مرگ در غربت: افزایش انتقال 'محموله 200' از روسیه به تاجیکستان

به روز شده:  10:53 گرينويچ - شنبه 26 ژانويه 2013 - 07 بهمن 1391
رحیم‌اف

آقای رحیم‌اف می‌گوید که همه موارد مرگ و میر اتباع تاجیک در روسیه تحقیق می‌شود

وزارت کشور تاجیکستان می‌گوید که در سال گذشته اجساد بیش از یک هزار نفر از اتباع تاجیک از روسیه به این کشور انتقال داده شده‌است.

این افراد هنگام بودو باش در روسیه در شرایط مختلفی جان داده‌اند. بیشتر آنها مهاجران کاری می‌باشند که در جستجوی سرمایه برای تأمین نیازهای زندگی خود و خانواده‌هایشان وطنشان را ترک کرده‌اند.

طبق اطلاع جنبش "مهاجران کاری تاجیک" در روسیه، بیش از 80 درصد این افراد از بیماریهای مختلف جان می‌دهند، حدود دو درصد به دست گروههای نژاد پرست روس و شش درصد در جریان زدوخوردها بین اتباع تاجیکستان کُشته می‌شوند.

رمضان رحیم‌اف، وزیر امور داخلی تاجیکستان، اخیراً اعلام کرد: "از میان 1055 تبعه تاجیک که اجسادشان پارسال به تاجیکستان آورده شد، 93 نفر را زنان تشکیل می‌دهند. ما هر مورد قتل یا مرگ و میر هم‌وطنانمان را تحقیق می‌کنیم. و از مقامات روسیه نیز دعوت می‌کنیم که ما را در جریان تحقیق این حوادث گذارند."

این آمار هرچند نگرانکننده است، اما شمار زیادی از اتباع تاجیکستان را که برای دریافت کار و سرمایه برای زندگی به کشورهای دیگر می‌روند، از سفر باز نمی دارد.

عالم سیم الدین اف، یک مهاجر تاجیک، اصلاً توقع نداشت که روزی بازگشت به وطن برای او می‌توانست بسیار ناخوشایند باشد. او همراه با "محموله 200" یا تابوت حاوی جسد میرزاغنی حاجی یف، یکی از پیوندانش، به تاجیکستان برگشت.

این جوان 20 ساله به دست افراد نامعلوم کُشته شده بود. اهل خانواده‌اش هنوز در باره نتایج تحقیق حادثه قتل او از سوی مقامات پلیس روسیه اطلاعی دریافت نکرده‌اند.

شادی رحمت اف، یک مهاجر دیگر، می‌گوید: "نگاه کردن به چشمان مادرم که جگربندش را از دست داده است، برای من بسیار وحشت‌آور بود. چه بگویم، چگونه فهمانم که چرا نتوانستم از برادر کوچکم حفاظت کنم؟"

وی می‌فزاید: "او می‌خواست زندگی کند. مشتاق زندگی بود. آرزو داشت پول یابد و به وطن برگردد و برای خودش خانه سازد، ازدواج کند، فرزندانش را تربیت کند. اما این طور نشد. هیچ راه رهایی از این وضعیت را من نمی‌بینم. بعد از یک ماه باز برای کار به مسکو می‌روم. ما همه می‌رویم که پول یابیم، چون در وطن خودمان این امکان نیست."

خرج "محموله 200"

دولت تاجیکستان چند سال پیش در باره به طور رایگان آوردن تابوتهای حاوی اجساد شهروندانش با هواپیما که بیشتر با نام "محموله 200" معروف است، تصمیم گرفته بود. علاوه بر این، سفارت این کشور در مسکو با شرکت موسوم به "اِدِم سرویس" در روسیه که برای اجرای مراسم مختلف خدماتی ارائه می‌کند، قرارداد بسته بود.

دولت اف

آقای دولت اف می‌گوید که بسیاری از مهاجران در شرایط سخت و طاقت‌فرسا کار می‌کنند و بیمار می‌شوند

طبق این قرارداد، این شرکت تعهد کرده بود که قیمت خدماتش برای آماده سازی اجساد برای انتقال به تاجیکستان را کاهش می‌دهد. با این حال، هزینه بیشتر این کارها به دوش پیوندان و اهل خانواده افراد درگذشته است.

به گفته مهاجر کاری، آلیک خوش‌قدم اف، تجربه جمع‌آوری پول برای انتقال اجساد مُردگان در بین مهاجران کاری تاجیک در روسیه امری معمولی است. خود او نیز یک "محموله 200" را از شهر کِمِرُووی روسیه به تاجیکستان همراهی کرده است.

