف، می توان اعلان هایی به زبان آلمانی را دید که مربوط به دوره ای است که شهر بخشی از آلمان بود و برسلائو خوانده می شد

لرد کر، خاطرنشان می کند که این تصور، به روشنی اشتباه بود چون هر قدر کشورهای عضو اتحادیه بیشتر می شدند به همان نسبت تمرکز قدرت افزایش می یافت.

اتحادیه اروپا، یک نهاد آزادیبخش

لهستانی ها و سایر ملل اروپای شرقی به هیچ وجه فکر نمی کردند اتحادیه اروپا مانند شوروی است و یا کمیسیون اروپایی، کوچک ترین شباهتی به دفتر سیاسی حزب کمونیست شوروی (پولیت بورو) دارد.

رادوسلاو سیکورسکی، وزیر خارجه لهستان می گوید: "برای ما پیوستن به اتحادیه اروپا در حقیقت تایید نهایی این موضوع بود که ما یک کشور به تمام معنی اروپایی هستیم. این موقعیتی بود که به رغم میل ما، دو قدرت خودکامه شوروی و آلمان نازی، نگذاشته بودند به آن دست یابیم."

آقای سیکورسکی، می گوید برای مردم لهستان جنگ جهانی دوم و پی آمدهای سیاسی آن از بعضی جهات تنها در سال ۱۹۸۹ پایان یافت یعنی هنگامی که در لهستان اولین انتخابات آزاد برگزار شد و پس از آن عضویت این کشور در پیمان ناتو و اتحادیه اروپا این روند را تکمیل کرد.

بسیاری از بریتانیایی ها به اتحادیه اروپا به عنوان یک نهاد غیردموکراتیک، بوروکراتیک و غیرمنصفانه نگاه می کنند در حالی که بیشتر لهستانی ها این نهاد را یک نیروی آزادیبخش می دانند که سبب شده نهایتا آنها بتوانند به مجموعه ای از کشورهای امن و دموکراتیک بپیوندند و پس از قرن ها یک لهستان امن و آزاد را در اروپا پایه ریزی کنند.

این اعتقاد که ادغام و یکپارچگی اروپا سبب رهایی ملت های اروپایی از تاریخ وحشتناک گذشته شان شده، یک اعتقاد قوی و پابرجا در اروپای مرکزی است

شهر وروتسواف، در غرب لهستان در حقیقت قلب این هویت بازیافته اروپایی است. سرمایه گذاری آلمانی ها به خصوص در بخش فن آوری اطلاعاتی، به سوی این شهر جوان و پرشور روان است.

ولی در این شهر مانند هر نقطه دیگری در لهستان؛ تاریخ، شخص را غافلگیر می کند. در خیابانی در مرکز وروتسواف، در زیر رنگ ریخته دیوارهای یک مجتمع آپارتمانی کهنه، هنوز می توان اعلان هایی را دید که به زبان آلمانی است نه لهستانی. زیرا وروتسواف، تا سال ۱۹۴۵ یک شهر آلمانی بود که برسلائو، خوانده می شد. در این سال قریب به ۵۰۰ هزار نفر از ساکنان این شهر را نقل مکان داده و در آلمان شکست خورده و تحقیر شده پس از جنگ اسکان دادند.

در همین حال قریب به نیم میلیون لهستانی که زمین های متعلق به آنان را شوروی غصب کرده بود به وروتسواف آمدند و در خانه های خالی متعلق به آلمانی هایی که از این شهر رفته بودند، سکنی گزیدند.

در دهه های اول پس از جنگ جهانی دوم کسانی که از جنگ در جبهه غرب، جان سالم به در برده بودند نقشه آینده اروپا را می کشیدند ولی اکنون قدرت های تعیین کننده به تدریج به سوی شرق اروپا کشیده می شوند وشهرهایی مثل وروتسواف در لهستان به صورت مرکز ثقل این جاذبه در می آیند.

اروپا به شرق کشیده می شود

یوآخیم بیترلیچ، مشاور هلموت کهل، صدراعظم پیشین آلمان در تشریح این که چگونه در جریان انتقال قدرت از غرب به شرق اروپا، یک تغییر دینامیک در اتحادیه اروپا به وجود آمد می گوید: "امروز اگر دولت لهستان در باره مسئله ای مرتبط با اروپا سئوالی داشته باشد از پاریس نمی پرسد بلکه با برلین تماس می گیرد. و این، موقعیت دشواری برای آلمانی هاست چون از سالهای ۱۹۸۹ و ۱۹۹۰ به بعد آنها می بایستی چیزی را که کاملا فراموش کرده بودند یاد بگیرند؛ مسئولیت و رهبری."

