سابقه رهبران و احزاب سیاسی اسراییل

به روز شده:  16:44 گرينويچ - شنبه 19 ژانويه 2013 - 30 دی 1391

انتخابات سراسری اسراییل سه شنبه ۲۲ ژانویه ۲۰۱۳ برگزار می شود. این گزارش نگاهی دارد به دسته بندی های سیاسی و گروه‌ها و احزاب حاضر در این انتخابات.

احزاب راستگرا - مذهبی

لیکود

راستگرایان لیکود این بار هم به رهبری بنیامین نتانیاهو در عرصه انتخابات پارلمانی اسراییل ظاهر می شوند. از نتانیاهو به عنوان کاندیدای پیشتاز این دوره یاد می شود. با احتساب دوره نخست وزیری قبلی (۱۹۹۶-۱۹۹۹) و فعلی،‌ آقای نتانیاهو تاکنون حدود شش سال و نیم بر سر قدرت بوده و از نظر طول مدت نخست وزیری پس از بن گوریون- اولین نخست وزیر اسراییل - در مقام دوم قرار دارد.

نتانیاهو در اسراییل به بی بی (خلاصه بنیامین) معروف است. در دانشگاه ام آی تی آمریکا تحصیل کرده. در رشته معماری لیسانس دارد و در مدیریت فوق لیسانس. در ارتش کماندو بوده. در سازمان ملل متحد سفیر. انگلیسی را بدون لهجه صحبت می کند. ناطق زبردستی است و در برابر خبرنگاران کم نمی آورد.

با وجود موضع گیری های تند و جنجالی،‌ در سه سال گذشته از ابتکارهای دیپلماتیک بزرگ پرهیز و از ماجراجویی بزرگ در عرصه خارجی خودداری کرده است. روابطش با باراک اوباما پرتنش بوده. اروپا را هم با شهرک سازی ها خشمگین کرده. به این که هیچگاه جنگ بزرگی راه نیانداخته افتخار می کند. بزرگترین ماجراجویی او درگیری اخیر با حماس در غزه بود که آن را هم بعد از هشت روز متوقف کرد.

ثبات دولت ائتلافی نتانیاهو در ظرف ۲۰ سال گذشته بی سابقه ارزیابی می شود. اما این ثبات همراه بوده با انفعال. منتقدان می گویند که ائتلاف راستگرا-مذهبی وی به ویژه در زمینه صلح با فلسطینی ها جدی نیست.

حزب لیکود در اساسنامه اش رسما از راه حل تشکیل یک کشور مستقل برای فلسطینی ها (دو مملکت برای دو ملت) حمایت نمی کند. با وجود این،‌ نخست وزیر اسراییل سه سال پیش طی نطقی در دانشگاه بارایلان به طور اصولی از راه حل دو مملکت برای دو ملت یعنی تاسیس کشور مستقلی برای فلسطینی ها به طور مشروط پشتیبانی کرد.

حزب لیکود در این دوره بیش از همیشه چهره های محافظه کار به عرصه رقابت ها فرستاده ونیز فهرست مشترک انتخاباتی با حزب راستگرای اسراییل خانه ما ارایه کرده. در فهرست این حزب نام چهره های میانه رویی مانند دن مریدور و بنی بیگین دیده نمی شود. (این دو نفر در انتخابات درون حزبی برای ورود به فهرست حزب در کنست، پارلمان اسرائیل رای نیاورند). در عوض چهره های مذهبی و تندرویی مانند موشه فیگلین وارد فهرست لیکود شده اند. آقای فیگلین در گذشته گفته بود که اعراب اسراییل بهتر است که به کشورهای عربی دیگر مهاجرت کنند و معبد سوم یهودیان باید به جای مسجدالاقصی ساخته شود.

اسراییل خانه ما

آویگدور لیبرمن، وزیر امور خارجه در دولت بنیامین نتانیاهو و متحد استراتژیک او در این دوره است. این چهره راستگرا رهبر بلامنازع حزب اسراییل خانه ماست. چند هفته پیش از شروع انتخابات در حزبش خانه تکانی کرد. در این تصفیه حزبی،‌ دنی آیالون مقام شماره دو حزب و معاون سابقش در وزارت امور خارجه و چند عضو ارشد کنار گذاشته شدند. نفر دوم حزب اسراییل خانه ما در حال حاضر یاییر شامیر پسر اسحاق شامیر نخست وزیر پیشین است که از چهره های راستگراست.