آقای خوش‌قدم اف می‌گوید: "خویش و تبار، دوستان و همکاران شخص درگذشته در بازارها، ترمینالهای قطار و اتوبوس، مساجد و هر جای دیگری که هم‌وطنانمان زیاد هستند، گشت و گذار کرده و پول جمع‌آوری می‌کنند."

"در تدابیر برای آمادگی و انتقال جسد 35-45 هزار روبل روسی خرج می‌شود. با توجه به این که "محموله 200" را معمولاً نزدیکان مُرده همراهی می‌کنند، خرجش برای خانواده عزادار تا سه هزار دلار می‌شود که برای مهاجران این مبلغ کلانی است."

بسیاری از اتباع تاجیکستان از آن شکایت می‌کنند که هنگام بیرون بردن جسد از روسیه آنها با موانع زیاد اداری روبرو می‌شوند. از جمله دهها گواهینامه را باید از اداره‌های مختلف جمع‌آوری کرد. اما به گفته آنها، سفارت تاجیکستان در مسکو هیچ کمکی به آنها در این زمینه نمی‌کند.

مهاجرت خانوادگی به روسیه

جریان مهاجرت از تاجیکستان روز به روز افزایش می‌یابد. بیشتر مهاجران تلاش می‌کنند به هر وسیله‌ای خود را به قلمرو روسیه برسانند. بلیتهای هواپیما به شهرهای روسیه در تمام فصلهای سال، هفته‌ها و ماهها پیش خریده می‌شوند.

گوهر جوره‌یوا

به گفته گوهر جوره‌یوا، در سالهای اخیر تاجیکان با اعضای خانواده‌های خود به روسیه مهاجرت می‌کنند

هیچ چیزی نمی‌تواند جلو آنها را بگیرد. نه خبرهای وحشتناک در باره وضع مهاجران در رسانه‌ها، نه مشکل ندانستن زبان روسی، نه شرایط بد اجتماعی. مهاجران می‌دانند که زندگی تمام خانواده در گرو پولی است که آنها به وطن می‌فرستند.

گوهر جوره‌یوا، رئیس مرکز دفاع از حقوق بشر "مهاجرت و قانون" در روسیه، می‌گوید: "من قبلاً این تعداد زنان و کودکان را که به مسکو می‌آیند، ندیده بودم. حالا مهاجران با همه اعضای خانواده‌هایشان می‌آیند. بویژه، جوانان، به طور انبوه کشور خود را ترک می‌کنند."

او یادآور شد که در سال گذشته موارد حمله سرطاسان یا گروههای نژادپرست روس به مهاجران خارجی در روسیه کمتر شده است. به اعتقاد او، این تحول به سیاستهای سختگیرانه دولت روسیه نسبت به گروههای ملیگرا و نژادپرست مربوط است.

بر اساس اطلاع منابع مختلف، در روسیه حدود یک و نیم میلیون نفر از اتباع تاجیکستان کار و زندگی می‌کنند. بیشتر آنها جوانانی هستند که در وطن خود کار یا شغلی با درآمد مناسب پیدا نکرده‌اند.

آمار غیررسمی

کرامت شریف‌اف، رئیس جنبش سراسری "مهاجران کاری تاجیک" در روسیه، می‌گوید که در روسیه منازعه و زدوخوردها بین تاجیکان در این اواخر زیاد شده است.

مهاجران

برخی از مهاجران تاجیک قربانی گروههای جنایی می‌شوند که هم‌وطنان خودشان سازمان داده‌اند

وی می‌افزاید: "اعضای گروههای جنایی که خودشان شهروندان تاجیکستان هستند، با زورگویی از هم‌وطنان خود پول می‌ستانند، آنها را فریب می‌دهند، بین کارگر و کارفرما میانجی می‌شوند و مبالغ کلانی از مهاجران می‌گیرند."

به گفته آقای شریف‌اف، همه‌ساله بیش از 2000 نفر از اتباع تاجیک در روسیه فوت می‌کنند. او می‌گوید که آمار رسمی شمار مُردگانی را که در گورستانهای روسیه مدفون شده‌اند و آنهایی را که ناپدید شده‌اند، در بر نمی‌گیرد. این در حالی است که دهها گورستان گروهی در روسیه وجود دارد که در آنها اجساد مهاجران تاجیک دفن شده است.

