شکست تابوی مذاکره دولت با اوجالان در ترکیه

به روز شده:  10:47 گرينويچ - جمعه 04 ژانويه 2013 - 15 دی 1391

معلوم نیست رهبران PKK در کوهستان قندیل به آقای اوجلان گوش بدهند.

در یک ملاقات غیر منتظره، دو تن از نمایندگان پارلمان کرد حزب صلح و آشتی ترکیه، احمد ترک وآیلا آکات با عبدالله اوجالان رهبر زندانی حزب کارگران، PKK (پ ک ک) ملاقات کردند. این اولین باری است که نمایندگان کرد پس از مدتها توانسته اند با اقای اوجالان دیدار کنند. همچنین هاکان فیدان، رئیس سازمان اطلاعات ترکیه (میت) دو روز را در زندان ایمرالی با اقای اوجالان گذرانده است. به نظر می رسد مذاکرات صلح بین کردها و دولت ترکیه وارد مرحله جدیدی شده باشد. مطبوعات ترکیه می گویند اقای فیدان و عبدالله اوجالان بر روی برنامه خروج نیروهای (پ ک ک) از ترکیه موافقت کرده اند.

به این ترتیب تابوی مذاکره دولت ترکیه با عبدالله اوجالان در ترکیه شکسته شد. تا چندی پیش اکثر مردم ترکیه خواهان اعدام او بودند و برای خیلی ها قابل تصور نبود که دولت برای حل مسئله کردها حاضر شود با او مذاکره کند. هنگامی که نخست وزیر ترکیه رجب طیب اردوغان در سال ۲۰۰۹ برنامه ای برای حل مسئله کردها ارائه کرد، محبوبیت او در ترکیه در پایین ترین سطح بود. مدتی بعد، او این برنامه را بایگانی کرد. اما امروز اگر به ستون روزنامه ها و برنامه های تلویزیونی ترکیه نگاه کنیم، صحبت از مذاکره برای حل مسئله کردها در میان روشنفکران ترکیه به وضوح دیده می شود. این نشان می دهد که افکار عمومی ترکیه تا حدودی در چند سال گذشته تغییر کرده است.

هفته گذشته رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه در یک مصاحبه در تلویزیون ملی ترکیه گفت که ماموران سازمان اطلاعات ترکیه، با آقای اوجالان ملاقات کرده اند. آقای اردوغان گفت اولویت دولت او خلع سلاح (پ ک ک) است. اما سئوال اینجاست آیا آقای اوجالان حاضر خواهد بود از (پ ک ک) بخواهد بدون قید و شرط سلاحشان را زمین بگذارند؟ آیا شورای رهبری (پ ک ک) در کوهستان قندیل به حرفهای آقای اوجالان گوش خواهد داد؟ آیا دولت ترکیه به خواستهای کردها جواب خواهد داد؟ این سئوالاتی است که آقای اردوغان و نماینده اش در هفته گذشته به آنها جوابی ندادند.

در سال ۲۰۱۰ نیز مذاکراتی مخفیانه بین اعضای اروپایی (پ ک ک) و دولت ترکیه در اسلوی نروژ صورت گرفته بود، اما این مذاکرات در سال ۲۰۱۱ بدون نتیجه خاتمه یافت. برای مدتی دولت مذاکرات را انکار کرد، اما بعدها هر دو طرف یکدیگر را به شکست مذاکرات متهم کردند. پس از شکست مذاکرات اسلو، آقای اردوغان سیاست تشدید عملیات نظامی علیه (پ ک ک) و دستگیری فعالان سیاسی کرد را در پیش گرفت. در دو سال گذشته بیش از ۸۰۰۰ فعال سیاسی کرد، شهرداران، نمایندگان مجلس و روزنامه نگاران به اتهام تروریسم و عضویت دراتحادیه جوامع کردستان KCK دستگیر شده اند. دولت ترکیه KCK را چتری برای فعالیت (پ ک ک) در ترکیه می خواند.

