بمب ساعتی روسیه در قطب

Image caption در سال ۱۹۸۱ زیردریایی ک-۲۷ شوروی در اثر یک نشت هسته ای در دریای کارا غرق شد

متجاوز از ده سال است که دولت های غربی برای جمع آوری سوخت هسته‌ای زیردریایی‌های از کارافتاده روسیه که در شبه جزیره کولا - منطقه‌ای نزدیک به اسکاندیناوی- پهلو گرفته‌اند، به این کشور کمک می‌کنند.

ولی کمی دورتر در شرق این منطقه، یک زیردریایی هسته ‌ای کاملا سالم و قابل استفاده در بستر دریای کارا، قرار دارد و سوخت اورانیوم غنی شده با خلوص بالای این زیردریایی در حکم یک بمب ساعتی بالقوه است.

مقامات روسیه تلاش می کنند که شاید بتوانند در سال جاری این زیردریایی را که مدل ک-۲۷ است بدون خطر از آب بیرون بکشند تا بتوانند اورانیوم موجود در داخل رآکتورهای آن را خارج کنند.

آنها همچنین در نظر دارند سایر زیردریایی های متعدد هسته‌ای را که در دریای کارا مدفون شده اند بازرسی کنند. در حال حاضر شرکت روس‌نفت، غول انرژی روسیه و اکسون موبیل، شریک آمریکایی این شرکت، در این محل سرگرم اکتشاف نفت و گاز هستند. آزمایش های لرزه نگاری به عمل آمده و عملیات حفاری احتمالا یک سال دیگر شروع خواهد شد. به همین دلیل روسیه مایل نیست زیان های احتمالی رادیواکتیو، این عملیات را تحت الشعاع قرار دهد.

شرکت روس‌نفت، میزان ذخایر سوخت فسیلی دریایی منطقه را بیست و یک و نیم میلیارد تن تخمین زده است.

"ضرورت استراتژیک"

منطقه دریای کارا، یک منطقه دورافتاده و کم جمعیت و بی نهایت سرد است که بیشتر اوقات سال منجمد است. طرفداران محیط زیست معتقدند که آب و هوای نامساعد، پاکسازی نشت وسیع نفت را بی نهایت مشکل خواهد کرد. خراب شدن یک سکوی نفتی دریایی متعلق به شرکت نفتی شل در آلاسکا هم موجب افزایش این نگرانی ها شد.

ولی بسیاری از کارشناسان معتقدند که استخراج نفت و گاز در منطقه قطب شمال برای روسیه که به صدور نفت و گاز شدیدا وابسته است یک ضرورت استراتژیک محسوب می شود.

چارلز امرسون، یکی از این کارشناسان می گوید برای روسیه اهمیت استخراج نفت از این منطقه بیشتر از اهمیت انرژی آلاسکا برای آمریکاست چون استفاده از روش بیرون کشیدن گاز از سنگ هایی که گاز در آن محصور شده، تا حد زیادی آمریکا را از لحاظ نیاز به گاز خودکفا کرده است.

Image caption در سال ۲۰۰۱ زیردریایی کورسک که دچار حادثه شده بود نجات داده و به یک بندر متعلق به روسیه برده شد

آقای امرسون می افزاید که فعالیت آمریکا در منطقه قطب شمال به دلیل نگرانی طرفداران محیط زیست مشکل است و جنبه سیاسی زیادی دارد ولی روسیه از لحاظ افکار عمومی تحت فشار کمتری قرار دارد.

روسیه به سرعت در حال توسعه منابع انرژی شبه جزیره یامال، واقع در ساحل شرقی دریای کارا است. کم شدن مقدار یخ دریای کارا درتابستان، شاهدی برای گرمتر شدن هوای کره زمین بوده و به این معنی است که تانکرهای حاوی گاز مایع طبیعی می توانند در آینده از طریق دریای شمالی روسیه، خود را به خاور دور برسانند.

در جبهه شرق، یک منطقه کاملا بسته نظامی موسوم به مجمع الجزایر نوایا زملیا، قرار دارد. در گذشته آزمایش زمینی بمب های هیدروژنی اتحاد جماهیر شوروی در این منطقه صورت می گرفت.

آمار رسمی نشان می دهد که علاوه بر زیردریایی هسته ای ک-۲۷ ارتش شوروی مقدار قابل توجهی از زباله های هسته ای خود را در دریای کارا مدفون کرده بود.

