اجلاس سران سازمان همکاری های اسلامی در قاهره

به روز شده:  10:19 گرينويچ - دوشنبه 04 فوريه 2013 - 16 بهمن 1391

مقامات مصری اعلام کرده اند که ۲۶ تن از سران ۵۶ کشور عضو این سازمان در اجلاس قاهره شرکت خواهند کرد.

دوازدهمین اجلاس سران سازمان همکاری‌های اسلامی با عنوان"جهان اسلام، چالشهای تازه و شانسهای فزاینده" روزهای چهارشنبه و پنجشنبه ( ۶ و۷ فوریه) درقاهره برگزار می‌شود.

مقامات مصر اعلام کرده اند که ۲۶ تن از سران ۵۶ کشور عضو این سازمان در اجلاس قاهره شرکت خواهند کرد.

حضور محمود احمدی نژاد رئیس جمهوری ایران، حامد کرزی رئیس جمهوری افغانستان و عبدالله گل رئیس جمهوری ترکیه، دراین اجلاس رسما تأیید شده است.

نشست‌های مقدماتی بین نمایندگان بلند پایه کشورهای عضو سازمان همکاری‌های اسلامی برای تعیین دستور کار این اجلاس روز شنبه (دوم فوریه) آغاز شد.

روزهای دوشنبه و سه شنبه (چهارم وپنجم فوریه) وزیران خارجه کشورهای عضو بر سر موضوعات مورد بحث دراجلاس سران گفتگو خواهند کرد.

مسأله فلسطین وادامه ساخت شهرک‌های یهودی نشین در سرزمین‌های اشغالی فلسطینی، بحران سوریه و مالی، وضعیت در سومالی و افغانستان، مبارزه با تندروی و اسلام ستیزی، و مسئله اقلیت‌های مسلمان در جهان، ازموضوعات اصلی دستور کار این اجلاس خواهد بود.

بحران سوریه درحالی بررسی می شود که نمایندگان دولت بشار اسد در اجلاس حضور نخواهند داشت.

در ماه اوت ۲۰۱۲ در جلسه اضطراری سران این سازمان در مکه، عضویت سوریه با اکثریت آرا به تعلیق درآمد. این تصمیم با واکنش تند دولت ایران، متحد اصلی بشار اسد در منطقه، روبرو شد و آن را ظالمانه توصیف کرد.

شرکت کننده‌ها، شیوه‌های مبارزه با فقر، تقویت همکاری‌های اقتصادی، فرهنگی، علمی و فن آوری بین کشورهای عضو را، نیز بررسی خواهند کرد.

همچنین در این نشست، جانشین اکمل الدین احسان اوغلو دبیر کل سازمان همکاری های اسلامی نیز نامزد خواهد شد. دوره کاری آقای اوغلو درپایان امسال تمام می‌شود.

چالش برگزاری نخستین اجلاس درمصر

نشست سران سازمان معمولا هر سه سال یک بار برگزار می‌شود، اما تحولات بهارعرب اجلاس قاهره را دو سال به تأخیر انداخت.

همزمان از زمان تأسیس سازمان همکاری‌های اسلامی در ۱۹۶۹ این نخستین اجلاس سران این سازمان است که در مصر برگذار می شود.

این نشست در حالی برگزار می‌شود که قاهره و تعداد دیگر از شهرهای مصر از بیش از یک هفته به این سو شاهد نا آرامی ودرگیری های پراکنده بین معترضان و پلیس است.

این نا آرامی‌ها روز جمعه (اول فوریه) حتی به کاخ ریاست جمهوری کشید و تظاهر کننده‌ها بخشهایی از یکی از دروازه‌های آن را آتش زدند.

اختلافات سیاسی بین دولت اخوان المسلمین و اسلامگراهای متحد آن از یکسو و مخالفان سکولار وچپی آنها از سوی دیگر، نیزشدت گرفته است.

از همین رو برای دولت محمد مرسی بسیار مهم است که اجلاس سران سازمان همکاری‌های اسلامی در یک فضای آرام برگزار شود. شاید برای همین دلیل مقامات مصری هتلی را در ۲۰ کیلو متری شهر قاهره برای برگزاری این اجلاس انتخاب کرده‌ اند تا از تظاهرات واعتراض‌ها در امان باشد.

برای دولت اسلامگرای مصر برگزاری این نشست اهمیت ویژه‌ای دارد. از زمانی که اخوان المسلمین قدرت را در مصر بدست گرفته، در تلاش است تا نشان دهد که مصر پس از انقلاب سیاست خارجی مستقل وجداگانه در پیش دارد؛ اگرچه هنوز تغیربنیادین در روابط این کشور با غرب یا اسرائیل به وجود نیامده است.