لیبرمن در جمهوری مولداوی که زمانی بخشی از اتحاد جماهیر شوروی بود به دنیا آمده و در سن ۲۰ سالگی - در سال ۱۹۷۸ - به اسراییل مهاجرت کرده. در ابتدا عضو لیکود بود و بعد رییس دفتر بنیامین نتانیاهو شد. بنیانگذار حزب اسراییل خانه ما در سال ۱۹۹۹ میلادی به کنست راه پیدا کرد. از او به عنوان پیروز اصلی انتخابات سال ۲۰۰۹ میلادی یاد می شود چرا که حزب کوچکش در آن رقابت ها ۱۵ کرسی کسب کرد.

منتقدان، آیگدور لیبرمن را پوتین اسراییل می خوانند و می گویند که به ارزش های دموکراتیک پایبند نیست،‌ اتهامی که وی آن را بی اساس می داند. حزبش تاکید دارد که در توافق نامه صلح با فلسطینی ها، ‌اسراییل باید بعضی از مناطق عرب نشین خود را با شهرک های یهودی نشین در کرانه غربی رود اردن مبادله کند تا از جمعیت اعراب در اسراییل کاسته شود. وی همچنین بارها خواهان سرنگون کردن محمود عباس رییس تشکیلات خودگردان فلسطینی شده. عملکرد او در دولت اما تا حدی ملایم تر از شعارهای حزبی اش بوده.

خانه یهودی

خانه یهودی حزب شهرک نشینان یهودی و راستگرایان است و در این دوره ‌به رهبری نفتالی بنت جان تازه ای گرفته. آقای بنت مانند بنیامین نتانیاهو سابقه خدمت در یگان ویژه کماندوهای (سیارت متکل) ارتش را دارد و در جنگ ۲۰۰۶ باحزب الله لبنان شرکت داشت.

رییس دفتر بنیامین نتانیاهو بین سال های ۲۰۰۶ - ۲۰۰۸ میلادی بوده. حزب خانه یهودی را به روی مردم سکولار باز کرده. از او به عنوان ستاره جناح راست در این دوره یاد می شود. می گوید وارد رقابت های سیاسی شده تا هویت یهودی اسراییلی ها را احیا کند و زندگی در اسراییل را برای مردم راحت تر کند. تاکید دارد که قیمت خانه باید ارزانتر شود. سرمایه داران بزرگ و اتحادیه های کارگری را به یک اندازه مسوول گرانی ها می داند. معتقد است که رهبران فلسطینی فقط کرانه غربی را نمی خواهند بلکه کل خاک اسراییل را می خواهند.

می گوید اسراییل باید حدود ۶۰ درصد از کرانه غربی را به خاک خود ضمیمه کند. با هرگونه امتیاز دادن به فلسطینی ها مخالف است و می گوید از تمام توانش استفاده خواهد کرد که کشوری به نام فلسطین تشکیل نشود. هدف اصلی حزب:‌ تقویت ماهیت یهودی اسراییل - هدف دیگر مبارزه با کسانی که می گویند اسراییل باید کشور تمام شهروندان باشد نه کشور یهودیان. بر احترام به حقوق اقلیت ها تاکید می کند. می خواهد در بلندی های جولان هم ساخت و ساز شروع کند.

حزب شاس

شاس عمدتا حزب سنتگرایان یهودی است که اصل و نسب شرقی دارند و از کشورهایی مانند ایران، عراق، تونس یا مراکش به اسراییل آمده اند. در این حزب مذهبی زنان کاندیدا حضور ندارند. رهبران شاس خود را مدافعان ‌ارزش های دینی و قشر فقیر می دانند. از نظر ‍آنان،‌ حزب لیکود به رهبری بنیامین نیانیاهو فقط به فکر سرمایه داران است و حزب اسراییل خانه ما به رهبری آیگدور لیبرمن به ارزش های دین یهود توجهی ندارد.

