جنگ عراق؛ نقش دو جاسوس دروغگو

به روز شده:  00:26 گرينويچ - سه شنبه 19 مارس 2013 - 29 اسفند 1391
جنگ عراق

جنگ عراق را یکی از بدترین شکست‌ها برای سرویس‌های اطلاعاتی می‌خوانند

اطلاعات دروغی که دو جاسوس درباره سلاح‌های کشتار جمعی صدام حسین به آمریکا و بریتانیا داده بودند، یکی از دلایل اصلی شروع جنگ با عراق بوده است.

بی‌بی‌سی در یک گزارش تحقیقی که توسط برنامه پانوراما انجام شده، نشان می دهد که پیش از شروع جنگ کشورهای غربی می‌دانستند که حکومت صدام حسین سلاح کشتار جمعی در اختیار ندارد.

این گزارش تحقیقی نشان می دهد که چگونه ابعاد کلیدی اطلاعات سری که توسط کاخ سفید و دفتر نخست وزیری بریتانیا برای توجیه جنگ استفاده شد، دنیا را درباره وجود تسلیحات کشتار جمعی در عراق گمراه کرد.

در تهیه این گزارش، پژوهشگران برنامه پانوراما به بررسی اطلاعات سری منتهی به جنگ عراق پرداخته اند و به گفته پیتر تیلور، یکی از دست اندرکاران این گزارش، آنها پی برده اند که بخشهایی کلیدی از داده های به اصطلاح اطلاعاتی، بر جعلیات، گمانه های شخصی و اکاذیب مبتنی بوده اند.

رافد احمد علوان الجنابی، اصلی ترین جاسوسی بود که دنیا را فریفت.

جعلیات او باعث رقم خوردن یکی از تفرقه انگیزانه ترین جنگ‌های تاریخ معاصر شد.

آقای جنابی، در سال ۱۹۹۹ به یکی از اردوگاه های پناهندگان در آلمان رفت و خود را مهندس شیمی معرفی کرد.

همین امر، نظر سرویس جاسوسی آلمان را به خود جلب کرد.

او به آنها گفت که آزمایشگاه های بیولوژیکی را دیده که روی کامیون سوار کرده اند تا در بازرسی ها دیده نشوند.

آلمانی ها به گفته های او شک می کنند و این اطلاعات را با آمریکایی ها و بریتانیایی ها در میان می گذارند.

ام آی ۶،سرویس اطلاعات برون مرزی بریتانیا، هم به صحت گفته های او شک می کند و نظرش را با سی آی ای در میان می گذارد اما می نویسد که در حرف های این پناهنده چیزهایی دیده اند که شاید به واقعیت نزدیک باشد.

او بعدها پذیرفت که دروغ گفته است.

اما فرد دیگری هم بود که صحبت هایش سبب شد حرف های آقای جنابی واقعی جلوه کند.

یک مامور سابق دستگاه اطلاعاتی عراق، که گفته بود ایده اصلی برای آزمایشگاه های متحرک را او به حکومت پیشنهاد داده است.

فردریک باتلر، رئیس نخستین هیات تحقیق و تفحص دولت بریتانیا

"مسیرهایی وجود داشت که افراد را به بیراهه هدایت می کرد یا افراد خودشان را گمراه می کردند، با این حال، به نظر من خطاهای صادقانه بودند"

این فرد که محمد حریث نام دارد، گفته که شش کامیون رنو برای این کار سفارش داده بودند.

او در اردن با آمریکایی ها دیدار کرد.

ظاهرا محمد حریث برای آنکه زندگی جدیدی را آغاز کند چنین دروغی را به هم بافته بود.

۱۰ ماه پیش از شروع جنگ، اطلاعات او را کذب طبقه بندی کردند.

همزمان ام آی ۶، از یکی از منابع مورد اطمینان خود شنیده بود که او هم از کسی شنیده، کامیون هایی دیده که بارشان مخمرهای بیولوژیکی بوده است. اما او هیچگاه نگفته که این مخمرها ارتباطی با آزمایشگاه های بیولوژیکی داشته است.

بعد از جنگ اما ام آی ۶، به این نتیجه رسید که این منبع، اصلا منبع معتبری نبوده است.