" من اولین نسل از لهستانی هایی هستم که برای آزادی شان نجنگیده‌اند"

ماتئوس کوراسکی، راهنمای تورهای مسافرتی دروروتسواف

رادوسلاو سیکورسکی، که یک شهروند لهستانی است، در دهه ۱۹۸۰ در بریتانیا در تبعید زندگی می کرد. او یک سیاستمدار راست میانه و طرفدار بریتانیاست که به راحتی می تواند با آرمان های حزب محافظه کار بریتانیا تقریبا در کلیه موارد کنار بیاید به جز آنچه به تاریخ دردناک و گذشته لهستان مربوط می شود. این عامل در شکل گیری شخصیت او تاثیر قابل توجهی داشته و او را به صورت مظهر بیان شکایات نسل های گذشته لهستان و فردی با قدرت فزاینده در اروپا در آورده است.

سال قبل رادوسلا سیکورسکی، به آلمان رفت و در جریان یک سخنرانی از آلمان خواست که نقش رهبری اروپا را عهده دار شود و به طور فعالانه اتحادیه اروپا را به سمت یک نهاد منضبط تر و متمرکزتر حرکت دهد؛ البته نه به نحوی که حاکمیت ملی کشورها نادیده گرفته شود.

آقای سیکورسکی، معتقد است که مشکل کنونی کشورهای منطقه یورو این است که پیمان هایی که بسته شده اجرا نمی شود و هنگامی که رعایت این پیمان ها تنها بستگی به حسن نیت کشورهای عضو دارد، بیشتر مقررات نقض می شوند. او می گوید به همین دلیل برای این که اتحادیه اروپا بتواند خوب کار کند باید مقررات انعطاف ناپذیرتری داشته باشد.

درسال های اخیر لهستان از لحاظ عملکرد اقتصادی بسیاری از سایر کشورهای اتحادیه اروپا را پشت سر گذاشته است

ولی برای بریتانیا مقررات انعطاف ناپذیرتر چیزی نبود که از شرکای جدید خود در شرق اروپا انتظار داشت. زیرا بریتانیا دارای تاریخ کاملا متفاوتی است و می توان گفت تقریبا تنها کشوری در اروپاست که از تحقیر شکست نظامی و اشغال توسط نیروهای خارجی مصون ماند.

بریتانیا برای این به عضویت اتحادیه اروپا در نیامد که دموکراسی خود را حفظ کند یا در مقابل دشمنان قدیمی از دموکراسی خود محافظت کند.

ولی این اعتقاد که ادغام و یکپارچگی اروپا سبب رهایی ملت های اروپایی از تاریخ وحشتناک گذشته شان شده، یک اعتقاد قوی و پابرجا در اروپای مرکزی است که مورد قبول آلمانی ها و لهستانی ها هم هست.

در هر دو کشور، تاریخ موضوعی است که بر هر کنفرانس بین المللی سایه می افکند و در هر دو کشور کسانی که زنده هستند از زبان قربانیان مناقشات گذشته سخن می گویند.

مردم اروپای مرکزی به طور اعم احساس نمی کنند که صرفا به اتحادیه اروپا ملحق شده اند بلکه احساس می کنند که به سرنوشتی دست یافته اند که جنگ مانع رسیدن به آن شده بود و این همان احساس ماتئوس کوراسکی، جوان ۲۶ ساله ساکن وروتسواف، است. او که شغلش راهنمایی توریست هاست می گوید عاشق تمام خیابان های این شهر قدیمی است و تمام آجرها و سنگ فرش های این شهر را دوست دارد.

ماتئوس کوراسکی می گوید: "من متعلق به اولین نسل از لهستانی هایی هستم که مجبور نبودند برای آزادی بجنگند. این چیزی است که یک اتحادیه اروپای قدرتمند به ما داده است. ما این بار دیگر نمی خواهیم همه چیز را خراب کنیم."

در این زمینه بیشتر بخوانید

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.