نگاهی به برنامه هسته‌ای کره شمالی

Image caption کره شمالی تاسیسات یونگ بیون، در مهمترین مجتمع هسته ای خود را بازگشایی کرده است

برنامه هسته‌ای کره شمالی همچنان موجب نگرانی عمیق جامعه بین المللی است.

از فوریه سال جاری میلادی که کره شمالی سومین آزمایش هسته ای خود را انجام داد، این کشور با عصبانیت تمام به تحریم‌های سازمان ملل متحد و نیز مانورهای نظامی مشترک کره جنوبی و آمریکا واکنش نشان داده و در همین راستا به بازگشایی تاسیسات یونگ بیون، در مهمترین مجتمع هسته ای خود مبادرت کرده است.

بی بی سی، نگاهی دارد به بلندپروازی‌های هسته‌ای کره شمالی و تلاش های بین المللی برای محدود کردن فعالیت های هسته ای این کشور.

آیا کره شمالی موفق به ساختن بمب شده است؟

از نظر تکنیکی پاسخ به این سئوال مثبت است ولی این پاسخ هنوز به این معنی نیست که کره شمالی می تواند با موشک های حامل کلاهک های هسته ای کشوری را هدف قرار دهد.

در سالهای ۲۰۰۶ و ۲۰۰۹ و متعاقبا ۲۰۱۳، کره شمالی اعلام کرد که آزمایش های هسته ای خود را با موفقیت انجام داده است. تمام این آزمایش ها پس از آن بود که سازمان ملل متحد، کره شمالی را به دلیل پرتاب چند موشک مشمول یک رشته تحریم ها کرد.

اطلاعات ماهواره ای از یک نقطه دورافتاده در شرق کره شمالی نشان می دهد که این آزمایش های زیرزمینی صورت گرفته و ادعای این کشور صحت دارد.

کارشناسان معتقدند که در دو آزمایش اول از پلوتونیوم به عنوان ماده قابل شکافت استفاده شده است. تصور می شود کره شمالی برای ساختن دست کم ۶ بمب هسته ای به حد کافی پلوتونیوم در اختیار دارد.

از هنگامی که کره شمالی هشدار داد که قدرت سومین آزمایش هسته ای این کشور در حد بسیار بالایی خواهد بود، پیش بینی می شد که ممکن است در این آزمایش از اورانیوم استفاده شده باشد. البته هنوز این موضوع روشن نشده است.

متخصصان قبلا گفته بودند که کره شمالی هنوز نتوانسته است کلاهک های هسته ای را تا آن حد کوچک بسازد که که بتوان آنرا سوار یک موشک کرد. ولی پس از تازه ترین آزمایش، این کشور ادعا کرد که موفق به ساختن یک کلاهک هسته ای کوچک شده است. این ادعا را هنوز منبع مستقلی تایید نکرده است.

در باره برنامه هسته ای کره شمالی چه می دانیم؟

Image caption گفتگوها در مورد برنامه هسته ای کره شمالی، روندی بوده که به دفعات متوقف شده و دوباره از سرگرفته شده

تصور می رود مجتمع یونگ بیون، مرکز تاسیسات هسته ای کره شمالی باشد. این کشور چندین بار قول داده است که عملیات این مجتمع را متوقف سازد و حتی در سال ۲۰۰۸، به عنوان بخشی از معامله خلع سلاح در برابر دریافت کمک، دستگاه خنک کننده این مجتمع را از کار انداخت.

ولی در ماه مارس سال جاری میلادی، پس از جنگ لفظی با آمریکا و تشدید تحریم های سازمان ملل که به دنبال سومین آزمایش هسته ای کره شمالی بود، این کشور قول داد که تمام تاسیسات یونگ بیون، را مجددا به کار بیاندازد.

ولی آمریکا هرگز باور نکرد که پیونگ یانگ، تمام تاسیسات هسته ای خود را آشکار کرده است. این بدبینی هنگامی تقویت یافت که کره شمالی در سال ۲۰۱۰ تاسیسات غنی سازی اورانیوم یونگ بیون، را به زیگفرید هکر، دانشمند آمریکایی نشان داد.

بازدید آقای هکر، و گزارش متعاقب آن تازه ترین و قابل اعتمادترین اطلاعات در باره مجتمع یونگ بیون، است.

زیگفرید هکر، می گوید در حالی که به نظر می رسد هدف از این تاسیسات تولید برق است، می توان به فوریت آن را برای تولید اورانیوم غنی شده با درصد بالا به منظور ساختن بمب، آماده کرد. آقای هکر می‌گوید که مشاهده یک هزار سانتریفوژ و پیشرفته بودن نیروگاه او را گیج کرده بود.

علاوه بر این هم آمریکا و هم کره جنوبی معتقدند که کره شمالی علاوه بر یونگ بیون، دارای سایت های دیگری است که با برنامه غنی سازی اورانیوم مرتبط است.

درماه اوت سال ۲۰۱۲، تصاویر ماهواره ای از یونگ بیون نشان می داد که احداث یک نیروگاه آب سبک، که به ادعای کره شمالی برای تولید انرژی جهت مصارف غیرنظامی بود، در شرف پایان است.

کارشناسان می گویند از این راکتور می توان برای تولید پلوتونیوم استفاده کرد و نیروگاه می تواند به تاسیساتی تبدیل شود که قابلیت تولید اورانیوم غنی شده با درصد بالا جهت استفاده در تسلیحات را خواهد داشت.