در گزارش بی بی سی آمده که آنها همچنین احراز کرده اند که اطلاعات دقیق و قابل اتکایی هم وجود داشته که بر عدم وجود تسلیحات کشتار جمعی در عراق تاکید می‌کرده و این اطلاعات از دو منبع ارشد نزدیک به صدام حسین به دستگاه های اطلاعاتی غربی رسیده بود.

این دو منبع عبارت بودند از ناجی صبری، وزیر خارجه عراق و حبوش التکریتی، رئیس دستگاه اطلاعاتی صدام حسین.

پانوراما در این گزارش ماجرای جذب یک عنصر رابط عرب توسط بیل ماری، رئیس دفتر سی آی ای در پاریس را بازگو می کند که از دوستان وزیر عراقی بود. و این عنصر رابط هم یک میلیون دلار برای برای برقراری این ارتباط مطالبه کرده بود، اما بیل ماری موفق شد با چانه‌زنی این رقم را به ۲۰۰ هزار دلار تبدیل کند.

این رابط، سپس در سپتامبر سال ۲۰۰۲ وزیر خارجه وقت عراق را در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک ملاقات کرد و بعد از آن، اطلاعات خود را به بیل ماری منتقل کرده بود.

رئیس دفتر سابق سی آی ای در پاریس اطلاعاتی که آن روز دریافت کرده بود را این گونه برای بی بی سی بازگو می‌کند: "برای او (صدام حسین) مقداری سلاحهای شیمیایی از اوایل دهه نود باقی مانده بود، او این محموله ها را بین عشیره های وفادار به خودش پخش کرده بود. صدام مایل بود به سلاح‌های کشتار جمعی، اعم از شیمیایی، بیولوژیکی و هسته ای مسلح شود، اما گزارش در خصوص آنچه او واقعا در آن زمان در اختیار داشت، بسیار روشن بود، و او تقریبا ً هیچ سلاح کشتار جمعی نداشت. "

سی آی ای بر اساس اطلاعات دریافت شده از این منبع، نتیجه گیری کرده بود که قطعا صدام به سلاح‌های کشتار جمعی دسترسی داشت. اما منبع عالی مقام دیگری هم وجود داشت: حبوش التکریتی، رئیس دستگاه اطلاعاتی حکومت بعث.

در کارتهای پاسوری که آمریکا با تصاویر رهبران عراق منتشر کرد، عکس او بر کارت سرباز خشت نقش بسته بود. یک افسر ارشد ام آی ۶، سرویس اطلاعات برون مرزی بریتانیا، تنها سه ماه قبل از شروع جنگ در اردن با آقای التکریتی ملاقات کرده بود.

ظاهرا آقای التکریتی در تلاش بوده تا با انجام معامله ای، مثل خروج امن صدام و خانواده اش از عراق، از وقوع جنگ جلوگیری کند. رئیس دستگاه اطلاعاتی حکومت بعث به این افسر اطلاعاتی بریتانیا گفته بود که صدام هیچ تسلیحات کشتار جمعی در اختیار ندارد.

لرد فردریک باتلر که ریاست نخستین هیات تحقیق و تفحص دولت بریتانیا در خصوص سلاح های کشتار جمعی عراق را بر عهده داشت می گوید او زمانی که گزارش خود را منتشر کرد، از هر دوی این منابع اطلاعاتی، بی خبر بوده است. لرد باتلر به پانوراما گفت: "مسیرهایی وجود داشت که افراد را به بیراهه هدایت می کرد یا افراد خودشان را گمراه می کردند، با این حال، به نظر من خطاهای صادقانه بودند – هر چند مردم بریتانیا حق دارند فکر کنند که گمراه شده اند."

با این حال، لرد باتلر اعتقاد دارد تونی بلر، نخست وزیر وقت بریتانیا به مردم دروغ نگفته است و او واقعا اعتقاد داشته که صدام حسین از تسلیحات کشتار جمعی برخوردار است. این عضو مجلس اعیان بریتانیا می گوید او اعتقاد دارد تونی بلر و دستگاه های اطلاعاتی در موضوع تسلیحات کشتار جمعی عراق عملا خودشان را فریب داده بودند.

در این زمینه بیشتر بخوانید

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.