سایه موسولینی و فاشیسم بر فضای سیاسی ایتالیا

موسولینی حق نشر عکس BBC World Service
Image caption طرفداران موسولینی هنوز از مقبره او دیدن می‌کنند

حدود ۷۰ سال پس از مرگ بنیتو موسولینی، یا به قول ایتالیایی‌ها "دوچه"، رهبر و دیکتاتور فاشیست قرن بیستم ایتالیا، سایه او هنوز بر فضای سیاسی این کشور سنگینی می‌کند.

سخنان اخیر سیلویو برلوسکونی، نخست وزیر سابق ایتالیا، که فعالانه برای پیروزی در انتخابات تلاش می‌کند، خشم بسیاری را بر انگیخت.

آقای برلوسکونی در مراسم یادبود قربانیان هولوکاست در میلان گفت که به نظرش "دوچه" آنقدرها هم که در کتاب‌های تاریخ می‌نویسند، بد نبوده و در واقع "کارهای خوبی" هم انجام داده است.

به گفته او، قوانین نژادی که باعث شد ۸ هزار یهودی ایتالیایی از اردوگاه های مرگ سر در بیاورند، "بزرگترین اشتباه" موسولینی بود.

سخنان نخست‌وزیر سابق از سوی رئیس‌جمهوری ایتالیا مورد انتقاد قرار گرفت. جورجو ناپولیتانو در واکنش گفت که ایتالیای دموکراتیک می‌دانست که فاشیسم، "انحرافی" در کشور است.

سلطان رسانه‌های ایتالیا همچنین متهم شده که با سخنان خود قصد دارد در آستانه انتخابات ماه فوریه، حمایت جناح راست افراطی برای ائتلاف کسب کند.

حق نشر عکس AFP
Image caption برلوسکونی گفته است که به نظرش موسولینی، آنقدرها هم که در کتاب‌های تاریخ می‌نویسند، بد نبوده

گرچه او بعدا از مواضعش عقب نشینی کرد، اما این سخنان همراه با رفتار نسنجیده‌‌تر او - یعنی چرت زدن در بخشی از این مراسم - یاد آور اتفاق مشابهی است که ده سال پیش افتاده بود.

آن زمان به نظر می رسید برلوسکونی با این ادعا که موسولینی "هیچگاه کسی را نکشت"، تلویحا از او ستایش کرده است.

فرقه ماندگار

پس از پایان جنگ جهانی دوم نازی زدایی در آلمان به صورت رسمی و فعالانه اجرا می‌شد. آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان چند روز پیش گفت که مسئولیت آلمان در هولوکاست (کشتار یهودیان) "ابدی" است. اما در ایتالیا فاشیسم با اشتیاقی مشابه آلمان ریشه کن نشد.

البته این درست است که جمهوری نوین ایتالیا که جانشین دو دهه حکومت فاشیست‌ها در آن کشور شد تلاش برای احیای حزب فاشیست موسولینی را غیر قانونی اعلام کرد.

اما برای چند دهه، جریان دست راستی MSI (جنبش اجتماعی ایتالیا) به رهبری جورجو آلمیرانته در پارلمان حضور یافت و توانست بدون اینکه بر اساس قانون فوق مورد تعقیب قرار گیرد، برخی از آرمان‌های فاشیستی را زنده نگه دارد. آلمیرانته یک بار در مصاحبه ای به بی بی سی گفته بود "اگر جنتلمن بودن به معنی فاشیست بودن است، من یک فاشیست هستم."

حق نشر عکس AFP
Image caption آلساندرا، نوه موسولینی در عرصه سیاسی ایتالیا فعال است

امیلیو جنتیله مورخ سرشناس فاشیسم ایتالیا معتقد است که موسولینی ایدئولوژی سیاسی‌اش را به مرتبه یک آیین مذهبی ارتقا داد.

آلساندرا، نوه موسولینی هنوز در عرصه سیاست فعال است. او جنبش دست راستی مستقلی به راه انداخته و اخیرا از ائتلاف حزب آزادی برلوسکونی نیز حمایت کرده است.

اخیرا، او سخنان روزنامه یک نگار چپ‌گرا را اهانت به خاطره پدربزرگش عنوان کرد و فریاد زنان یک مناظره سیاسیِ تلویزیونی را ترک کرد.

علایق نازی ها

تناقض های سیاسی ایتالیا در مورد میراثش از حکومت فاشیست‌ها در هنر هم منعکس شده است.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption تابلوی چهار زن برهنه اثر آدولف زیگلر، هنرمند مورد علاقه هیتلر

با تشویق‌های موسولینی در دهه های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰، پیشرفت‌ها و تلاش‌های قابل ملاحظه‌‌ای در عرصه هنر و معماری صورت گرفت. اما تابوهای سیاسی تا به امروز مانع بازبینی مجدد هنر دوره فاشیسم شده است.

زمستان امسال موزه قصر استروتزی فلورانس نمایشگاهی با عنوان "هنر ایتالیا، فراسوی فاشیسم" برگزار کرد که شامل نقاشی‌ها و مجسمه‌های دهه ۱۹۳۰ این کشور بود و توجه بسیاری را به خود جلب کرد.

در این نمایشگاه به غیر از آثار نقاشان مهم ایتالیایی که در پاریس و برلین هم کار می‌کردند، ترکیب بزرگی از تابلوی چهار زن برهنه اثر آدولف زیگلر، هنرمند مورد علاقه هیتلر نیز به نمایش گذاشته شد.

این کار یکی از مهمترین آثار هنر مدرن آلمان نازی است که به کرات کپی برداری شده است.

مسئولین موزه – تحت مدیریت یک مورخ هنر کانادایی -- از بازدیدکنندگان دعوت کردند تا آثار این دهه را "بدون تعصب" مورد بررسی قرار دهند و تابوهای سیاسی و روشنفکری را که از زمان پایان رقت‌آور موسولینی در سال ۱۹۴۵ تاکنون وجود داشته، بشکنند.

مطالب مرتبط