دوحه از پشت ویترین

به روز شده:  11:02 گرينويچ - شنبه 19 ژانويه 2013 - 30 دی 1391
دوحه

دوحه، پایتخت قطر به سرعت گسترش می یابد و قسمت هایی از بخش قدیمی شهر از بین می رود

دوحه، پایتخت قطر شهر تضادهاست. در طول چند دهه این شهر از یک بندر قدیمی که زمانی از مراکز صید مروارید بود، به صورت یک شهر بزرگ و مجلل با آسمانخراش های سر به فلک کشیده درآمده است.

ولی هنوز می توان بخش قدیمی دوحه را، مشاهده کرد که به سرعت در حال ناپدید شدن است.

خیابان الدیوان، با فضای غبارآلود و پیاده روهای نامسطح، در محله قدیمی دوحه قرار دارد. در این خیابان مردان پاکستانی و هندی را می توان دید که در خارج قهوه خانه ها و رستوران ها در حالی که پاهایشان را روی هم انداخته اند، نشسته اند.

اندکی از ساعت هفت شب گذشته ولی با وجود بادی که می وزد، آنان همچنان در خیابان و بر روی جعبه های مقوایی که به جای صندلی از آن استفاده می کنند، نشسته اند.

بعضی ها هم از پشت ویترین مغازه های خالی فروش لوازم برقی دست دوم، سرگرم تماشای تلویزیون هستند.

در انتهای خیابان، مردم برای خرید مایحتاج ضروری مانند چای کیسه ای، شیر، نان و صابون در بیرون سوپرمارکت های شلوغ صف کشیده اند.

نور این مغازه ها کم است و اجناس کمی برای عرضه وجود دارد. بین این مغازه ها و سوپرمارکت های مدرن مجهز به دستگاه تهویه در بخش دیگر شهر، تضاد فاحشی وجود دارد.

"در سال ۲۰۱۱ کنفرانس تغییرات آب و هوایی سازمان ملل متحد در دوحه برگزار شد و در سال ۲۰۲۲ قطر میزبان جام جهانی فوتبال خواهد بود"

در نزدیکی خیابان الدیوان، نهارخانه های بزرگی دیده می شود که می توان با پانزده ریال قطری که معادل چهار دلار است، دو نوع غذا خورد؛ خورش کاری گوشت با دال ( نوعی غذای هندی که با لپه درست می شود) و مرغ تنوری. قیمت یک چنین غذایی در یک هتل پنج ستاره در بخش دیگر شهر، بیست برابر است.

قطر، کشور کوچکی در خلیج فارس است که در حقیقت از پیشرفتگی خاک عربستان سعودی در آب به وجود آمده. این کشور از نظر محلی و بین المللی تغییرات زیادی کرده است.

شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی، امیر قطر برای مدرنیزه کردن این منطقه که زمانی پاتوق غواص هایی بود که برای صید مروارید به آنجا می‌رفتند، برنامه های بلندپروازانه‌ای را شروع کرده است.

قطر اکنون دارای چند دانشگاه بین المللی است و برنامه های در مقیاس وسیع، برای پیشبرد هنر در این کشور در حال اجراست. اقتصاد این کشور که زمانی تنها بر نفت تکیه داشت، اکنون پیشرفت زیادی کرده و فعالیت های اقتصادی متنوع شده است.

از لحاظ بین المللی، دوحه نقش دیپلماتیک قدرتمندی را بازی می کند. در سالهای اخیر قطر به منظور برقراری صلح در افغانستان نقش میانجی را داشته و با دایر کردن دفتر امور خارجی طالبان در دوحه موافقت کرده است. در جریان اتفاقات موسوم به بهار عربی، قطر در برنامه مداخله های نظامی و سیاسی در سوریه و لیبی نقش فعالی داشته است.