آقای شریف‌اف افزود: "سال گذشته موارد مرگ و میر در میان زنان مهاجر بغایت زیاد بود. سبب این معلوم است. من خودم موارد زیادی را می‌دانم که زنان تاجیک در آشخانه و رستورانها شغل پیدا کرده و به طور شبانه‌روزی کار می‌کنند."

"آنها در نزد بخاری ساعتها کارِ پخت و پز و شستشو را در شرایط بد انجام می‌دهند. جای خورد و خوابشان هم همان جاست. این کار ماهها ادامه‌ می‌یابد. معلوم است که اعصاب آنها به چنین کارهای سخت و سنگین، فشار روانی، افسردگی و دوری از فرزندان تاب نمی‌آرد."

بیشتر مهاجران کاری از مناطق روستایی تاجیکستان هستند. بسیاری از آنها زبان روسی را خوب نمی‌دانند که این هم مشکلاتی جدی برای آنها ایجاد می‌کند.

مشکل دیگری که در وضع اجتماعی مهاجران در روسیه تأثیر می‌گذارد، به اعتقاد گوهر جوره‌یوا، رئیس مرکز "مهاجرت و قانون"، نبود قرارداد بین دو کشور در باره پرداخت حتمی مزد مهاجران صرف نظر از حضور قانونی یا غیرقانونی آنهاست.

او می‌گوید: "کارفرمایان روس در همه جا و به طور گسترده مهاجران را فریب می‌دهند. هیچ راه قانونی برای جلوگیری از این کار وجود ندارد. انگیزه اصلی سفر تاجیکان به روسیه کار کردن و پول یافتن است. اما در این مسئله بسیار حیاتی خلع حقوقی وجود دارد."

حمایت دولت کو؟

چند سال پیش به بخش مخارج بوجه دولت تاجیکستان فقره جدیدی "برای نیازهای مهاجران" اضافه شد، هرچند این مبلغ زیاد نیست.

حقوقدان آینهال بابانظروا بر این باور است که با هیچ کمکی نمی‌توان از درد و اندوه مادرانی که فرزندانشان را از دست می‌دهند، کاست، ولی برای حمایت از مهاجران باید تدابیری جدی انجام شود.

بابانظروا

خانم بابانظروا می‌گوید که مقامات تاجیک باید از حقوق مهاجران دفاع کنند

به گفته سازمانهای مدافع حقوق بشر، صرف نظر از موافقت نامه‌های دوجانبه روسیه و تاجیکستان، حقوق مهاجران تاجیک در روسیه رعایت نمی‌شود.

خانم بابانظروا می‌گوید: "بسیار وحشتناک است که شهروندان ما می‌میرند، اما دولتمان خاموشی اختیار می‌کند. آنها از بیماریهای گوناگون می‌میرند، چون در شرایط بدی زندگی می‌کنند، غذای کافی نمی‌خورند، امکان مراجعه به پزشکان را ندارند، قواعد ایمنی را رعایت نمی‌کنند. برای این گونه موارد مرگ و میر کسی پاسخگو نیست."

"این مردم برای دولت کار می‌کنند! آنها برای این که دزدی نکنند، آدم نکُشند، به روسیه می‌روند، تا کار یابند و سرمایه آرند. در وطنشان جای کار نیست، دولت معاش مناسب نمی‌دهد. دولت باید از مهاجران کاری حمایت کند."

به گفته عبدالله‌ دولت اف، رئیس اتحادیه تاجیکان روسیه، مهاجران کاری تاجیک همیشه با فشارهای روانی و جسمانی مواجه هستند.

او می‌گوید: "با وجود زندگی در شرایط غیرانسانی، گرسنگی و بیماری، آنها هر مبلغی که می‌یابند، به خانه می‌فرستند. نداشتن تبعیت روسیه و بیمه پزشکی امکان نمی‌دهد که آنها در درمانگاهها خود را معالجه کنند. با توجه به این مسئله، روسیه برای کمک به افرادی که بیماری شدید دارند، ابراز آمادگی کرده است."

تاجیکستان حالا برای بازگشت انبوه یا اخراج دسته‌جمعی مهاجران از روسیه آماده نیست. به گفته کارشناسان، بسیاری از افراد اخراج شده در وطن خود فرصتهای شغلی نمی‌یابند و تلاش می‌کنند با زیر پا گذاشتن قانون دوباره خود را به روسیه برسانند.

در این زمینه بیشتر بخوانید

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.