رهبر شاس در حال حاضر الی یشای است که در دولت قبلی وزیر کشور بود و به خاطر عملکرد شدید علیه مهاجران غیرقانونی شهرت دارد. در این دوره آریه دری رهبر پرطرفدار سابق این حزب هم فعالیت های سیاسی را از سر گرفته در مقام شماره دو حزب قرار دارد. آریه دری در سال ۱۹۹۹ میلادی به جرم رشوه خواری زندانی شده بود. دیدگاه های لیبرال تری در مورد مسایل اجتماعی یا صلح با فلسطینی ها دارد.حتی برخی اعراب اسراییلی در گذشته به او رای داده اند.

خاخام اوادیا یوسف،‌ رهبر معنوی و بنیانگذار شاس است. این روحانی ارشد در سال گذشته علیه حکومت ایران موضع گیری شدیدی داشته است. او حکومت ایران را شیطانی توصیف کرده و از طرفدارانش خواسته که در دعای سال نو خود برای نابودی جمهوری اسلامی و حزب الله لبنان دعا کنند.

حزب عام َشِلم به رهبری خاخام «حییم‌ ام سالم» که به تازگی از حزب شاس جدا شد و حزب جداگانه ای تاسیس کرد. نسبت به احزابی مانند شاس و یهودیت توراتی متحد در زمینه امور اجتماعی و سیاسی مواضع ملایم تری دارد. او تاکید دارد که یهودیان سنتگرا (حریدی)‌ هم باید مانند یهودیان خدمت سربازی را انجام دهند. بیشتر حریدی ها به جای کار کردن یا خدمت سربازی تمام روز در آموزشگاه های دینی (یاشیوا) مشغول مطالعه تورات هستند.

یهودیت توراتی متحد: نسبت به شاس قدمت بیشتری دارد. ترکیبی از دو حزب مذهبی است که عمدتا نمایندگی یهودی‌های اشکنازی (اروپایی تبار) ارتدوکس را برعهده دارند. رهبری: ‌ یعقوب لیتسمن.

حزب قدرت اسراییل (عوتسما لاسرائیل)‌ -- راست افراطی

به رهبری آریه الداد و میخائیل بن آری. شاگردان خاخام افراطی مئیر دیوید کاهان هستند که در سال ۱۹۹۰ میلادی در نیویورک ترور شد.

احزاب میانه رو

حزب کارگر

در ۵۰ سال گذشته کارگر یا حزب حاکم در اسراییل بوده یا حزب اصلی مخالف دولت. اما ترور اسحاق رابین رهبر این حزب و نخست وزیر پیشین اسراییل در سال ۱۹۹۵ میلادی، بن بست در روند صلح با فلسطینی ها و ظهور حزب کادیما تا حد زیادی از قدرت حزب کارگر کاسته شده است.

رهبری این حزب هم اکنون در دست شلی یاخیموویچ است. خانم یاخیموویچ پیش از ورود به عرصه سیاسی روزنامه نگار بوده و در کانال تلویزیونی شبکه دو اسراییل به عنوان مجری و خبرنگارفعالیت داشت. در سال ۲۰۰۵ میلادی وارد عرصه سیاسی شد و در سال ۲۰۰۶ از حزب کارگر به کنست راه پیدا کرد. در سپتامبر ۲۰۱۱ به رهبری حزب کارگر رسید.

در این دوره از رقابت ها بیشتر بر مساله عدالت اجتماعی و مبارزه با فقر و بیکاری تمرکز کرده است و چندان به موضوع مذاکره صلح با فلسطینی ها نمی پردازد. خط مشی میانه را دنبال می کند. پیوستن به دولت ایتلافی احتمالی با نتانیاهو را رد کرده است. منتقدان می گویند که فهرست حزبش پر از چپی های افراطی شده که اگر بر سر قدرت بیایند امنیت اسراییل را به خطر خواهند انداخت.

