بلندپروازی‌های قطر و دردسرهای حقوق بشری

به روز شده:  17:29 گرينويچ - 10 فوريه 2013 - 22 بهمن 1391

عده‌ای می‌گویند مقامات قطر که ورزش‌های غربی را وارد کشور کرده اند باید آزادی‌های غربی را نیز بپذیرند

قرار است یک شاعر قطری در دادگاه تجدید نظر در دوحه حاضر شده ودرخواست کند که مجازات حبس ابد که برای وی در نظر گرفته شده کاهش یابد. جرم این شخص این است که شعری سروده که چنین تعبیر شده که در آن به امیر قطر و خانواده وی توهین شده است.

در همین حال، قطر مقدمات لازم را برای میزبانی مسابقات جام جهانی فوتبال سال ۲۰۲۲ فراهم می آورد و سعی می کند چهره متفاوتی از خود نشان دهد.

در اینجا این سئوال پیش می آید که تا چه حد برگزاری یک چنین مسابقاتی به رعایت حداقل موازین رعایت حقوق بشر در کشور میزبان بستگی دارد؟

در تاریخ ۲۴ اوت سال ۲۰۱۰ محمد العجمی، دانشجوی سال سوم رشته ادبیات عرب در دانشگاه قاهره، در آپارتمانی در حضور هفت نفر، تازه ترین شعر خود را که در تحسین انقلاب تونس بود قرائت کرد.

در این شعر از قطر نامی به میان نیامده بود ولی از حکمرانان سرکوبگر انتقاد شده و این سئوال مطرح شده بود که اگر دولت های منطقه تمام چیزهایی را که غرب ارائه می کند وارد می کنند، چرا قانون و آزادی حاکم بر جوامع غربی را وارد نمی کنند؟

این شعر را یکی از هفت نفر حاضر در مجلس ضبط کرد و در اینترنت در دسترس همگان قرار داد.

محمد العجمی، پس از بازگشت به قطر در نوامبر ۲۰۱۱ دستگیر و زندانی شد.

مجازات اهانت به امیرقطر پنج سال زندان است

یک سال بعد وی محاکمه و به جرم تحریک مردم به سرنگون کردن نظام حکومتی و توهین به امیر قطر، به حبس ابد محکوم شد.

نجیب النعیمی، وکیل مدافع محمد العجمی می گوید موکل وی تنها یک شعر سروده و حتی این شعر را در انظار عمومی نخوانده و آنرا تنها برای دوستانش قرائت کرده است.

استدلال نجیب النعیمی، این است که مخاطب این شعر امیر یا ولیعهد قطر نبوده و گناه متوجه مقامات قطر است که از چند نفر از وزارت فرهنگ قطر خواسته بودند این شعر را تفسیر کنند. وی به طعنه می گوید شاید وزارت امور مذهبی قطر بتواند خواب مردم را نیز تعبیر و تفسیر کند.

هنوز وزارت دادگستری قطر اظهار نظری در این باره نکرده است.

ولی شیخه موزا بنت ناصر، یکی از همسران امیر قطر در حقیقت به انتقادها در مورد حقوق بشر در قطر به طور ضمنی پاسخ داده است. هنگامی که وی در زوریخ درخواست قطر برای میزبانی مسابقات جام جهانی فوتبال را مطرح می کرد، در آغاز سخنرانی خود خطاب به مقامات بلند پایه فیفا، صراحتا سئوال کرد که به نظر آنان چه موقعی زمان برای این که خاورمیانه میزبان مسابقات جام جهانی فوتبال باشد مناسب است و حاضران یک صدا گفتند "هم اکنون".

امیرنشین قطر مقامات رده بالا در جهان فوتبال را متقاعد کرده است که می تواند استادیوم و شبکه های آمد وشد را به موقع آماده کرده، از نظر مالیاتی امتیازاتی برای شرکت کنندگان و دست اندرکاران مسابقات قائل شده و نیازهای رسانه ای جهانی را که برای یک جام جهانی لازم است فراهم آورد.

"عدم شفافیت"

ولی آیا جایزه میزبانی یک چنین مسابقات بزرگی باید به رعایت ارزش های اساسی دموکراتیک وابسته باشد؟ اقلیت کوچکی در داخل قطر آماده اند که خطر را قبول کرده و نگرانی خود را از عدم رعایت حقوق بشر در قطر ابراز کنند.

علی الکویری، استاد دانشگاه که جزوه ای در باره حمایت از اصلاحات در قطر نوشته، سئوال دیگری را نیز مطرح می کند و می گوید آیا بهتر نیست این امیرنشین نفتخیز، به جای این که با اجرای برنامه های موقت و کوتاه مدت، این ثروت تمام شدنی را به هدر دهد آن را صرف سرمایه گذاری های دراز مدت کند؟

وی می گوید: "هیچ گونه شفافیت در حسابرسی های دولتی وجود ندارد. یکی از تقاضاهای اصلی ما شفافیت بودجه ملی در ارتباط با ضررها و سودهای سرمایه گذاری های داخلی و خارجی است."

تصور عمومی این است که بیشتر مردم قطر از این که میزبان جام جهانی فوتبال وسایر مسابقات ورزشی مهم خواهند بود، خوشحالند.

منتقدان می گویند قطر پول خود را صرف پروژه هایی می کند که عمر کوتاهی دارند

ولی علی الکویری حتی در این مورد نیز ابراز تردید می کند و می گوید از رضایت همه مردم مطمئن نیست چون کسی عقیده مردم قطر را در این باره نمی پرسد. وی اضافه می کند که تصمیم ها به طور ناگهانی گرفته می‌شود و مردم باید آن را قبول کنند.

علی الکویری می‌گوید: "یک نمونه دیگر، ساختن پایگاه های نظامی در قطر است. این پایگاه ها یک شبه دایر شدند و مردم حق اظهار نظر در این باره را نداشتند. همین مسئله در باره نظام آموزشی نیز صدق می کند. هیچ بحث و مشورت وجود ندارد."

تناقض

کاملا روشن است که رعایت حقوق بشر یا حقوق مدنی، شرط موافقت با میزبانی پکن درمسابقات المپیک سال ۲۰۰۸ یا میزبانی مسکو برای مسابقات سال ۱۹۸۰ نبوده است.

ولی آقای النعیمی، وکیل شاعر زندانی که خود قبلا وزیر دادگستری قطر بوده، می گوید باید ارتباطی بین این دو مسئله وجود داشته باشد. وی معتقد است در حالی که برنامه اصلاحات در جهان عرب در حال اجراست باید این اصلاحات در جامعه و نظام حقوقی و سیاسی قطر نیز صورت گیرد.

قطر در حال حاضر سرگرم تهیه تدارکات لازم برای اعلام آمادگی جهت میزبانی مسابقات المپیک سال ۲۰۲۴ است.

چند سال قبل بان کی-مون دبیر کل سازمان ملل متحد به مسئولان مسابقات المپیک هشدار داده بود که نقض حقوق بشر با آرمان های المپیک مغایرت مستقیم دارد.

برای برگزارکنندگان مسابقات، این سئوال به قوت خود باقی است که وزنه این مغایرت تا چه حد می تواند سنگین باشد؟

در این زمینه بیشتر بخوانید

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.