بندیکت شانزدهم: ۱۰ نکته درباره کناره‌گیری پاپ

حق نشر عکس BBC World Service

پاپ بندیکت شانزدهم روز پنجشنبه ۲۸ فوریه (۹ اسفند ۱۳۹۱) از سمتش کناره‌گیری می‌کند. استعفای پاپ که برای اولین‌بار در ۶۰۰ سال اخیر اتفاق می‌افتد، واتیکان را با مسائل غیرمعمولی مواجه کرده است.

۱. نام و عنوان

واتیکان روز سه‌شنبه اعلام کرد که او با لقب پاپ امریتوس (Pope Emeritus) به معنای پاپ بازنشسته یا اسقف اعظم بازنشسته رم شناخته خواهد شد. او نام دوران صدارتش، یعنی بندیکت شانزدهم را هم حفظ می‌کند و بیشتر به جای اسم اصلی‌اش، یوزف راتزینگر، از این عنوان استفاده خواهد کرد.

او همچنان "حضرت بندیکت شانزدهم" خطاب خواهد شد، درست مثل روسای جمهوری آمریکا که بعد از پایان دوره ریاستشان هم با عنوان "رئیس‌جمهوری" خطاب می‌شوند.

"امریتوس" به معنای "بازنشسته" یک واژه رومی است که ریشه لغوی آن به معنای پایان دوره خدمت است.

۲. اقامتگاه جدید

بندیکت شانزدهم پیش از تقدیم استعفایش در ساعت ۸ شب پنجشنبه به وقت محلی (۷ شب به وقت گرینویچ) با هلی‌کوپتر واتیکان را ترک می‌کند، اما حدود سه ماه دیگر به آنجا برمی‌گردد و در اقامتگاه جدیدش ساکن می‌شود.

اقامتگاه جدید او بنام ماتر اکلسیا (Mater Ecclesiae) که قبلا صومعه بوده است، در گوشه جنوب غربی واتیکان قرار دارد.

گزارش‌ها حاکی از آن است که باغبانان واتیکان بعد از ورود بندیکت شانزدهم همچنان به کاشت میوه‌جات و سبزیجات در باغچه ۵۰۰ مترمربعی این صومعه ادامه خواهند داد. گفته می‌شود پاپ مارمالاد تهیه شده از پرتقال‌های این باغچه را دوست دارد.

تا موقع آماده شدن ساختمان ماتر اکلسیا، بندیکت شانزدهم در اقامتگاه ساختمان کاسل گاندولفو در جنوب رم ساکن خواهد شد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption ساختمان ماتر اکلسیا، اقامتگاه جدید بندیکت شانزدهم در واتیکان

۳. لباس‌ها

پاپ بازنشسته همچنان لباس سفید مخصوص پاپ‌ها را به تن خواهد کرد، در حالی که بقیه کشیش‌ها لباس سیاه و بقیه کاردینال‌ها لباس قرمز می‌پوشند. اما لباس جدید او یک ردای ساده خواهد بود و دیگر خبری از کلاه‌ها و روپوش‌های پر زرق و برق دوران صدارت نخواهد بود (روزنامه وال‌استریت ژورنال یک بار به کنایه پرسیده بود: آیا پاپ پرادا می‌پوشد؟).

او دیگر کفش‌های قرمز معروفش را هم به پا نخواهد کرد و به جای آن کفش‌های دست‌دوز قهوه‌ای رنگی خواهد پوشید. این کفش‌ها را یک کفاش مکزیکی در جریان بازدید سال گذشته پاپ از مکزیک به او هدیه کرد.

حق نشر عکس BBC World Service

۴. انگشتر

انگشتر طلای پاپ که به آن انگشتر ماهیگیر هم گفته می‌شود، بعد از کناره‌گیری او به کمک چکش نقره‌ای ویژه‌ای خرد خواهد شد. این کار یک سنت قدیمی است.

واتیکان می‌گوید: "وسایلی که به انجام وظایف و حوزه سن پیر (سنت پیتر) مربوط می‌شوند، باید از بین برده شوند." مهر شخصی بندیکت شانزدهم هم کوبیده خواهد شد.

حق نشر عکس BBC World Service

۵. وظایف

بندیکت شانزدهم دیگر هیچ وظیفه و مسئولیت اداری یا رسمی نخواهد داشت.

او در نشست محرمانه‌ای که برای انتخاب جانشینش برگزار می‌شود، حضور نخواهد یافت. قرار است در این جلسه هیچ یک از کاردینال‌هایی که بالای ۸۰ سال سن دارند، شرکت نکنند.

البته با توجه به اینکه ۶۷ نفر از ۱۱۵ نفری که در این نشست حاضر خواهند بود، منصوب خود پاپ هستند، قطعا نفوذ او در این جلسه احساس خواهد شد.