حزب جنبش

زیپی لیونی رهبر سابق حزب کادیما چند هفته پیش از آغاز رسمی رقابت ها با تاسیس حزب میانه روی جنبش (هتنوعا) وارد عرصه رقابت ها شد. خانم لیونی کمتر از یک سال پیش و پس از آن که در انتخابات داخلی حزب کادیما از شائول موفاز شکست خورد اعلام کرده بود که از فعالیت های سیاسی بازنشسته می شود.

زیپی لیونی در رشته حقوق تحصیل کرده- در جوانی مامور موساد بوده. فعالیت های سیاسی را از حزب لیکود آغاز کرد - یکی از متحدان آریل شارون بود و در تاسیس حزب کادیما نقش داشت - از وزارت مسکن و شهرداری گرفته تا وزارت دادگستری و امورخارجه را در کارنامه خود دارد. در مقام رهبر حزب کادیما در انتخابات سال ۲۰۰۹ میلادی با نتانیاهو و حزب لیکود دست و پنجه نرم کرد و بیشترین تعداد کرسی های کنست را کسب کرد اما نتوانست با احزاب راستگرا و مذهبی بر سر تشکیل دولت ائتلافی کنار بیاید.

وزیر امور خارجه پیشین اسراییل از معدود کاندیداهای میانه رو است که درباره صلح با فلسطینی ها صحبت می کند. امیر پرتز مقام شماره سه حزب کارگر و امرم میتزنع رهبر سابق کارگر را فهرست انتخاباتی خود دارد.

حزب کادیما

کادیما بزرگ ترین حزب مخالف دولت در پارلمان امسال با شائول موفاز ایرانی وارد عرصه انتخاباتی شده. آقای موفاز کمپین انتخاباتی اش را هم با موضوع ایران آغاز کرد. با این شعار که اگر نتانیاهو یک بار دیگر انتخاب شود اسراییل را درگیر جنگ با ایران خواهد کرد آن هم بدون حمایت آمریکا. آقای موفاز در تهران به دنیا آمده و در کودکی به همراه خانواده به اسراییل مهاجرت کرده.

رییس پیشین ستاد مشترک ارتش اسراییل فعالیت های سیاسی خود را در سال ۲۰۰۲ آغاز کرد زمانی که آریل شارون - نخست وزیر وقت - او را به سمت وزیر دفاع منصوب کرد. وزیر حمل و نقل در دولت ایهود اولمرت بود و در سال ۲۰۱۲ میلادی رهبر کادیما شد. در عرصه سیاسی شهرت دارد که به اصول و ارزش خاصی پایبند نیست و نظرش را مرتبا عوض می کند. در مقام رهبر حزب کادیما شاهد فروپاشی آن بود. بیشتر چهره های برجسته کادیما او را ترک کرده اند و بنا بر نظرسنجی ها حداکثر دو کرسی در انتخابات امسال کسب خواهد کرد.

یش آتید (آینده ای هست)

این حزب میانه رو و سکولار به تازگی توسط یاییر لپید تاسیس شده است. آقای لپید نیز مانند رهبر فعلی حزب کارگر یک روزنامه نگار بوده - از ستون نویسی در روزنامه عبری یدیعوت آحرونوت تا مجری گری در شبکه دو اسراییل را در کارنامه خود دارد. او راه پدرش یوسف لپید را در پیش گرفته که در اواخر دهه ۱۹۹۰ میلادی حزب سکولار شینوی را تاسیس کرد و بعدها در دولت شارون وزیر دادگستری شد. یاییر لپید ملحق شدن به دولت نتانیاهو را رد نکرده است. می گوید به صلح با فلسطینی ها پایبند است اما امنیت اسراییل را جدی می گیرد - خواهان انعطاف در برابر فلسطینی هاست تا اسراییل حمایت دنیا و غرب را از دست ندهد. بیت المقدس را غیرقابل تقسیم با اعراب می داند اما می گوید تعدادی از شهرک های یهودی نشین باید تخلیه شود.