اجلاس سران سازمان همکاری‌های اسلامی فرصتی خواهد بود تا دولتمردان مصری بر لزوم همکاری مشترک و اتحاد بیشتر بین کشورهای مسلمان صحبت کنند وهمزمان نشان دهند، برغم آنچه که دراین کشور می‌گذرد قاهره قادر است که نقش خود را به عنوان یکی از قدرت‌های بزرگ منطقه ایفا کند.

فرصتی برای از سرگیری روابط تهران وقاهره؟

از سوی دیگر، این اولین بار خواهد بود که پس از سی و چهار سال یک رئیس جمهوری ایران، به بهانه شرکت در اجلاس سران کشورهای عضو سازمان همکاری‌های اسلامی، به مصر سفر می‌کند.

روابط تهران وقاهره، پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و امضای پیمان صلح بین مصر واسرائیل درسال ۱۹۷۹، به دستور آیت الله روح الله خمینی، رهبر سابق جمهوری اسلامی، قطع شد.

مقامات ایران امیدوارند که اجلاس قاهره و سفر محمود احمدی نژاد به این کشور، فرصتی فراهم کند برای گفتگو با مقامات ارشد مصر در مورد ازسرگیری روابط کامل دیپلماتیک بین مصر وایران.

حمیدرضا دهقانی، سفیر و نماینده ایران در سازمان همکاری‌های اسلامی به خبرگزاری مهر گفته که موضوع روابط مصر با ایران و حضور محمود احمدی نژاد برای اولین بار در این کشور باعث شده که اجلاس قاهره از اهمیت بالاتری برخوردار شود.

در پی سرنگونی رژیم حسنی مبارک، رئیس جمهوری سابق مصر و انتخاب محمد مرسی، رئیس جمهوری اسلامگرای این کشور، برخی مقامات جمهوری اسلامی این تحول را زمینه ساز همکاری نزدیک دو کشور عنوان کردند.

با این حال، به رغم سفرهای متقابل برخی مقامات مصر و ایران، عوامل بین المللی ومنطقه ی، از جمله روابط و منافع مشترک مصر با آمریکا و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، وهمچنین موضع مخالف گروه‌های بنیادگرای اسلامی متحد اخوان المسلمین درمصر، ظاهرا مانع آن شده که تحول قابل ملاحظه ی در روابط بین دوکشور رخ دهد.

امکانات بالا ونقش کمرنگ

بیش از ۴۰ سال از تأسیس سازمان همکاری‌های اسلامی می‌گذرد. این سازمان بزرگترین نهاد بین المللی پس ازسازمان ملل متحد در جهان بوده و نماینده رسمی بیش از یک میلیارد وپانصد میلیون مسلمان جهان است.

با این حال، سازمان همکاری‌های اسلامی، هنوز نتوانسته نقش قابل ملاحظه در صحنه بین المللی یا در حل کشمکش ها ومناقشات در کشورهای مسلمان و درتقویت همکاری بین آنها ایفا کند.

حتی درمقایسه با اتحادیه عرب یا اتحادیه آفریقا، نقش بسیار کمرنگ و ضعیفی در سطح جهان داشته است.

با وجود اینکه کشورهای مسلمان نزدیک به ۷۰ درصد ازمنابع طبیعی جهان را در اختیار خود دارند، سهم این کشورها در تجارت جهانی، از ۷ درصد بیشتر نیست و بسیار ازکشورهای مسلمان بخصوص درآفریقا از عقب ماندگی و فقر شدید رنج می‌برند.

سازمان همکاری‌های اسلامی در پی آتش سوزی مسجد اقصی در سال ۱۹۶۹ زیر نام "سازمان کنفرانس اسلامی" تأسیس شد.

در سال ۲۰۱۱ در نشست وزیران خارجه عضو در آستانه، پایتخت قزاقستان، نام این سازمان به "سازمان همکاری‌های اسلامی" تغییر یافت و آرم جدیدی نیز برای آن انتخاب شد.

این تغییر ظاهرا تلاشی است برای جهش بخشیدن به فعالیت‌های این سازمان و مقابله با چالشهای که پس از آغاز تحولات بهار عرب به وجود آمده است.

سرنگونی برخی رژیم‌های خود کامه در جهان عرب در این راستا بی تأثیر نبوده است.

همزمان برخی ناظران، این تغییر را به تلاش‌های اکمل الدین احسان اوغلو ترکی دبیرکل این سازمان نسبت می‌دهند. این تلاش‌ها از حمایت ترکیه، که نقش پر رنگی در سالهای اخیر درمنطقه ایفا می‌کند، برخوردار بوده است.

با این حال، با توجه به اختلافات دیدگاه‌ها ومواضع کشورهای قدرتمند مسلمان و تضاد منافع آنها، به نظر نمی‌رسد که سازمان همکاری‌های اسلامی بتواند به این زودی نقش تأثیر گذاری، مثلا، مانند اتحادیه اروپا یا حتی اتحادیه کشورهای آمریکای جنوبی، در سطح بین المللی پیدا کند.

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.