پیست پاتیناژ در صحرا

اگر چه بخش قدیمی دوحه، زرق و برق بخش تازه ساز شهر را ندارد، اما هنوز بسیاری جذب این محله قدیمی می شوند

در ماه اکتبر گذشته، امیر قطر از کرانه باختری رود اردن دیدن کرد و برای انجام برنامه های ساختمانی در نوار غزه، قول یک کمک ۴۰۰ میلیون دلاری را داد. در حالی که دوبی و ابوظبی، همسایگان قطر از مدت ها قبل برنامه مدرنیزه کردن را شروع کرده اند، چنین به نظر می رسد که در این میان تنها قطر است که اجرای برنامه های داخلی را با فعالیت های سیاسی خارج از کشور همراه کرده است.

این بلندپروازی ها به دلیل ثروت ناشی از وجود ذخایر غنی سوخت های فسیلی در قطر است. این کشور بعد از روسیه و ایران، بیشترین ذخایر شناخته شده گاز طبیعی جهان را دارد.

قطر میزبان چندین رویداد بین المللی بوده است. در سال ۲۰۱۱ این کشور میزبان مسابقات کشور عربی بود. کنفرانس اخیر تغییرات آب و هوایی سازمان ملل متحد نیز در دوحه برگزار شد. در سال ۲۰۲۲ قطر میزبان جام جهانی فوتبال خواهد بود.

یک چنین رشد سریعی موجب یک رشته تضادها در سراسر شهر دوحه شده است.

در مرکز دوحه آسمانخراش ها، هتل های پنج ستاره و مجتمع های ساختمانی لوکس دیده می شود. این منطقه محل تجمع غربی هایی است که در این شهر اقامت دارند. ساکنان این محل هنگام غروب پیاده به راه افتاده و به رستوران ها و مغازه های اطراف خانه های خود می روند.

هتل های زنجیره ای بین المللی پنج ستاره مانند دبلیو و کمپینسکی، در کنار ساختمانهای مسکونی ناتمامی که به آهستگی در زمین های شنی می رویند، مشاهده می شوند. مرکز شهر، یک مجتمع خرید شلوغ است که دارای رستورانهای متعدد، پیست پاتیناژ و سینمایی با چندین سالن نمایش است.

ولی در موشریب، بخش قدیمی شهر چنین به نظر می رسد که زمان بی حرکت مانده است. در روزهای تعطیل آخر هفته که کارگران برای خرید مایحتاج خود به مغازه ها می روند، بیشتر اوقات در اثر ازدحام عابران و نیز تاکسی ها عبور و مرور در خیابان های پر پیچ و خم مشکل می شود.

"بلندپروازی‌های قطر به دلیل ثروت ناشی از وجود ذخایر غنی سوخت های فسیلی است. این کشور بعد از روسیه و ایران، بیشترین ذخایر شناخته شده گاز طبیعی جهان را دارد."

در حالی که از نظر جغرافیایی محله قدیمی موشریب، با بخش مدرن دوحه تنها حدود هفت کیلومتر فاصله دارد، از نظر امکانات رفاهی و ثروت، فاصله این دو محله بی نهایت است.

بنا بر یک بررسی غیررسمی که در سال ۲۰۱۱ صورت گرفته، ۷۱ درصد جمعیت محله موشریب از جنوب آسیا می آیند و بخش قابل توجهی از این جمعیت را مردان تشکیل می دهند.

حد متوسط دستمزد کارگران، رانندگان و نظافتچی‌ها در این محله بین هزار تا دوهزار ریال قطری-معادل ۲۶۶ تا۵۳۳ دلار- در ماه است. در مقایسه با حد متوسط دستمزد ماهانه که سازمان بین المللی کار تخمین می زند یعنی ۷۴۰۱ ریال قطری، دستمزد این کارگران بسیار کم است.

محمد سلیم، که ۵۵ سال دارد و متولد پیشاور پاکستان است، بیست و دو سال داشت که به قطر مهاجرت کرد. او که یک آرایشگاه مردانه را در محله موشریب، اداره می کند می گوید زمانی که وارد دوحه شد این شهر خیلی کوچک بود و تنها چند ساختمان مدرن وجود داشت.