برخی از صاحبنظران می گویند تازه ترین اظهارات کره شمالی در باره قابلیت تبدیل و تغییر تسلیحات هسته‌ای اش، می تواند به معنی این سناریو باشد که این کشور برنامه غنی سازی اورانیوم در حد ساختن تسلیحات، را به طور علنی شروع می کند.

آزمایشی که با استفاده از اورانیوم باشد خطر تازه ای برای بازرسی وجلوگیری از تکثیر تسلیحات هسته ای خواهد بود چون تولید پلوتونیوم در درجه ای که قابلیت استفاده در تولید تسلیحات را داشته باشد، درتاسیسات بزرگی اتفاق می افتد که شناسایی آن آسان تر است.

ولی برای غنی کردن اورانیوم از سانتریفوژهای زیادی که احتمال دارد کوچک و در نتیجه قابل مخفی کردن باشد، استفاده می شود. اگر چه کره شمالی انبار پلوتونیومی را که برای ساختن انواع تسلیحات هسته ای لازم است، تخلیه کرده، اما این کشور دارای ذخایر قابل توجه سنگ اورانیوم است.

جامعه بین المللی در باره برنامه هسته ای چه کرده است؟

تا کنون چندین دور مذاکره بین کره شمالی، آمریکا، روسیه، چین، ژاپن و کره جنوبی صورت گرفته که به منظور ترغیب کره شمالی به انصراف از بلندپروازی های هسته ای اش بوده است.

در سپتامبر سال ۲۰۰۵، پس از دو سال گفتگوهای متناوب، کره شمالی در یک معامله بی سابقه، قبول کرد که در برابر دریافت کمک های اقتصادی و امتیازات سیاسی، از دنبال کردن برنامه هسته ای اش دست بردارد.

ولی اجرای این توافق بسیار مشکل بود و در آوریل ۲۰۰۹، بر سر این که آیا کره شمالی تمام تاسیسات هسته ای اش را اعلام کرده یا نه، گفتگوها متوقف شد.

در ژوئیه ۲۰۱۱، تماس بین آمریکا و کره شمالی با هدف از سرگیری مذاکرات یک بار دیگر شروع شد.

کمتر از شش ماه بعد، کیم جونگ-ایل، که برای مدت طولانی رهبر کره شمالی بود درگذشت و کیم جونگ-اون، پسر جوانش جانشین او شد.

در فوریه ۲۰۱۲، کره شمالی ناگهان اعلام کرد که موافقت کرده فعالیت های هسته ای اش را به حال تعلیق درآورد . و برای انجام آزمایش های هسته ای و موشک های دوربرد خود مهلتی قائل شود. پاداش این توافق، دریافت مواد غذایی از آمریکا بود.

ولی پس از آزمایش ناموفق پرتاب موشک توسط کره شمالی در ۱۳ آوریل ۲۰۱۲، اجرای این توافق به حال تعلیق درآمد.

پرتاب موفقیت آمیز یک موشک در دسامبر ۲۰۱۲ و سومین آزمایش هسته ای این کشور در فوریه سال جاری، سبب شد که سازمان ملل متحد تحریم های علیه کره شمالی را افزایش دهد.

سومین آزمایش هسته ای از چه جهت اهمیت دارد؟

این آزمایش به وضوح نشان دهنده سرکشی کره شمالی در برابر جامعه بین المللی بود. پیونگ یانگ هشدار داده بود که یک آزمایش در سطح بالا در شرف انجام است و آن را واکنش به تحریم های سازمان ملل متحد توصیف کرده بود.

اگر تایید شود که کره شمالی در حقیقت قادر شده دستگاهی بسازد که تا آن حد کوچک باشد که بتوان با آن یک کلاهک هسته ای را سوار موشک کرد، آزمایش هسته ای اخیر، دارای اهمیت بسیار زیادی خواهد بود.

احتمالا این موضوع باعث نگرانی شدید آمریکا وهمسایگان کره شمالی خواهد شد.

برخی از کارشناسان می گویند که هشدار کره شمالی در مورد یک آزمایش در سطح بالا، ممکن است اسم رمزی برای استفاده از اورانیوم غنی شده با درصد بالا باشد نه استفاده از پلوتونیوم.

اگر چه خطر هر یک از دو مورد در یک سطح است، بمب اورانیوم نشان دهنده موفقیت بسیار قابل توجهی از جهت فن آوری است چون روند تقطیر سنگ طبیعی اورانیوم به ماده ای که قابل استفاده برای ساخت بمب باشد بسیار مشکل است.

شدت قدرت آزمایش هسته ای سال ۲۰۱۳، به مراتب بیشتر از آزمایش های قبلی بود ولی از آنجا که ناظران نتوانستند ایزوتوپ های رادیواکتیو را که شناسایی کنند، موفق به ارزیابی دقیق این آزمایش نشدند. کمیسیون امنیت و بی خطر بودن هسته ای کره جنوبی، می گوید هشت نمونه مورد آزمایش قرار گرفته ولی چیزی پیدا نشده است.

پیدا کردن ایزوتوپ های معینی- بخصوص گازهای زنون- می توانست در مورد این که آیا در آزمایش مورد بحث از پلوتونیوم استفاده شده یا اورانیوم، به کارشناسان کمک کند.

ولی متخصصین می گویند آزمایشی که به خوبی مهار شده ممکن است ایزوتوپ های رادیو اکتیو تولید نکند. هنوز روشن نیست که آیا در آزمایش هسته ای سال ۲۰۱۳ از اورانیوم استفاده شده یا پلوتونیوم.

مطالب مرتبط