دولت ترکیه می گوید (پ ک ک) قصد داشت بهار عربی در مناطق کرد نشین ترکیه را شروع کند، اما این برنامه شکست خورد.

دستگیری فعالان کرد هنوز ادامه دارد و روزانه چندین فعال سیاسی کرد در ترکیه دستگیر می شوند، اما از طرف دیگر، دولت آقای اردوغان مشغول مذاکره با رهبر حزب کارگران کردستان (پ ک ک) است. شک و تردید زیادی وجود دارد که تا چه اندازه رهبران (پ ک ک) در کوهستان قندیل به حرفهای آقای اوجالان گوش خواهند داد. به نظر می رسد در این دور از مذاکرات، دولت با رهبران (پ ک ک) در قندیل در ارتباط نیست و قندیل نیز نسبت به مذاکره با آقای اوجالان عکس العملی نشان نداده است.

باریش آلتان از روزنامه زمان ترکیه می‌گوید، ‪ "‬دولت با مطرح کردن دوباره اوجالان می‌خواهد از نفوذ برخی از رهبران تندرو (پ ک ک) در قندیل بکاهد."

روزنامه های ترکیه می گویند آقای اوجالان خواهان بهبود وضعیت زندان شده و از دولت خواسته امکان ارتباط مستقیم او را با رهبران (پ ک ک) در قندیل فراهم کند. آقای اوجالان از زمان دستگیریش در سال ۱۹۹۹ در انفرادی به سر می برد. در دو سال اخیر وکلای آقای اوجالان اجازه ملاقات با او را نداشته اند. باتوجه به شرایط زندان اوجالان، نمی توان گفت تا چه حد گفته های آقای اوجالان اعتبار دارد و بسیاری نقش او را به عنوان رهبر (پ ک ک) زیر سئوال برده اند.

امری اوسلو تحلیلگر سیاسی در ترکیه می گوید، "مشکلات زیادی برای خلع سلاح (پ ک ک) وجود دارد. زمین گذاشتن اسلحه برای (پ ک ک) به معنی تسلیم محض است و این با فلسفه (پ ک ک) مغایرت دارد. از طرفی دیگر (پ ک ک) نیروهای کرد زیادی از ایران، سوریه و عراق دارد، اگر اسلحه را زمین بگذارد چه توجیهی برای نیروهای خارجیش دارد؟‪"

امسال (پ ک ک) بیشتر از هر دوره دیگری عملیات نظامی علیه نیروهای ترکیه انجام داده است. دولت ترکیه می گوید (پ ک ک) قصد داشت بهار عربی در مناطق کرد نشین ترکیه را شروع کند، اما این برنامه شکست خورد. با توجه به تغییرات در خاورمیانه و سرد شدن رابطه ترکیه با کشورهای همسایه از جمله عراق، ایران و سوریه، به نظر می رسد (پ ک ک) در موقعیت قویتری نسبت به گذشته قرار گرفته است. امروز اکثر مناطق کردنشین سوریه توسط حزب همبستگی دموکراتیک کنترل می شود. شاخه نظامی این حزب حدود ۱۵۰۰۰ نیروی آموزش دیده دارد. دولت ترکیه این حزب را بخشی از (پ ک ک) می داند و نگران است که از نیروهای کرد سوریه علیه ترکیه استفاده شود. همچنین در چند ماه گذشته دولت ترکیه بارها ایران را به حمایت از (پ ک ک) متهم کرده است.

دولت ترکیه گفته اگر اعضای (پ ک ک) سلاحشان را زمین بگذارند آنها می توانند به کشورهای دیگر بروند، البته این کشورها نباید همسایگان ترکیه و کشورهای اروپایی باشند. بعید به نظر می رسد شورای فرماندهی (پ ک ک) در قندیل که امروز از قدرت و حمایت منطقه ای بیشتری برخوردار است پیشنهاد ترکیه را قبول کند. در مصاحبه ای که سه ماه پیش با مراد قریلان در قندیل داشتم او گفت، "خلع سلاح بدون قید و شرط تسلیم محض است و تسلیم نخواهیم شد. ما امروز قویتر هستیم."