سلیم، دکانی را از یک مرد قطری که ضامن او شده بود، کرایه کرد. او مانند بسیاری از کارگران مهاجر برای ویزایی که دریافت کرده باید به یک شهروند قطری پول پرداخت کند. این ویزا اجازه کسب و کار در قطر را می دهد. در مقابل سلیم باید درآمد مغازه را با موجر خود تقسیم کند.

سال گذشته او دومین سلمانی خود را باز کرد. سلیم می گوید کرایه مغازه ارزان است ولی در سالهای اخیر تعداد مشتریانش کاهش یافته است. سلیم می گوید: "خارجیان زیادی در سال های اخیر به دوحه آمده اند و شهر تغییر کرده. کسانی که قبلا برای اصلاح سرشان به سلمانی من می آمدند حالا ترجیح می دهند به آرایشگاه های مدرن در مراکز خرید بروند."

مانند بقیه نقاط دوحه، برنامه های ساختمانی و مدرن کردن منطقه در موشریب نیز شروع شده است.

نیروی کار ارزان

بخش قدیمی دوحه، دنیایی است که با مراکز خرید مجهز به دستگاههای تهویه در بخش دیگر شهر، تفاوت بسیار زیادی دارد

تخریب ساختمان های قدیمی در موشریب که به آهستگی صورت می گیرد راه را جهت احداث مجتمع های مسکونی برای طبقه متوسط، هموار می کند. مغازه ها و رستوران های قدیمی بسته می شوند و یک ردیف دکان ها و محل های قدیمی کسب و کار اکنون جای خود را به یک بازار نوسازی شده با چندین هتل تازه ساز و رستوران داده است.

با اجرای این برنامه ها انتظار می رود در جمع بین هفت تا نه هزار نفر از ساکنان محله موشریب، که بخش عمده ای از مهاجران جنوب آسیا در دوحه را تشکیل می دهند، ناچار به ترک خانه های خود شوند. هزاران کارگری هم که در روزهای تعطیل آخر هفته به موشریب می آیند از برنامه نوسازی منطقه، زیان خواهند دید.

از آنجا که برنامه تخریب اماکن قدیمی، تعداد محل های موجود کسب و کار را کاهش داده، قیمت اجاره محل نیز افزایش یافته است.

برای بسیاری از ساکنان دوحه، ثروت موشریب به دلیل وفور نیروی کار و دسترسی به راننده، تعمیرکار و باغبان با نرخ ارزان در این محله است.

در چند خیابان آن طرف تر، اسماعیل سید که ۳۷ ساله و پاکستانی تبار است، دی وی دی های قاچاق را به قیمت هرکدام ۳۵ ریال قطری می فروشد. در دیوارهای داخل مغازه وی پوسترهای هنرپیشه های هالیوودی و نیز پنجابی نصب شده است.

در این مغازه، کارگران مهاجر به کاتالوگی که فتوکپی جلد دی وی دی ها را نشان می دهد نگاه کرده و فیلم مورد نظر خود را انتخاب می کنند.

کسب و کار اسماعیل سید، در طول ده سال زندگی در دوحه رونق گرفته و درآمدی پیدا کرده که داشتن آن در پاکستان محال بود. ولی او می گوید هنگامی که برنامه تخریب محله موشریب کاملا پایان یابد، به پاکستان بازخواهد گشت..

برخلاف همسایگانشان او از تجدید اسکان در باروه، شهر کوچکی در فاصله ۱۰ کیلومتری که مخصوص کارگران مهاجر ساخته شده، سر باز زده است. اسماعیل سید، می گوید موشریب را دوست دارد و آنجا را خانه خود می داند ولی هنگامی که این محله به کلی تغییر شکل دهد او قادر به کسب و کار در آنجا نخواهد بود چون نمی تواند تغییر شهر را نادیده بگیرد.

در این زمینه بیشتر بخوانید

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.