هفده هزار کانتینر و نوزده کشتی حامل زباله های رادیو اکتیو و نیز چهارده راکتور هسته ای در این دریا مدفون هستند. محتوای پنج عدد از این راکتورها سوخت مصرف شده زیان آور است. زباله های مایع آلوده به مواد رادیو اکتیو نیز به سادگی به دریا ریخته شده است.

کارشناسان نروژی و آژانس بین المللی انرژی اتمی معتقدند که شواهدی مبنی بر نشت مواد رادیواکتیو وجود ندارد و سطح رادیو ایزوتوپ دریای کارا در حد عادی است.

ولی اینگار آموندسن، یک مقام مسئول نروژی می گوید باید بازرسی های بیشتری صورت گیرد و خطر نشت مواد رادیواکتیو به آب بخصوص در مورد زیردریایی ک-۲۷ وجود دارد.

آقای آموندسن می گوید: "نمی توان احتمال وجود زباله های (رادیواکتیو) بیشتری را که ما در باره آن اطلاعی نداریم منتفی بدانیم."

دولت روسیه با کمک های بین المللی توانست لاشه زیردریایی کورسک، را که در جریان مانورهای دریایی سال ۲۰۰۰ در دریای برنت غرق شده بود، بیرون بکشد. انفجار یک اژدر و آتش سوزی در این زیردریایی موجب کشته شدن تمام ۱۱۸ خدمه این زیردریایی و جلب توجه رسانه های جهانی شده بود.

ولی یک زیردریایی هسته ای مدل ک-۱۵۹ متعلق به این کشور که در آبهای بین المللی دریای برنت غرق شده بود هنوز بیرون کشیده نشده است.

زیر دریایی کومسومولتز، نیز که در دریای نروژ غرق شده به علت عمق آب، قابل بیرون آوردن نیست.

آقای آموندسن می گوید خوشبختانه روسیه سرانجام توجه لازم را به مشکل زباله های رادیواکتیو خود معطوف داشته است.

Image caption چند محل دیگر که زباله های هسته‌ای روسیه در آنجا به دریا ریخته شده بود نیز بازرسی شده است

زیردریایی ک-۲۷ اولین زیردریایی شوروی بود که با دو راکتور هسته ای مجهز شده بود. فاجعه در سال ۱۹۶۸ و هنگامی رخ داد که گاز رادیواکتیو از یکی از راکتورها نشت کرده و موجب مسموم شدن خدمه زیردریایی که قصد تعمیر آن را داشتند، شد.

۹ نفر از خدمه کشتی در اثر مسمومیت جان خود را از دست دادند ولی ارتش شوروی برای دهها سال این ماجرا را مخفی نگاه داشته بود.

جمع آوری اطلاعات

نیروی دریایی شوروی سرانجام از تعمیر زیردریایی ک-۲۷ منصرف شد و آن را در سال ۱۹۸۱ به طور غیرقانونی در دریای نووایا زملیا،غرق کرد.

سپتامبر سال گذشته، یک هیئت تجسسی شامل کارشناسان نروژی و روسی با استفاده از دستگاه کنترل از راه دور که مجهز به دوربین ویدیویی بود لاشه این کشتی را بازرسی کردند.

چند محل دیگر که زباله های هسته‌ای در آنجا به دریا ریخته شده بود نیز بازرسی شد ولی نشانه ای از نشت رادیواکتیو به دست نیامد.

علاوه بر دریای کارا، روسیه به منظور ادعای مالکیت مناطقی که خارج از آبهای متعلق به این کشور قرار دارد، سرگرم عملیات اکتشافی در بستر آبهای قطب شمال است.

سایر کشورهای منطقه قطب شمال نیز برای دسترسی به منابع قابل دسترس، سرگرم عملیات مشابه در این منطقه هستنند. یک نهاد سازمان ملل متحد موسوم به "کنوانسیون حقوق دریا" این ادعاها را بررسی خواهد کرد.

دولت روسیه برای تاکید بر اولویت های استراتژیک، هم اکنون در حال افزایش حضور نظامی خود در منطقه است و ناوگان شمالی این کشور در حال مجهز شدن به مدل های تازه ای از زیردریایی های مسلح به کلاهک های هسته‌ای متعدد است.

مطالب مرتبط