"مشکلات زیادی برای خلع سلاح (پ ک ک) وجود دارد. زمین گذاشتن اسلحه برای (پ ک ک) به معنی تسلیم محض است و این با فلسفه (پ ک ک) مغایرت دارد. از طرفی دیگر (پ ک ک) نیروهای کرد زیادی از ایران، سوریه و عراق دارد، اگر اسلحه را زمین بگذارد چه توجیهی برای نیروهای خارجیش دارد؟‪"

امری اوسلو تحلیلگر سیاسی در ترکیه

دولت ترکیه هیچ جوابی به خواسته کردها نداده است. خواسته های اصلی اکثر کردهای ترکیه فارغ از تعلقات سیاسی‌شان برای خاتمه اختلافات با دولت سه چیز است. اول این که آنها خواهان قانون اساسی جدیدی هستند که جایگزین قانون اساسی کنونی که پس از کودتای ۱۹۸۲ نوشته شده و می خواهند از حقوق یکسان همچون سایر شهروندان ترکیه برخوردار باشند. دوم این که آنها خواهان ازادی کامل فرهنگی و استفاده از زبان کردی در همه جنبه های زندگی از جمله سیاست، مطبوعات، و فرهنگ هستند. و در نهایت آنها می خواهند از تمرکز قدرت در دست دولت مرکزی کاسته شود و دولتهای محلی نقش بیشتری در کنترل مناطق خودشان داشته باشند.

دو هفته پیش در یکی از جلسات دادگاهی گروهی ۱۹۶ نفر از زندانیان کرد در سیلیویری استانبول شرکت کردم. ۱۶ وکیل، وکالت ۱۹۶ زندانی را بر عهده داشتند. روند دادگاه شباهت زیادی به دادگاههای دسته جمعی متهمان پس از انتخابات ریاست جمهوری ایران داشت. رمضان کایا یکی از وکلای زندانیان گفت، ‪ ًهر یک از ما پرونده چندین زندانی را به عهده داریم، اتهام همه آنها تروریسم است و دادستان هزاران صفحه شنود تلفنی را به عنوان مدرک به دادگاه داده است. با توجه به حجم کار، ما وقت کافی برای مطالعه مدارک و دفاع از آنها را نداریم. اگر متهمان محکوم شوند سالها حبس خواهند شد. ولی به نظر من این یک دادگاه سیاسی است و بعید می دانم هیچ یک از موکلانم تبرئه شوند

اما مذاکراتی که امروز بین دولتمردان ترکیه و عبدالله اوجالان صورت می گیرد، شباهتهایی با روند صلح در آفریقای جنوبی دارد، البته از جهت روند مذاکرات نه سیستم حکومتی. در آن زمان نلسون ماندلا و دولت آپارتاید سالها مخفیانه مذاکره کردند تا افکار عمومی برای یک انتقال بدون خشونت آماده شد و راه عفو را به انتقام ترجیح دادند.

ترکها و کردها می توانند از تجربه آفریقای جنوبی استفاده کنند. اما سئوال اینجاست آیا در میان رهبران کرد و دولتمردان ترکیه کسانی با خصوصیات دی کلارک (آخرین رئیس جمهور آفریقای جنوبی) و ماندلا هستند که آینده را در صلح و همزیستی ببینند نه در خشونت و انتقام؟

در سه دهه گذشته جنگ بین نیروهای امنیتی ترکیه و (پ ک ک) جان بیش از ۴۰،۰۰۰ نفر را از هر دو طرف گرفته است. ترکیه، آمریکا و کشورهای اروپایی (پ ک ک) را سازمان تروریستی می دانند.

از طرف دیگر اتحادیه اروپا و سازمان های حقوق بشری، بارها از ترکیه به خاطر نقض حقوق بشر انتقاد کرده اند. کمیته حمایت از روزنامه نگاران، ترکیه را بزرگترین زندان برای روزنامه نگاران خوانده که بسیاری از آنها، کرد هستند.

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.