آقای لپید با حمله یکجانبه اسراییل به مراکز هسته ای ایران مخالف است و می گوید اسراییل باید در یک چهارچوب بین المللی و با حمایت غرب علیه ایران اقدام کند و پیش از متوسل شدن به گزینه نظامی تمام گزینه های دیگر را امتحان کند. یهودیان سنت گرا (حریدی) را به شدت به خاطر کار نکردن و سربازی نرفتن نکوهش می کند و به جوانان می گوید که اگر وارد دولت شود ارزان تر کردن قیمت مسکن را اولویت قرار خواهد داد.

چپ صهیونیست

حزب میرتس

میرتس به طور سنتی حزب صهیونیست های چپگرا بوده است. رهبر این حزب زهاوا گال-اون نام دارد که در لیتوانی به دنیا آمده و در چهار سالگی به اسراییل مهاجرت کرده است. خانم گال-اون حزبش را تنها حزب چپ یهودی می داند. مصالحه با قشر دینی و راستگراها را رد می کند. منتقد حزب کارگر است و می گوید حزب کارگر اگر به نفعش باشد با شهرک نشینان و یهودیان سنتی متحد خواهد شد. تنها حزبی بود که از همان ابتدا حمله اخیر اسراییل به نوار غزه را محکوم کرد و تحت هر شرایطی ملحق شدن به ائتلاف با نتانیاهو را رد می کند. خانم گال- اون همچنین خواهان توقف فوری شهرک سازی ها در اراضی اشغالی،‌ مذاکره با تشکیلات خودگردان، ‌آزادی زندانیان فلسطینی و برچیده شدن ایستگاه های بازرسی اسراییل در کرانه غربی رود اردن است.

احزاب عرب - یهودی

جبهه دموکراتیک برای صلح و برابری (حدش)

رهبری این حزب چپگرا برعهده محمد برکه است. ایدیولوژی جبهه (حدش) از تفکرات سوسیالیستی و ناسیونالیزم عرب نشات گرفته است. بسیاری از اعراب و گروهی از یهودیان چپگرا از حدش حمایت می کنند. این حزب بر تشکیل کشور فلسطین بر اساس مرزهای ۶۷ تاکید دارد. می گوید اسراییل باید کشور تمام شهروندان ساکن آن باشد نه فقط کشور یهودیان.

حزب دعم - به رهبری اسما زحالقه (تازه تاسیس شده)

احزاب عرب

احزاب عرب بر تاسیس کشور فلسطین بر اساس مرزهای ۱۹۶۷ تاکید دارند و می گویند شهروندان عرب اسراییل باید به عنوان یک اقلیت ملی رسما مورد شناسایی قرار بگیرند. این احزاب هویت یهودی کشور اسراییل را به چالش می کشند و بر مبارزه با آن چه تبعیض و نابرابر علیه اقلیت عرب توصیف می کنند تاکید دارند.می گوید اسراییل باید کشور تمام شهروندانی باشد که در آن زندگی می کنند نه کشور یهودیان آن طور که دولت و اکثریت یهودی بر آن تاکید دارد.

تجمع دموکراتیک ملی (بلد) به رهبری جمال زحالقه (سکولار ناسیونالیست)

این حزب در سال۱۹۹۶ میلادی تاسیس شده. خط مشی سکولار و لیبرال را دنبال می کند اما نسبت به جبهه (حدش) مواضع تندتری علیه هیات حاکم در اسراییل دارد - به تلاش برای از بین بردن هویت یهودی اسراییل متهم شده. رهبر سابقش عزمی بشارت بود که به جاسوسی برای حزب الله لبنان متهم شده و از بازگشت به اسراییل خودداری می کند؛ اتهامی که وی آن را بی اساس می داند.

رعام - تعال

حزب عربی متحد: ترکیبی از دو حزب جنبش اسلامی‌ (شاخه جنوبی) به رهبری ابراهیم صرصور و حزب حرکت عربی برای تغییر (تعال) به رهبر احمد طیبی است که از سال ۲۰۰۶ میلادی آغاز به کار و فهرست مشترک ارائه کرده‌اند. رهبر تعال احمد طیبی است که در گذشته مشاور یاسر عرفات در امور اسراییل بوده.

در این زمینه بیشتر بخوانید

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.