کاردینال‌ها در سخنرانی‌های بندیکت شانزدهم دنبال اشاراتی می‌گردند تا بفهمند از نظر او، جانشینش چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد.

۶. زندگی در دوران بازنشستگی

پاپ بعد از اعلام استعفایش گفت که وقتش را به دعا برای کلیسای کاتولیک خواهد گذراند.

برادر بزرگترش، اسقف جورج راتزینگر، گفته است که در صورت نیاز، بندیکت شانزدهم با کمال میل به جانشینش مشورت خواهد داد. به احتمال قوی، نوشتن و مطالعه هم بخشی از برنامه او خواهد بود.

بعد از انتخابش به عنوان پاپ در سال ۲۰۰۵ میلادی، بندیکت شانزدهم در آپارتمانش کتابخانه‌ای با ۲۰۰ هزار جلد کتاب درست کرده بود.

او پیانو زدن و تماشای فیلم‌های کمدی سیاه و سفید قدیمی را هم دوست دارد و عاشق گربه‌هاست. در ماتر اکلسیا دست‌کم یک گربه زندگی می‌کند، که نامش کنتسینا است.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption کنتسینا در ساختمان ماتر اکلسیا زندگی می‌کند

۷. شبکه‌های اجتماعی

پاپ عضو شبکه توئیتر است (حساب کاربری او Pontifex@ به هشت زبان مختلف فعال است). اما این حساب کاربری بعد از کناره‌گیری بندیکت شانزدهم به خواب زمستانی فرو خواهد رفت.

انتظار می‌رود که او پیش از ترک واتیکان آخرین احساساتش را روی توئیتر بیان کند و با ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار نفری که از زمان افتتاح این حساب از سال میلادی گذشته او را دنبال کرده‌اند، خداحافظی کند.

البته هنوز معلوم نیست که او آی‌پد مخصوصش را هم با خود داخل هلی‌کوپتر می‌برد یا نه. در چند روزی که میان کناره‌گیری پاپ فعلی و انتخاب پاپ جدید فاصله است، توئیتر واتیکان از طریق حساب کاربری وزارت کشور آن به نشانی TerzaLoggia@ به روز خواهد شد.

حق نشر عکس BBC World Service

۸. چتر نجات طلایی

شاید مقرری بازنشستگی شخصی بندیکت شانزدهم چندان زیاد نباشد، اما او همچنان از بیمه خدمات درمانی سخاوتمندانه واتیکان برخوردار خواهد بود و پزشکانی که در حال حاضر مراقب شرایط جسمانی او هستند، احتمالا در آینده هم او را تحت نظر خواهند داشت.

ممکن است گروه کوچک راهبه‌های آلمانی که در دوران صدارت بندیکت شانزدهم به کارهایش رسیدگی می‌کردند هم به کارشان ادامه دهند.

با توجه به اینکه در ۶۰۰ سال اخیر هیچ پاپی از سمتش استعفا نکرده است، هیچ رویه‌ای برای مستمری بازنشستگی پاپ‌های مستعفی وجود ندارد، اما مطابق قوانین کلیسا، هر ناحیه‌ای که تحت سرپرستی یک اسقف قرار دارد، بعد از بازنشستگی او باید اسباب رفاه و راحتی او را فراهم کند.

بدون شک شهر رم به‌خوبی از پاپ بازنشسته‌اش مراقبت خواهد کرد.

۹. جورج گانزواین

اسقف اعظم جورج گانزواین، منشی شخصی خوش‌عکس بندیکت شانزدهم که چهره‌اش در پس‌زمینه میلیون‌ها عکس از پاپ دیده می‌شود، به کارش ادامه خواهد داد.

اما او مسوولیت اداره امور شخصی جانشین بندیکت شانزدهم را هم به عهده خواهد گرفت. در واقع او از این به بعد دو ارباب خواهد داشت.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption پاپ و منشی شخصی‌اش، اسقف اعظم جورج گانزواین

۱۰. مصونیت از خطا

تصور غلطی که به شکلی گسترده میان مردم رواج دارد این است که پاپ در همه رفتار و گفتارش از خطا مصون است.

واقعیت این است که بنا بر رأی شورای اول واتیکان که در سال ۱۸۷۰ میلادی تشکیل شد، احکام پاپ تنها در مواردی از خطا مصون هستند که به عنوان اظهارنظری عقیدتی درباره مسائل کلیسا مطرح شده باشند (ex cathedra).

بندیکت شانزدهم هیچ گاه از این امتیاز استفاده نکرده است. در واقع، از سال ۱۸۷۰ میلادی تاکنون تنها یک‌بار اظهارنظری با شرایط فوق انجام شده است.

او بعد از کناره‌گیری از سمتش هم دیگر نخواهد توانست چنین اظهارنظرهایی داشته باشد.