میراث ماندگار تاچر در خاورمیانه

تاچر
Image caption تاچر در گفتگوهایی که به امضای قرارداد فروش سلاح به عربستان سعودی منجر شد، نقش پررنگی داشت

در سال ۱۹۹۰، بعد از اینکه نیروهای عراقی به فرمان صدام حسین به کویت حمله کردند، مارگارت تاچر به جورج بوش پدر، رئیس جمهوری وقت آمریکا، گفت که "تعلل" نکند.

خانم تاچر در هفته‌های پیش از حمله نیروهای ائتلاف تحت رهبری آمریکا به عراق و کویت در ژانویه ۱۹۹۱ (دی ۱۳۶۹) توسط نمایندگان پارلمان هم‌حزبی خودش از ادامه نخست وزیری باز ماند، و به همین علت مجبور شد تنها نظاره‌گر اقدامات جورج بوش، و پیامدهای آن بنشیند.

مارگارت تاچر به اهمیت روابط بریتانیا و آمریکا اعتقاد داشت، اما این باور تنها یکی دلایل اعزام نیروی هوایی بریتانیا به عربستان سعودی بود. جنگنده‌های نیروی هوایی سلطنتی تنها ۴۸ ساعت بعد از حمله عراق به کویت در اوت ۱۹۹۰ (مرداد ۱۳۶۹) به عربستان فرستاده شدند، و کمی بعد هم عملیات استقرار بیش از ۵۳ هزار سرباز بریتانیایی در منطقه آغاز شد.

پاسخ او به آنچه که در کویت می‌گذشت تا حدی از تجربه خودش در جریان بازپس‌گیری جزایر فالکلند از آرژانتین در سال ۱۹۸۲ متأثر بود.

بریتانیا به‌دنبال برقرار ماندن جریان نفت خلیج فارس، و همچنین حفظ مناسبات تجاری پرمنفعت کشورش با عربستان سعودی بود.

Image caption تاچر به اهمیت روابط ویژه بریتانیا با آمریکا باور داشت

بریتانیا از دهه ۱۹۶۰ و بعد از تصمیم به عقب‌نشینی از شرق کانال سوئز، نیروهای نظامی‌اش را از خاورمیانه بیرون کشیده بود.

به نظر می‌رسید دوران حضور بریتانیا در خاورمیانه گذشته است، به همین خاطر هم وقتی دولت تاچر در سال ۱۹۹۰ با عجله نیروهایش را به عربستان سعودی اعزام کرد، ارتش بریتانیا مجبور شد اعلام کند که دیگر یونیفورم‌های نظامی ویژه صحرا در اختیار ندارد.

خجالت‌آور آنکه بعدا معلوم شد بریتانیا در دهه ۱۹۸۰ این لباس‌های استتار ویژه عملیات در مناطق کویری را به خود عراق فروخته بود.

اما بریتانیا منافع تجاری گسترده‌ای در منطقه داشت. خانم تاچر از همان اوایل دوران نخست وزیری‌اش متوجه فرصت‌های تجاری موجود در منطقه خلیج فارس شده بود. او در مذاکراتی که به امضای قرارداد فروش سلاح الیمامه منجر شد، نقش پررنگی داشت. در چارچوب این قرارداد، بریتانیا تعداد زیادی هواپیماهای جنگی به ارزش ده‌ها میلیارد دلار به عربستان سعودی فروخت.

البته بعد از انعقاد این قرارداد شایعات زیادی درباره پرداخت رشوه به اعضای خاندان سلطنتی عربستان منتشر شد.

بعد از جنگ اول خلیج فارس در سال ۱۹۹۱، هزاران سرباز بریتانیایی زمان زیادی را در خاورمیانه گذرانده‌اند. دولت خانم تاچر نقش سیاسی و نظامی بریتانیا در خاورمیانه را احیا کرد، و این روند تا به امروز ادامه دارد.

بعد از مرگ او، رئیس جمهوری و نخست وزیر اسرائیل از حمایت‌های او از کشورشان تقدیر کردند. البته در دوران نخست وزیری خانم تاچر، بریتانیا به‌عنوان یکی از اولین کشورهای غربی با سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) ارتباط برقرار کرد، و از این سازمان خواست که موجودیت اسرائیل را به‌رسمیت بشناسد.

او در سال ۱۹۸۹ ویلیام والدگریو، یکی از مقامات ارشد وزارت خارجه بریتانیا، را برای ملاقات با مقامات سازمان آزادیبخش فلسطین، از جمله یاسر عرفات، رهبر فلسطینی‌ها، به تونس فرستاد. این سفر یکی از گام‌هایی بود که نهایتا در دهه ۱۹۹۰ به شکل‌گیری گفتگوها میان اسرائیل و فلسطینیان در چارچوب روند صلح اسلو منجر شد.

مطالب مرتبط